حافظان آسمان – بخش چهارم
اشاره : در بخش سوم از این مقاله عنوان شد که عراقی­ها با تصور اینکه نیروی هوایی ایران اصلی­ترین خطر دربرابر آن­هاست، و با الهام گرفتن از حمله غافلگیرانه رژیم صهیونیستی در جنگ شش روزه، با استفاده از ده­ها فروند هواپیمای عراقی در ساعت 14 روز شهریورماه 1359 با عبور از مرزهای ایران چهار فرودگاه اصلی و 19 شهر ایران را مورد حمله قرار دادند؛ که خوشبختانه از دستیابی به اهداف خود بازماندند. و اینکه ادامه مقاله:
  • مأموریت‌های محوله به پدافند هوایی در زمان جنگ

در زمان جنگ تحمیلی پدافند هوایی علاوه بر اینکه وظیفه تأمین امنیت هوایی صحنه نبرد و خطوط مقدم جبهه‌ها را بر عهده داشت، وظایف دیگری ازجمله تأمین دفاع هوایی از شهرها در مقابل هواپیماها و حتی موشک‌های اسکاد عراقی، دفاع هوایی از مراکز مهم و راهبردی کشور نظیر پالایشگاه‌ها، کارخانه‌ها،پل‌ها و حتی دفاع از مراکز غیر راهبردی را نیز بر عهده داشت. در جنگ نفت‌کش‌ها دفاع از نفت‌کش‌های ایرانی در برابر تهاجم هوایی عراقی‌ها همراه با نیروی هوایی بر عهده پدافند هوایی بود. اگرچه معمولاً عملکرد درخشان پدافند هوایی به دلایل امنیتی و حفاظتی در گمنامی تبلیغاتی رقم می‌خورد، اما در مواردی مسئولان و یا حتی خبرنگاران مستقیماً عملکرد پدافند هوایی و ساقط نمودن هواپیما یا حتی موشک‌ها را به‌وسیله کارکنان غیور پدافند هوایی از نزدیک مشاهده و در مصاحبه‌های خود آن را بیان کردند. چنانکه یکی از مسئولان بلندپایه وقت کشور برای بازدید از وضعیت جبهه‌ها راهی شلمچه شده و در زمان تهاجم هواپیماهای عراقی شاهد ساقط شدن هواپیمای فوق توسط پدافند هوایی ارتش بود؛ لذا در مصاحبه‌ای با صداوسیما موضوع نبرد شجاعانه کارکنان پدافند هوایی را شرح می‌دهد.در موردی دیگر امام‌جمعه وقت خارک در زمان جنگ تحمیلی در نماز جمعه از مشاهدات خود در خصوص ساقط کردن موشک زمین به زمین عراقی توسط پدافند هوایی قهرمان ارتش سخن می‌گویند.

  • اولین درگیری مؤثر پدافند هوایی

تا هجدهم شهریور ۱۳۵۹ درگیری‌های پراکنده و گاه غیر موثری بین واحدهای پدافند هوایی ایران و هواپیماهای عراقی رخ می‌دهد، اما ۱۸ شهریور ۱۳۵۹ را باید آغازی خوب برای حضور پدافند هوایی در جنگ دانست، زیرا در این روز ۳ فروند بالگرد و ۲ فروند هواپیمای عراقی براثر آتش پدافند هوایی سرنگون شد. روز بعد نیز یک بالگرد عراقی در حوالی ((آق داغ)) قصرشیرین سرنگون شد. در بیست و سوم شهریور لشکر۸۱ زرهی از هدف قرار گرفتن دو فروند هواپیمای عراقی توسط آتش ضد هوایی خبر داد.

  • خرید هواپیماهای میراژ اف-۱ و سوپر اتاندارد و فشار مورد مضاعف بر پدافند هوایی

عراقی‌ها در نیمه آبان ماه سال ۱۳۵۹ اولین محموله هواپیماهای میراژ اف-۱ که خود را ۳ ماه زودتر از موعد مقرر از فرانسوی‌ها دریافت کردند. در مقابل نیروی هوایی به دلیل تحریم‌ها در استفاده از تجهیزات خود بااحتیاط بیشتری عمل می‌کرد. این مسئله فشار مضاعفی را بر روی پدافند هوایی وارد می‌ساخت. البته مدتی بعد هواپیماهای میراژ عراقی به هدفی آسان برای سامانه‌های پدافند هوایی ایران، مخصوصاً هاوک و اسکای گارد تبدیل می‌شود. در خصوص سایر هواپیماهای خریداری‌شده عراق از غرب و شرق نظیر سوپر اتاندارد، میگ-۲۵ و … نیز عملکرد پدافند هوایی ارتش و عدم دستیابی کامل آن‌ها به اهداف از پیش تعیین‌شده خود گواهی بر سرافرازی پدافند هوایی و ناکارآمدی نیروی هوایی عراق در برابر اراده فرزندان غیرتمند ایران اسلامی است.

  • برخی از عملیات مهم و عملکرد پدافند هوایی ارتش
    • عملیات ثامن‌الائمه

ازجمله عملیات‌های مهم در سال‌های اول جنگ، عملیات ثامن‌الائمه است که برای شکست حصر آبادان طراحی‌شده بود. در این عملیات ارتش و سپاه با پشتیبانی سنگین نیروی هوایی و هوانیروز اقدام به عملیات بزرگی در شرق کارون نمودند و ظرف ۴۸ ساعت محاصره آبادان را در پنجم مهر ۱۳۶۰ در هم شکستند. در این عملیات نیروی هوایی ارتش با استفاده از هواپیماهای جنگنده شناسایی و عکس‌برداری هوایی خود اطلاعات مناسبی در خصوص وضعیت نیروهای عراقی در اختیار فرماندهان عملیات فوق نهادند. البته پروازهای مکرر هواپیماهای ایرانی بر فراز مناطق تحت اشغال عراق، باعث شد که ارتش عراق با استفاده از سامانه‌های موشکی زمین به هوای ارتفاع متوسط و ارتفاع بالای خود به دفاع در برابر جنگنده‌های ایرانی بپردازند، لذا همین مسئله منجر به شناسایی مواضع و سایت‌های فوق و مورد هدف قرار گرفتن آن‌ها در روز بعد می‌شد. در این عملیات مناطقی همچون ذورالفقاریه، ایستگاه هفت فیاضیه، دارخوین و میدان تیر آبادان از اشغال عراقی‌ها آزاد و درگیری پدافند هوایی ارتش با هواپیماهای عراقی منجر به ساقط شدن چندین فروند از هواپیماهای شکاری و بمب‌افکن عراقی شد .بهره‌گیری هوشمندانه از سامانه ضد هوایی ۲۳ میلی‌متری سامانه راداری توپی اورلیکن و سایر توپ‌های ضد هوایی در کنار عملیات فوق سامانه‌های هاواک از نکات جالب‌توجه عملیات فوق می‌باشد درواقع پدافند هوایی با تأمین امنیت هوایی صحنه نبرد به کمک نیروی هوایی و نیروهای سطحی عمل‌کننده برآمد.

 

منبع: مجله صف شماره 359، مهر 1389، ساعس آجا، ص67

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده