حافظان آسمان – بخش سوم
اشاره : در بخش دوم از این مقاله به کوتاهی فرماندهی کل قوا (بنی­صدر) در خصوص مسئله جنگ اشاره شد(باوجود هشدارهای مکرر ارتش در خصوص تعرضات ارتش بعثی عراق، مسئولان وقت مسئله را جدی نمی­گیرند، تا آنجا که بنی­صدر می­گوید: ((نظامی­ها جریان را خیلی جدی می­گیرند، حکومت عراق جرات آن را ندارد که به ایران حمله کند!)).)بعلاوه مختصری در خصوص وضعیت پدافند نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در ابتدای جنگ مطالبی عنوان شد. و اینک ادامه مقاله:
  • ترفند ضربت نخست عراقی‌ها، تلنگری بر نیروی هوایی و پدافند هوایی

عراقی‌ها به تصور اینکه نیروی هوایی ایران اصلی‌ترین خطر در برابر آن‌هاست با الهام گرفتن از حمله غافلگیرانه رژیم صهیونیستی در جنگ ۶ روزه با استفاده از ده‌ها فروند هواپیمای عراقی در ساعت ۱۴ روز ۳۱ شهریورماه ۱۳۵۹ با عبور از مرزهای ایران چهار فرودگاه اصلی و ۱۹ شهر ایران را موردحمله قراردادند. آن‌ها سعی در نابودی نیروی هوایی ایران بر روی زمین داشتند. در این حمله، نیروی هوایی عراق از دستیابی به اهداف خود بازماند، زیرا بیشتر هواپیماهای ایرانی در آشیانه‌های بتنی و ضد بمب نگهداری می‌شد. مقام معظم رهبری که در آن زمان نماینده حضرت امام در شورای عالی دفاع بودند، در ارائه گزارش خود به مجلس در اول مهرماه سال ۱۳۵۹ به توان بالای پدافند هوایی در جنگ، ساقط نمودن هواپیمای میگ عراقی توسط پدافند هوایی و اسارت خلبان آن اشاره می‌کند.

سرلشکر عراقی از مسئولان استخبارات عراق در موردحمله هوایی عراقی‌ها در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ می‌گوید: (( با فرارسیدن شب معلوم شد که نتیجه حمله هوایی ما کاملاً ناامیدکننده است. همه زیانی که به ایران واردشده بود انهدام یک هواپیمای جنگنده و یک هواپیمای مسافربری بود؛ درحالی‌که ما یک فروند هواپیمای بمب‌افکن سنگین ساخت شوروی از نوع توپولوف ۱۶ را از دست دادیم. این هواپیما با آتش موشک زمین به هوای ((راپیر)) در حوالی استان ایلام و درراه عزیمتش برای بمباران پایگاه هوایی اصفهان سرنگون شد و کلیه خدمه آن به هلاکت رسیدند. یک فروند دیگر از این نوع هواپیما را در شمال عراق به‌وسیله موشک راپیر ایرانی در سال ۱۹۷۴ ازدست‌داده بودیم)).

در واکنش به این حرکت گستاخانه در اول مهرماه ۱۳۵۹ نیروی هوایی ارتش با به پرواز درآوردن ۲۰۰ فروند هواپیمای جنگی و عبور دادن ۱۴۰ فروند از آن‌ها بر فراز عراق و حمله به پایگاه‌ها، فرودگاه‌ها و مراکز مهم عراق (به‌غیراز پایگاه الولید که در غرب عراق واقع‌شده و بعدها در عملیات اچ-۳ توسط هواپیماهای ایرانی موردحمله قرار گرفت) چنان ضربه‌ای به نیروی هوایی عراق وارد کرد که عراقی‌ها بعدها مجبور به تقویت نیروی هوایی خود با هواپیماهای شرقی و غربی شدند. از سوی دیگر نیروی هوایی ارتش با استفاده از اف-۴ و تایگرها در کنار هوانیروز با حمله به تانک‌ها و یگان‌های زرهی عراقی سعی در کند کردن سرعت پیشروی عراقی‌ها داشتند. برخی منابع از شکار صدها تانک و نفربر عراقی و کشته شدن هزاران سرباز دشمن در همان ۱۵ روز اول جنگ براثر هزاران سورتی پرواز خلبانان ایرانی خبر می‌دهند. در کنار عملکرد مناسب نیروی هوایی ارتش، پدافند هوایی نیز با خروج از شرایط اضطراری حاکم بر نیروهای نظامی در دو سال اول انقلاب، رفته‌رفته اقتدار خود را بازیافت. رادارهای مستقر در منطقه اقدام به ثبت و رهگیری پروازهای عراقی در آن سوی مرزها کردند و به‌محض تغییر مسیر هواپیماهای فوق به سمت ایران به آن‌ها اخطار داده و هنگام وارد شدن به آسمان کشور، پدافند هوایی زمین پایه، مخصوصاً توپ‌های ضد هوایی به سمتشان تیراندازی می‌کردند.

به‌عنوان‌مثال در بیست و پنجم خردادماه ۱۳۵۹ یک فروند هواپیمای عراقی را بر فراز سایت نخجیر ایلام مورد هدف قرار داده و به سمت آن تیراندازی کردند. در هشتم شهریورماه ۱۳۵۹، ستاد مشترک ارتش به نیروی هوایی دستور داد که در برابر پرواز هواپیماهای عراقی واکنش مناسب نشان دهد. ضمن اینکه در همان دستور به نیروی زمینی و همه عناصر رزمنده ابلاغ کرد که در صورت تجاوز هواپیماهای عراقی به سمت ایران با هر اسلحه‌ای که در اختیاردارند هواپیماهای دشمن را مورد هدف قرار دهند. این دستور را می‌توان گام نخست در به وجود آوردن وحدت فرماندهی و مدیریت یکپارچه سامانه‌های پدافند هوایی نیروهای مختلف به‌حساب آورد. هرچند یکپارچگی دستورات صادره و هماهنگی اقدامات انجام‌شده در برابر هواگردهای دشمن توسط پدافند هوایی نیروهای مختلف نظامی تا سال‌ها دل‌مشغولی فرماندهان عالی‌رتبه جنگ بود.

 

منبع: مجله صف شماره 359، مهر 1389، ساعس آجا، ص67

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده