نبردهای هوایی ایران – بخش پایانی
سخن پایانی پس از شکست راهبرد جنگ برقآسای عراق و تبدیل آن به یک جنگ مردمی و فرسایشی، فرصتی برای اجرای سلسله عملیات پیروز و آزادسازی بخش زیادی از سرزمینهای مورد تصرف دشمن در سال دوم جنگ میسر شد. اما از سالهای سوم دفاع مقدس با طولانی شدن جنگ و فشار تحریمهای ظالمانه، توان رزمی نیروی هوایی به علت از دست دادن یکسوم از ناوگان هواپیماهای عملیاتی و عدم جایگزینی آنها و همچنین شهید، اسیر، مفقودالاثر و یا جانباز شدن بسیاری از خلبانان حاذق، بهشدت کاهش یافت.

 به‌علاوه، به دلیل اجرایی نمودن این رهنامه امام راحل مبنی بر این‌که «اگر این جنگ ۲۰ سال هم طول بکشد، ما ایستاده‌ایم» ناگزیر مجبور به رعایت «اصل صرفه‌جویی در قوا» و حفظ نسبی توان رزمی خود برای زمان طولانی بود. در مقابل، ارتش عراق با تجهیز چند نوبتی به انواع هواپیمای میراژ فرانسوی و سوپراتاندارد استیجاری و همچنین انواع هواپیماهای میگ و سوخو روسی تا پایان جنگ، توان رزمی نیروی هوایی خود را در برابر نیروی هوایی ایران افزایش داد.

بااین‌وجود، کارکنان باتجربه و متخصص و خلبانان شجاع و ماهر نیروی هوایی، با همان تجهیزات اولیه و همه کاستیها و تنگناها، هیچ‌وقت اجازه ندادند تا نیروی هوایی عراق برتری هوایی خود را به جمهوری اسلامی ایران تحمیل کند. اما در سال پایانی جنگ، با توجه به افزایش تصاعدی و چند برابری شمار هواپیماهای عراقی و انجام پروازهای بیشتر نیروی هوایی این کشور نسبت به تعداد پروازهای هواپیماهای نهاجا، ارتش عراق توانست از اوایل سال ۱۳6۷، تمامی سرزمین‌های ازدست‌داده در سال‌های چهارم جنگ به بعد را به کمک نیروی هوایی خود باز پس گیرد. درنهایت با پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت سازمان ملل از سوی ایران در ۲۷ تیر ۱۳6۷، عراق پس از شکست منافقین در عملیات ((مرصاد)) تن به آتش‌بس داد و جنگ ویرانگر هشت‌ساله پایان پذیرفت.

خلاصه کلام این‌که جنگ دو هزار و ۸۸۷ روزه ایران و عراق، حدود یک‌میلیون نفر از دو کشور کشته و زخمی بر جای گذاشت و به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم بیش از ۱۲۷ میلیارد دلار برای ایران و ۵۹۱ میلیارد دلار برای عراق هزینه در برداشت، علاوه بر کمک‌های مالی بلاعوض عربستان سعودی و کویت به این کشور، ۷۰ میلیارد دلار بدهی هم به بار آورد.

سرانجام، عراق با توجه به این واقعیت که رژیم بعثی در طول جنگ تحمیلی به‌رغم پشتیبانی و تجهیز از سوی شرق و غرب، نتوانست به هیچ‌یک از اهداف سیاسی و سرزمینی خود نائل شود به‌گونه‌ای که نهادهای بین‌المللی، ازجمله شورای امنیت سازمان ملل متحد در دوران دفاع مقدس بر گزینه آتش‌بس – بدون پذیرش متجاوز، تأکید می‌کردند، اما سرانجام در ۱۸ آذر ۱۳۷۰ خورشیدی مجبور شدند که به استناد گزارش دبیر کل، این رژیم را به‌عنوان مسئول آغاز جنگ معرفی کنند، اگرچه فرایند پرداخت خسارت به جمهوری اسلامی ایران مشخص نشد و ایران دیناری از این بابت دریافت نکرد! بااین‌وجود، می‌توان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران را یکی از نقاط عطف تاریخ سیاسی ایران دانست. زیرا شواهد تاریخی نشان داده است که بعد از جنگ‌های پیروزمندانه‌ی نادرشاه، زمینه برای شکست‌های نیروهای نظامی ایران در جنگ‌های منطقه‌ای و بین‌المللی فراهم شد. شاید به‌جرئت بتوان بر این نکته تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران پس از دو قرن برای نخستین بار به این روند خاتمه داد. رزمندگان ایرانی و رجال سیاسی انقلابی ایران توانستند به رهبری حکیمانه حضرت امام (ره) در جنگی منطقه‌ای که مبتنی بر حمایت همه‌جانبه بازیگران بین‌المللی و کشورهای منطقه از رژیم حاکم بر عراق بود، استقلال، حاکمیت و تمامیت ارضی را با رعایت ارزش‌ها و آرمانه‌ای ایرانی- اسلامی حفظ کنند.

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده