حافظان آسمان – بخش پنجم
اشاره : در بخش چهارم از این مقاله اشاره­ای به مأموریتهای پدافند هوایی در زمان جنگ شد که از مهم­ترین آن­ها می­توان به تأمین امنیت هوایی صحنه نبرد، تأمین دفاع هوایی از شهرها، دفاع هوایی از مراکز مهم و راهبردی کشور نظیر پالایشگاه­ها اشاره کرد.علاوه بر آن مختصری در خصوص نقش پدافند هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در عملیات ثامن­الائمه شد. و اینکه ادامه مقاله:
  • طریق‌القدس

عملیات مهم دیگر طریق‌القدس بود که در هشتم آذر ۱۳۶۰ در محور دشت آزادگان به وقوع پیوست. در این عملیات نیروهای ارتش و سپاه نیروهای عراقی را از پنج محور اصلی موردحمله قرار داد. نتیجه عملیات این بود که عراق در شمال خوزستان جبهه دفاعی خود را به عقب کشیده و خطر حمله به اهواز کاملاً منتفی شد. عملکرد نیروی هوایی، پدافند هوایی و هوانیروز به‌گونه‌ای بود که حملات هوایی عراقی‌ها به دلیل عملکرد مناسب یگان‌های فوق خنثی شده و در مدت ۱۰ روز عملیات فوق ۱۶ فروند هواپیمای عراقی و ۴ فروند بالگرد سرنگون و منهدم شدند.

  • فتح‌المبین

عملیات فتح‌المبین نیز یکی دیگر از عملیات‌های مهم ایران در دفاع مقدس هشت‌ساله محسوب می‌شود. در این عملیات که در ساعت ۳ اول فروردین‌ماه سال ۱۳۶۱ با حضور ۱۳۳ گردان پیاده و زرهی ایرانی اجرا شد، پیشروی نیروهای کشورمان تا عمق مواضع عراقی‌ها به‌گونه‌ای بود که هزاران سرباز عراقی در محاصره نیروهای نظامی جان‌برکف ایران اسلامی، به دام افتادند. نیروهای ایرانی با مسدود ساختن تنگه رقابیه و عین خوش ۱۵ هزار سرباز عراقی را به اسارت درآوردند. فرماندهان سپاه سوم عراق جهت حفظ مواضع خود درخواست پشتیبانی وسیع هوایی کردند. با دستور مستقیم صدام هواپیماهای عراقی جهت مقابله با پیشروی رزمندگان اسلام به پرواز درآمدند. در این عملیات سایت‌های ۴ و ۵ موشکی و ایستگاه رادار دهلران که در اختیار ارتش عراق قرار گرفته بود آزاد شد و پدافند هوایی ارتش با بهره‌گیری از سایت‌های آماده‌به‌کار موجود ازجمله هاوک مانع بزرگی در دستیابی هواپیماهای عراقی به اهداف خود بودند. هواپیماهای ساقط‌شده توسط پدافند هوایی ارتش در طول ۸ روز عملیات فتح‌المبین ۲۷ فروند ذکرشده است.

  • والفجر۸ و فتح فاو

در ۲۰ بهمن‌ماه سال ۱۳۶۴ غواصان ایرانی با عبور از اروند مقدمه حرکت قایق‌های حامل رزمندگان ایرانی را به سمت ساحل غربی اروند فراهم کردند. پس از حضور ۱۴۰ گردان نیروی ایرانی در ساحل غربی اروند در خاک عراق، عراقی‌ها لشکرهای زرهی خود را با پشتیبانی ۶۰۰ فروندی هواپیماهای نیروی هوایی، رودرروی رزمندگان ایرانی قرار دادند. در این عملیات اهمیت در اختیار داشتن پدافند هوایی قوی و مطمئن بیش‌ازپیش برای مسئولان مشخص شد. عملکرد قهرمانانه پدافند هوایی در عملیات والفجر ۸ و سرنگونی ده‌ها فروند هواپیما و بالگرد عراقی حاصل استفاده هوشمندانه فرماندهان و کارکنان پدافند هوایی از تجهیزات پدافندی بود.

با توجه به جابجایی وسیع‌ تجهیزات پدافند هوایی مخصوصاً زمین به هوا در عملیات فوق و تأکید بر چالاک سازی جنگ‌افزارها جهت افزایش تحرک، می‌توان ین عملیات را تمرین پدافند برای یک نبرد چریکی دانست. اهمیت عملکرد پدافند هوایی و نقش غیرقابل‌انکار آن در کسب موفقیت در فتح فاو در کنار نیروی هوایی و هوانیروز منجر به این شد که مقام معظم رهبری طی فرمایش‌هایی پدافند هوایی، نیروی هوایی و هوانیروز را این‌گونه مورد لطف خود قرار دهند: (( اگر نیروی هوایی، هوانیروز، دفاع زمین به هوای معجزه‌آسا و بی‌سابقه‌ای که شاید در طول جنگ‌های دنیا بی‌سابقه باشد که طی ۲۰ روز ۷۰ فروند هواپیما را سرنگون کرده باشند، نبود، این حوادث شکوهمند نمی‌توانست تحقق پیدا کند)).

  • عملیات کربلای۵

عملیات کربلای ۵ شاهدی دیگر بر شهامت، شجاعت و استقامت دلیرمردان پدافند هوایی ایران می‌باشد.  در این عملیات در شرق بصره، ده‌ها فروند هواپیمای سوخوی۲۲ و میگ۲۳ و بالگرد عراقی در طول چهل روز نبرد سنگین، سرنگون شدند؛ که بیشتر این هواپیماها توسط موشک‌های پدافند هوایی زمین به هاوک، استینگر و استرلا مورد اصابت قرار گرفتند. یکی از خلبانان سوخو۲۲ به اسارت درآمده عراقی از پایگاه ناصریه اعتراف کرد که تنها در طول یک هفته ۱۲ فروند هواپیمای سوخوی۲۲ پایگاه هوایی ناصریه سرنگون شده بود.

  • حمله به شهرهای ایران

عراقی‌ها که توان دفاع در برابر اراده پولادین غیورمردان ایرانی را نداشتند، تصمیم به افزایش حمله هوایی و حملات موشکی به شهرهای ایران، مراکز اقتصادی و عقبه نیروهای ایرانی گرفتند. هواپیماهای میراژ، سوخو و میگ۲۵ و توپولوف عراقی سعی در وارد ساختن ضربات مهلک به ایران  را داشتند، اما پدافند هوایی ارتش با همت بالای خود به دفاع از شهرها پرداخت. آن‌ها موشک‌های اسکاد عراقی را قبل از اصابت به زمین مورد هدف قرار می‌دادند. هواپیماهای مجهز و پیشرفته عراقی را به‌راحتی سرنگون می‌ساختند و از  اعتقادات خود دفاع می‌کردند. ساقط نمودن چندین فروند هواپیما در شهرهایی همچون اراک، تهران، اصفهان، کرمانشاه، قم و … سندی ارزشمند از این حماسه ماندگار کارکنان غیور پدافند هوایی ارتش است.

  • جنگ نفت‌کش‌ها

ازجمله دیگر اقدامات پدافند هوایی ارتش در جنگ تحمیلی، حفاظت از کشتی‌ها و نفت‌کش‌های ایرانی در برابر حملات هوایی بعثی‌ها در کنار خلبانان تیزپرواز نیروی هوایی بود. اگرچه تعرض به کشتی‌ها و نفت‌کش‌های ایرانی توسط عراق از همان ابتدای جنگ وجود داشت، اما حضور ناوهای آمریکایی در سال ۱۳۶۵ و پس از عملیات کربلای۵ در خلیج‌فارس جنگ نفت‌کش‌ها را وارد فاز جدیدی کرد. این بار عراقی‌ها در حمله به نفت‌کش‌های ایرانی از کمک‌های غیرمستقیم و گاه مستقیم آمریکا و چند کشور دیگر بهره می‌بردند و پدافند هوایی علاوه بر دفاع از جزایر ارزشمند خلیج‌فارس و تأسیسات نفتی مستقر در آن‌ها با حضور مستقیم بر روی کشتی‌ها و حتی نفت‌کش‌های ایرانی در برابر حملات هوایی رژیم بعث عراق مقاومتی سرافرازانه را به رخ جهانیان کشیدند. استقرار رادارهای اسکای گارد، توپ‌های ضد هوایی ۲۳ م­م و ۳۵ م­م، دوش‌پرتاب‌ها و … بر روی عرشه کشتی‌ها تجربه جدیدی برای فرماندهان و کارکنان پدافند هوایی بود. تلاش فراوان دلیرمردان پدافند هوایی باعث شد که این مورد جدید تجربه موفقی برای جمهوری اسلامی ایران محسوب شود. بنا بر اسناد به‌جای مانده از آن دوران اکثر حملات موشکی عراقی‌ها به دلیل توان بالای عملیاتی پدافند هوایی و هماهنگی مناسب خلبانان قهرمان نیروی هوایی با شبکه عظیم و گسترده پدافندی، ناموفق بود. دریکی از این اسناد به حمله موشکی عراق به سمت یکی از کشتی‌های ایرانی و مورد اصابت قرار گرفتن دو فروند موشک عراقی و انفجار آن در آسمان توسط آتشبارهای پدافند هوایی اشاره‌شده است. در خصوص استقرار جنگ‌افزارهای پدافند هوایی بر روی کشتی‌های ایرانی مرحوم مسعود سینکی از پیشکسوتان پدافند هوایی نقش بسزایی داشت.

 

منبع: مجله صف شماره 359، مهر 1389، ساعس آجا، ص67

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده