به مناسبت 9 آذر، سالروز عملیات طریق القدس (انتشار مجدد)
عملیات آفندی طریق القدس (طرح عملیاتی کربلا1) در نخستین روزهای آغاز سال دوم جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، عملیات آفندی ثامن الائمه(ع) در منطقه خوزستان به منظور در هم شکستن محاصره آبادان و انهدام نیروهای دشمن در شرق کارون با موفقیت اجرا گردید. شهادت رئیس ستاد مشترک ارتش شهید سرلشکر فلاحی، وزیر دفاع شهید سرلشکر نامجو، فرمانده نیروی هوائی، شهید سرلشکر فکوری و قائم مقام سپاه پاسدارن شهید کلاهدوز ( این شهید عزیز نیز از افسران شجاع ارتشی بود که جهت سازماندهی سپاه از ارتش به سپاه رفته بود)، در هفتم مهرماه سال 1360 بعد از پیروزی بزرگ عملیات ثامن الائمه، باعث شد تا تغییراتی وسیعی در کادر فرماندهی عالی ارتش بوجود آید.

با انتصاب شهید صیاد شیرازی به فرماندهی نیروی زمینی ارتش، زمینه شرکت گسترده نیروهای مردمی و سپاه پاسداران و ایجاد وحدت بین نیروهای مسلح بیشتر فراهم گشت و برای اجرای عملیات های مشترک طرح ریزیها شروع و تقدم به غرب دزفول و محور غرب سوسنگرد داده شد. ولی با بررسی کارشناسان دانشکده فرماندهی و ستاد ارتش ایران که توسط فرمانده جدید نیروی زمینی ارتش در قرارگاه مقدم این نیرو بکار گرفته شده بودند عملیات غرب سوسنگرد ترجیح داده شد و علل عمده این ترجیح سهل الوصول بودن اهداف با نیروی کمتر، تصرف بستان و رسیدن به مرز و صرفه جویی در قوا پس از تصرف بستان بدلیل وجود ارتفاعات میش داغ و شنزارهای شمال و باتلاق هورالعظیم در جنوب بود، همچنین انعکاس بین المللی و قطع ارتباط قوای عراقی در شمال و جنوب بستان و برطرف نمودن تهدید محور سوسنگرد و اهواز از دیگر ملاحظات انجام این عملیات محسوب می شد.
اولین عملیات با راهبرد جدید نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با مفهوم همکاری و مشارکت کامل ارتش و سپاه با نام عملیات کربلا نام گذاری و با عنوان طرح کربلا 1 طرح ریزی و به نام عملیات طریق القدس اجرا شد که به تمامی اهداف طرح ریزی شده خود دست یافت.
پس از انجام موفقیت آمیز عملیات ثامن الائمه در شرق رودخانه کارون توسط نیروهای ایرانی که منجر به شکستن حصر آبادان شد و در حقیقت مرحله اول عملیات آزادسازی خرمشهر محسوب می گردید، بررسی برای استفاده از موفقیت این عملیات هم در منطقه خرمشهر آغاز گردید و هم در منطقه بستان و غرب دزفول، با توجه به ویژگی های مطنقه بستان تقدم تلاش به این منطقه داده شد. لذا طرح مقدماتی که در خرداد 1360 تهیه شد همراه با دستورات تکمیلی در 26/5/60 صادر گردید.
 محدودۀ منطقۀ عملیات کربلا 1 عبارت بود از: غرب سوسنگرد در دشت آزادگان خوزستان در حد فاصل زمین های رملی در شمال و رودخانه نیسان در جنوب  و در دو محور شمال و جنوب رودخانه کرخه، به منظور آزادسازی مناطق اشغالی غرب سوسنگرد و شهر مرزی بستان و همچنین ایجاد شکاف در جبهه به هم پیوستۀ دشمن از شمال تا جنوب غرب استان خوزستان.
این عملیات از تاریخ هشتم آذر ماه 1360 آغاز و تا سی ام همان ماه اجراء و  با موفقیت کامل به اتمام رسید.
در این عملیات نیروی ارتش جمهوری اسلامی ایران با چهار تیپ زرهی از لشکرهای 16 و 92 زرهی و همچنین یک تیپ پیاده از لشکر 77 خراسان با پشتیبانی آتش  گروه های توپخانه و پشتیبانی نیروی هوایی و سپاه پاسداران با 4 تیپ پیاده از نیروهای بسیج مردمی و پشتیبانی مهندسی رزمی جهاد سازندگی شرکت نمودند.
به طور کلی سیر اجرای این عملیات را می توان به شرح مراحل سه گانه زیرین تقسیم کرد:
مرحله اول- آغاز عملیات در 1360/09/08 که منجربه تأمین تنگ چزابه، آزاد سازی بستان و مناطق شمالی رودخانه سابله گردید. در حالی که به علت مقاومت شدید و سازمان یافته دشمن در مقابل لشکر 16 زرهی (جناح جنوبی)،عملیات، پیشرفت کمی داشت و اهداف واگذاری در منطقه جنوب رودخانه سابله تا شرق هورالعظیم تأمین نگردیده بود.
مرحله دوم – آفند متقابل و غافلگیرانه عراق در شب 1360/09/13 از سمت جنوب به شمال با عبور از پل رودخانه سابله و تصرف سر پل کوچکی در شمال سابله به منظور پیشروی به سوی بوستان که با واکنش سریع و به موقع نیروهای خودی مواجه و اقدام دشمن منجر به شکست گردید. در این واقعه ایستگاههای شنود ارتش و سپاه نقش اساسی در کشف تک غافلگیرانه دشمن داشتند.
مرحله سوم – تلاش برای طرح ریزی عملیات احاطه و انهدام دشمن در منطقه بین جنوب رودخانه سابله تا شمال رودخانه نیسان که قبل از به اجرا در آمدن طرح، دشمن با زیرکی و مهارت اقدام به عقب نشینی اختیاری به پشت رودخانه نیسان نمود و یگانهای خودی به سوی کرانه شمالی رودخانۀ مذکور پیشروی و کلیۀ اهداف طرح ریزی شده در این منطقه را تصرف کرده و عملیات طریق القدس در 30/9/60 با وصول به تمامی اهداف خود به پایان رسید.
شایان ذکر است که حدوداً 2 ماه پس از پایان عملیات طریق القدس، دشمن بعثی برای اختلال در عملیات فتح المبین که در منطقه غرب کرخه در شمال خوزستان در حال تهیه و آمادگی برای اجرا بود، دست به آفند متقابلی در تنگ چزابه زد که قصد آن باز پس گیری بستان و خنثی نمودن دستاوردهای عملیات طریق القدس بود،اما این حمله با پایداری به یاد ماندنی گردان های 125 مکانیزه لشکر 16 و پایمردی ایثارگرانه یگانهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به نتیجه نرسید و دشمن با تحمل تلفات سنگینی فقط توانست پیشروی مختصری نموده و چند تپه رملی را به تصرف خود در آورد. عملیات دشمن که در بهمن ماه 1360 شروع شده بود در 27 همین ماه تقریباً بدون هیچ گونه نتیجه به پایان رسید و تنها 3 روز بعد از آن یعنی در روز اول اسفند ماه یگان های خودی طی یک عملیات آفندی محدود به نام عملیات علی(ع) به دشمن هجوم برده و آن چند تپه رملی را پس گرفته و دشمن را به مواضع اولیه خود عقب راندند.  البته این عملیات را نمی توان بخشی از عملیات طریق القدس دانست، بلکه عملیات جداگانه ای محسوب می شود که در کتاب ها و اطلس های تهیه شده نیزجدا از عملیات طریق القدس  تشریح شده اند.

در این عملیات برای اولین بار یگانهای سپاه با رده سازمانی تیپ وارد عمل شده و بخوبی مأموریت های محوله را انجام دادند.

نتیجه:
1.     شهر بستان و 600 کیلومتر مربع از خاک میهن اسلامی آزاد شد.
2.    15000 نفر از پرسنل دشمن کشته و مجروح شده و 546 نفر نیز به اسارت درآمدند.
3.    200 دستگاه تانک و نفربر، 200 دستگاه خودرو منهدم گردید.
4.      تعداد زیادی تانک و نفربر، خودرو، وسایل مهندسی، انواع تجهیزات و سلاحهای سبک به غنیمت نیروهای اسلام درآمد.

منبع :1-  کتاب اطلس نبردهای ماندگار/ نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی(سازمان ایثارگران ارتش)
       2-کتاب عملیات طریق القدس/ نوشته سرتیپ مسعود بختیاری/ انتشارات ایران سبز به سفارش هیئت معارف جنگ

 

 

 

 

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده