توپخانه نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس – بخش ششم
اشاره : در بخش چهارم این مقاله عنوان شد که تعاملات فی­مابین ارتش و سپاه سه دوره مطح است.دوره اول که مربوط به سال اول جنگ می­شود که دراین دوره ارتش در جنگ تنها بود.در بخش پنجم مقاله به دوره دوم زمانی که از مهرماه سال 1360 تا پایان سال 1363 مربوط می­شود؛ (سپاه و ارتش باهم عملیات می کردند) پرداخته شد. بعلاوه اشاره­ای هم به دوره سوم زمانی هم شد. و اینک ادامه مقاله:
  • توپخانه ارتش در عملیات والفجر۸

در دوران دفاع مقدس، نبردهای بسیاری برای بیرون راندن ارتش متجاوز از سرزمین‌های اشغالی ایران و نیز برای ایجاد فشار نظامی بر قوای دشمن، جهت پایان دادن به جنگ تحمیلی انجام شده است. برخی از این نبردها در ادامه تلاش برای دفع تجاوز، در خاک دشمن انجام شده است. یکی از این عملیات‌ها، عملیات حمله به شبه‌جزیره فاو در خاک عراق می‌باشد. طبیعتاً طرح‌ریزی چنین عملیاتی و نیز دیگر نبردهایی که در سرزمین دشمن رخ داد، برای فتح نظامی کشور عراق، نبوده، بلکه هدف اساسی آن‌ها رساندن دشمن به نقطه‌ای بوده که از جنگ تحمیل جنگ ایران پشیمان شده و در آینده نیز تصور انجام چنین کارهایی را در ذهن خود نپرورد.

نبرد فاو در ششمین سال جنگ تحمیلی و در روز ۲۰ بهمن ۱۳۶۴ در مرز جنوبی استان خوزستان و در جنوب جزیره آبادان، صورت گرفت. این عملیات در منطقه بسیار حساسی انجام شد، زیرا ازیک‌طرف در مرز اروندرود قرار داشت که رژیم بعثی عراق به بهانه تسلط بر آن، جنگ با ایران را آغاز کرده بود و از طرفی در تنها راه ارتباطی کشور عراق با خلیج‌فارس قرار داشت و ارتباط بندر ام القصر را از راه خورعبدالله برقرار می‌کرد. از سوی دیگر، تنها اسکله‌های نفتی عراق به نام‌های ((البکر)) و ((الامیه)) در محدوده این منطقه قرار دارند. زمین منطقه عملیات نیز یکی از زمین‌های پیچیده جنگی و عملیاتی در آن زمان بود، به‌گونه‌ای که شامل انواع عوارض ازجمله رودخانه، نهر، نخلستان، باتلاق، جاده، روستا،شهر، ساحل، نمکزار، دشت، اسکله و بندر می‌شد. برای طراحی عملیات در این منطقه، علاوه بر آنکه باید توانایی‌ها و نحوه گسترش و آرایش دفاعی دشمن در نظر گرفته می‌شد، باید جنگ با عوارض طبیعی زمین نیز موردتوجه دقیق قرار می‌گرفت. شایان توجه است که عبور از اروندرود یکی از شاهکارهای نظامی در تاریخ جنگ‌ها به شمار می‌رود. در اهمیت بندر و شبه‌جزیره فاو همین بس که عراق با قبول تلفات بسیار سنگینی بیش از ۷۰ شبانه‌روز برای باز پس گرفتن منطقه تلاش می‌کرد و ۳۹ فروند جنگنده خود را در این منطقه از دست داد. هرچند دشمن نتوانست فاو را باز پس گیرد، اما حملات مکرر آن‌ها باعث شد تا هدف نهایی نیروهای ایرانی که گشودن جبهه جدید و پیشروی در جنوب بصره بود به‌جایی نرسد. نظر به اینکه عبور از رودخانه خروشان اروند و تک به دشمنی که به اتکای این سد طبیعی پدافند کرده، ضرورت آتش انبوه و مداوم را ایجاد می‌کرد؛ و چون یگان‌های توپخانه موجود سپاه تکافوی این نیاز را نمی‌کردند؛ تصمیم بر این شد که نیروی زمینی ارتش تعدادی یگان توپخانه، زیر امر سپاه که مأموریت تلاش اصلی را به عهده داشت، قرار دهد. در این راستا،فرماندهی نیروی زمینی تعداد ۱۸ گردان توپخانه برحسب برآورد سپاه را، در کنترل عملیاتی قرار داد؛ و این در حالی بود که نتیجه کارشناسی، با توجه به رعایت حفظ امنیت خطوط پدافندی امکان واگذاری فقط ۶ گردان را برآورد کرده بود. همچنین نظر به اینکه سپاه در آن مقطع زمانی قادر به طرح‌ریزی، تطبیق و هدایت آتش در حجم گسترده نبود، مقرر گردید قرارگاه گروه۲۲ توپخانه با مسئولیت تطبیق آتش توسط سرهنگ افراز در انجام این امر مهم با سپاه همکاری کند به‌هرحال در شروع این عملیات سری گردان توپخانه ۱۸ گردان از توپخانه ارتش و ۱۲ گردان از توپخانه سپاه در شرق بهمن‌شیر تا آبادان گسترش یافت لازم به یادآوری است پس‌ازاینکه تک نیروهای تلاش پشتیبانی برای تصرف جزیره بوارین به‌رغم موفقیت‌های اولیه به سرانجام نرسید و یگان‌های تکاور به خطوط پدافندی مراجعه کردند مجدد هفت گردان توپخانه پس از تثبیت خطوط پدافندی در شلمچه جهت تقویت آتش تلاش اصلی به منطقه فاو اعزام شدند بنابراین تعداد یگان‌های آتش پشتیبانی‌کننده از تلاش اصلی در منطقه فاو از توپخانه نیروی زمینی ارتش به ۲۵ گردان افزایش یافت.

امیر دریابان شمخانی از تأثیر توپخانه ارتش در عملیات والفجر۸ می می‌گوید: ((من در والفجر۸ نقش برجسته این کار را با توجه به شکل و منطقه عملیات و جغرافیای منطقه عملیات کاملاً حس کردم و لمس کردم که چقدر توپخانه در تثبیت فاو مؤثر بود)).

دراین‌باره همچنین سردار سرلشکر رحیم صفوی ضمن تبیین نقش فرماندهان توپخانه ارتش می‌گوید:

((من اگر بخواهم نقش توپخانه در ۸ سال دفاع مقدس به‌صورت موضوعی یا عملیاتی اشاره‌کنم، شاید یکی از بهترین صحنه‌های غرورآفرین، نقش توپخانه ارتش در هشت سال دفاع مقدس و نقش فرماندهان دانشمند و شجاع توپخانه در طرح‌ریزی آتشبارها یا طرح‌ریزی آتش توپخانه؛ بایستی عملیات فاو را بگویم)).

با نگرش به مجموعه یگان‌های توپخانه تلاش اصلی و تلاش پشتیبانی، نیروی زمینی ارتش با شرکت دادن3/2 از ظرفیت آتش خود، یعنی ۳۴ گردان توپخانه از انواع کالیبرها، قدرت آتش بی‌نظیری را برای موفقیت عملیات والفجر۸ فراهم کرد؛ که در دوران دفاع مقدس بی‌سابقه بود. با این اقدام، توپخانه‌های دشمن تقریباً در طول عملیات خنثی شدند و پاتک‌های دشمن قبل از رسیدن به خطوط درگیری تقریباً ۴۰ الی ۶۰ درصد از توان رزمی خود را به علت حجم آتش و دقت تیر یگان‌های توپخانه از دست می‌دادند. سقوط شهر بندری فاو به دست رزمندگان توانمند نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، آن‌چنان برای حکومت بعثی عراق گران تمام شد که برای بازپس‌گیری آن با بسیج تمام امکانات خود اقدام به پاتک‌های سنگین و مداوم نمود. در مقابل آتش بسیار انبوه و دقیق به‌وسیله یگان‌های توپخانه اجرا شد، به‌گونه‌ای که پاتک‌های پی‌درپی نیروهای متجاوز درهم‌شکسته و ناکام ماند. سردار سرلشکر پاسدار رحیم صفوی در ادامه سخنان خود درباره چگونگی برهم زدن انسجام نیروها و لشکرهای عراقی پاتک­کننده در منطقه فاو به‌وسیله آتش توپخانه ارتش می‌گوید: ((منطقه فاو که تا بصره حدود ۸۵ تا ۹۰ کیلومتر فاصله داشت، پس‌ازاینکه در شب ۲۰ بهمن سال ۶۴ منطقه فاو را تصرف کردیم، از روبروی خرمشهر تا منطقه فاو، یعنی حدود ۸۰ کیلومتر بیش از ۲۰ گردان توپخانه که عمدتاً توپخانه نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی بود؛ را به صورتی آرایش داده بودند، عزیزان ما،  از همین مرکز توپخانه و گروه‌های مختلف توپخانه ارتش و سراسر کشور آمده بودند به کمک؛ عراقی‌ها که از بصره می‌آمدند در طول جاده استراتژیک برای اینکه فاو را پس بگیرند با حجم آتش بسیار بالا، آتش دیده‌بانی شده، روبه‌رو بودند. عراق حدود ۲۵ لشکر طی ۷۰ شبانه‌روز جنگ در منطقه فاو وارد عملیات کرد اما قبل از اینکه لشکرهای عراقی به منطقه برسند انسجام آن‌ها را با آتش قدرتمند که محصول تدابیر فرماندهان توپخانه بود بر هم زد.

 

منبع: مجله صف شماره 359، مهر 1389، ساعس اجا، ص139

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده