نبردهای هوایی ایران (88)
3ـ فرایند نبردهای هوایی در عملیات‏ «کربلای5» (3) از رویداد بسیار دیدنی و بیپیشینه درگذشته، دراین روز چنین بود که به ابتکار شهید بابایی؛ یک فروند هواپیمای «اف14» را به سه تیر بمب یکهزار پوندی بارگیری کردند و به همراه یک فروند «اف5ئی» که آنهم دوتیر بمب یکهزارپوندی و یک تیر بمب دو هزار پوندی بار گرفته بود، با هم به پرواز درآمدند و ساعت 11:15، یگان‏های ارتش عراق را در گستره زمینی عملیات «کربلای5» بمباران کردند و بازگشتند.

در این نبردها هواپیمای «اف14» برای نخستین و یا دومین بار برای پروازهای بمباران آماده شده بود[1]؛ خلبانان این هواپیما، سرتیپ شهرام رستمی در کابین جلو برای هدایت هواپیما و شهید اردستانی در کابین عقب برای نظارت و راهنمایی امیر رستمی به منظور بمباران به شیوه «لافت» پرواز ‏کردند، زیرا اردستانی با هواپیماهای «اف5» این‌کار را در عملیات‏های پیشین؛ از «والفجر8» تا «کربلای5» بارها تجربه کرده بود و به این تاکتیک آشنایی کامل داشت. شوربختانه و هزار افسوس که هرگز از این پدیده رزمی نو عکسی گرفته نشد تا امروز درتاریخ بماند و شورانگیز باشد.

در 25 دی، خلبانان قرارگاه رعد در چندین نوبت با دو فروند جنگنده «اف5» که از پایگاه پنجم شکاری به پرواز درآمده بودند، ساعت 07:10 و 07:15 به یگان‏های ارتش عراق درگستره نبرد «کربلای5» تاختند و آنها را بمباران کردند و بازگشتند.

اما رویداد بسیار اندوهبار، سرنگونی یک فروند هواپیمای «اف14» در ساعت 16:20 برفراز منطقه «ایذه» با همان تاکتیک‏های تکراری «اسنپ آپ» همزمان با عملیات «کربلای5» بود. در این سانحه، خلبان کابین جلوی هواپیما به نام سرگرد «بهرام قانعی» و خلبان کابین عقب آن به نام سروان «غلامرضا اصل داوطلب» خود را به بیرون از هواپیما پرتاب کردند، اگرچه با اندوه فراوان سروان «اصل‌داوطلب» که از خلبانان جوان و حاذق کابین عقب بود، دراین رویداد جان باخت؛ اما بهرام قانعی زخمی شد، و دربیمارستان تندرستی خود را بازیافت، سرنوشت هرچه بود، اوهم سال 1388 جان به جان‌آفرین بازپس داد. هیچ کس حتی مرگ، جاودانه نیست.

در روزهای واپسین عملیات، خلبانان گسترش یافته در پایگاه هوایی «امیدیه» همچون گذشته، بارها یگان‏های دشمن در منطقه عملیاتی «کربلای5» را با همان تاکتیک «بمباران کمانی» بمباران کردند؛ به طوری که روز 26 دی ‌‌1365، معاون عملیات نیروی هوایی برای نخستین بار طی گفتگویی با روزنامه اطلاعات اعلام داشت که خلبانان نهاجا تاکنون 80 بار برای بمباران برفراز سنگرهای ارتش عراق پرواز کرده و برخی از مواضع آنان را منهدم کرده‌اند[2]. پس از چندین روز نبرد سنگین، فرماندهان عملیات همچون گذشته نیاز به اطلاعات جدیدی از وضعیت و آرایش نظامی یگان‌های دشمن داشتند و نیازمند عکس هوایی بودند تا در وابسین روزها، منطقه نبرد به‌طور کامل بررسی شود.

با توجه به استحکامات پدافندی قوی و استقرار انواع موشک‌های زمین به هوا و وجود چندین فروند شکاری آماده دشمن در پایگاه‌های نزدیک بصره، پرواز هواپیمای شناسایی بسیار دشوار بود. چند بار پرواز شناسایی انجام ‌شد ولی به دلیل حضور شکاری‌های عراقی با موفقیت همراه نبود. باید راه‌حلی پیدا می‌شد، لذا جلسه‌ای با حضور شهید بابایی؛ معاون وقت عملیات نیروی هوایی و سایر خلبانان متصدی این نوع پروازها در پایگاه امیدیه (قرارگاه هوایی رعد) برگزار و بحث‌های مختلفی انجام شد. سرتیپ دوم خلبان جاویدنیا در این مورد می‌گوید که شهید بابایی ضمن تأکید بر محدودیت‏های خودی و تهدیدها و قابلیت‏های دشمن برای جلوگیری و مقابله با عملیات شناسایی در قالب پروازهای شش فروندی جنگنده‏های میراژ، خواستار ارائه طریق برای حلّ مشکل شد! تنها راه‌حل این بود که به هر طریق ممکن، شش فروند میراژ را از زمین بلند کنیم تا هواپیمای شناسایی در سی دقیقه، زمانی که تا بلند شدن هواپیمای بعدی وقفه می‌افتاد، وارد عمل شود و عکس‌های لازم را تهیه کند.

این تاکتیک مورد پذیرش قرار گرفت بر اساس آن‌، هواپیماهای «اف14» که در پایگاه امیدیه گسترش یافته بودند، طی پروازهای خود به سمت مرز عراق ضمن سرگرم کردن شکاری‌های دشمن، فرصت زمانی مناسب را برای هواپیمای «آر.اف4» جهت ورود به منطقه و انجام مأموریت عکس‌برداری ایجاد می‌کردند. در روز اول بهمن، ابتدا دو فروند هواپیمای «اف14» به سمت عراق پرواز و در سه نوبت متوالی، شکاری‌های عراقی را وادار به برخاستن از پایگاه بصره کردند. در این فاصله زمانی، فرصتی کوتاه برای فانتوم شناسایی پیش آمد تا عملیات عکس‌برداری خود را انجام دهد. با این تاکتیک، مأموریت انجام و هواپیمای «آر.اف4» عکس‌های گران بهایی را تهیه و به همراه هواپیماهای «اف14» در پایگاه امیدیه به زمین نشستند.

بااین همه مشقات اگرچه در شروع عملیات، رزمندگان ایرانی توانستند دشمن را تا حدی غافلگیر کرده و سرپلی را در جنوب کانال ماهی به دست آورند. امّا دشمن با پاتک‏های بی‏امان و سریع تلاش کرد تا به نیروهای خودی در غرب کانال ماهی فشار بیاورد و خطوط تدارکاتی را قطع کند. جنگ سختی در زمین و هوا در گرفت و بخش مهمی از نیروها و تجهیزات گارد ریاست جمهوری منهدم شد و رزمندگان ایران توانستند با مشقات و تحمل تلفات جاده شلمچه را باز نگه دارند و خطوط مقدم را تثبیت کنند. امّا نیروی هوایی عراق با بمباران شیمیایی در منطقه توانست پیشروی لشکر5 نصر سپاه را روی جاده تدارکاتی شلمچه عقب بزند. در نتیجه نقطه پایان بر عملیات «کربلای5»، به جای تصرف بصره، تنها بخشی از زمین منطقه شلمچه از جمله جزیره «بوارین» بود که آزاد شد.

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران


[1]– همان گونه که قبلاً اشاره گردید، مأموریت اصلی هواپیمای «اف14» حمل و پرتاب کردن موشک‌های هوا به هوا بود، اینک در ایران گروهی از کارکنان حرفه‌ای این هواپیما آمده بودند و آنرا نیز برای پروازهای بمباران هوایی بازساخته بودند که کار سترگی کرده بودند، آزمایش‏های ابتدایی آن در میدان تیر اصفهان توسط شادروان امیر دانشپور و شهید بابایی انجام گرفته بود.

[2]– روزنامه اطلاعات شنبه 27/10/65 شماره 18082

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده