نبردهای هوایی ایران (84)
پ ـ پروژه «سجیل» و نصب موشک «هاگ» بر جنگنده «اف14» حضرت امام(ره) در همان سال‏های آغازین دفاع مقدس، از یک سو، در راستای رهنامه یا دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران فرموده بودند که: «اگر این جنگ بیست سال هم طول بکشد، ما ایستاده‏ایم». معظم‏له از سوی دیگر، در دوران انقلاب اسلامی بر روی خوداتکایی و قطع وابستگی به بیگانگان به ویژه در ابعاد نظامی بارها تأکید کرده بودند تا جایی که این امر حتی در وصیت‏نامه سیاسی-الهی ایشان هم درج شده است. و....

در راستای رهنامه یا دکترین ترسیم شده در دفاع مقدس، باعطف توجه به تحریم‏های ظالمانه نظامی استکبار جهانی علیه نظام نوپای جمهوری اسلامی ایران، تعداد موشک‏های عملیاتی فونیکس جنگنده «اف14» رو به کاهش بود و نهاجا از سال‏های ششم دفاع مقدس (مهر1364) به بعد، با مشکلاتی ازجمله کمبود قابل توجه این نوع مهمات که موشک سازمانی و اصلی هواپیمای رهگیر «اف14» به حساب می‏آمد، مواجه بود و تآمین آن هم از بازارهای آزاد و از طریق واسطه غیرممکن بود. لذا براساس رهنامه یا دکترین جنگ می‏بایست یک حرکت انقلابی برای جایگزین ساختن موشکی مناسب برای هواپیمای «اف14» صورت می‏پذیرفت. البته از نظر سابقه، حرکت‏های نوآورانه از سال‏های آغازین جنگ در نیروی هوایی توسط معاونت جهاد خودکفایی در نهاجا و کارکنان غیور فنی در زمینه‏های تعمیر نگهداری و ساخت قطعات بحرانی صورت گرفته بود.

در این خصوص همان گونه که قبلاً اشاره شد، از سال 1358 براساس منویات حضرت آیت‏اله خامنه‏ای نماینده امام راحل در ارتش ، معاونت جهاد خودکفایی به سرپرستی یکی از همافران متعهد، متخصص و انقلابی به نام عطاءالله بازرگان تشکیل شده بود و با ارتباطی که با دیگر صنایع و دانشگاه‏های کشور برقرار گردیده بود، پیشرفت‏های خوبی در این زمینه از جمله ساخت لنت ترمز، لاستیک و برخی دیگر از قطعات بحرانی و مورد نیاز هواپیماهای نهاجا ازجمله جنگنده بسیار پیشرفته «اف14» که فقط نهاجا و نیروی دریایی آمریکا از آن برخوردار بودند، به دست آمده بود.

به منظور تامین موشک‏های هوابه هوایِ مورد نیاز جنگنده‏های «اف14» و قبلاً «اف4»، حرکت‏های خوبی از سال 1364 آغاز شده بود که از آن جمله می‏توان به سوار کردن موشک سطح به هوای نیروی دریایی موسوم به «استاندارد» بر روی هواپیمای «اف4» تحت عنوان پروژه «ابابیل» و موشک زمین به هوای «هاگ» بر روی هواپیمای «اف14» موسوم به پروژه «سجیل» اشاره کرد. شایان ذکر است که تعداد این نوع موشک‏ها در انبارهای ارتش به اندازه نیاز جنگ بود و از این حیث کمبودی احساس نمی‏شد.

در این راستا در سال 1364 کارگروهی مرکب از 13 نفر از متخصصین اسلحه، الکترونیک، موشک، خلبانان کابین جلو و عقب «اف14» و… در معاونت خودکفایی نهاجا تشکیل شد[1]؛ در ابتدا پنج تیر موشک «هاگ» معیوب و یک فروند هواپیمای «اف14» در اختیار گروه گذاشته و فرایند انجام کار در یکی از آشیانه‏های تعمیرات سنگین یا شلتر پایگاه یکم مهرآباد پی گرفته می‏شود. این موشک با زحمات و تنگناهای بسیاری با 40 روز تلاش شبانه‏روزی، ابتدا به صورت مکانیکی بر روی «اف14» سوار شد و نخستین آزمون پروازی آن توسط خلبانان گروه (سرگرد فریدون علی‏مازندرانی و سرگرد محمد عقبایی) در پایگاه یکم تحت نظر مستقیم سرهنگ صدیق فرماندهی نهاجا صورت پذیرفت که در سطور زیر به بخشی از خاطرات سرهنگ خلبان بازنشسته فریدون علی‏مازندرانی در این خصوص اشاره می‏شود: بیش از این، یک بار طرح «سجیل» از طرف نیروی هوایی به دانشگاه صنعتی شریف و امیرکبیر واگذار شده بود و آنان به دلایل فنی گفته بودند: به هیچ وجه این کار قابل انجام نیست. چراکه این موشک زیر «بدنه» «اف14» نمی‏تواند سوار بشود و به علت پهن بودن بالک‏هایی که دارد، باید «زیر بال» هواپیما سوار شود. برای این کار هم حتماً نیاز به نوعی وفق‏دهنده یا «اَداپتور» در مقر «زیربال» موسوم به «رگ» یا پایلون است که با وجود اداپتور مورد نظر، موشک به پایین می‌آید و به خاطر کمی ارتفاع از زمین، ممکن است هنگام نشستن و ترکیدن لاستیک، بالچه‏های موشک به زمین گیر کند و موجب سوانح غیرمنتظره شود.

برای رفع این مشکل، با طراحیِ سازوکار مناسب و اتخاذ تمهیدات لازم، طی دو مرحله آزمایش پروازی موفق، نگرانی‏ها برطرف و محدودیت‏های قدرت مانور هواپیما با این موشک نیز سنجیده و محاسبه شد.

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران


[1]– اعضای اصلی تیم عبارت بودند از: سرکار سرهمافر (امیر سرتیپ2) عطاءالله بازرگان به عنوان رئیس جهادخودکفایی، همافر خداوردیان (اسلحه)، همافراکبری (الکترونیک)، همافر کرداوغلی، همافر راد، همافر عباسی (موشک فونیکس)، همافر احمد بقایی، مرحوم همافر نیک‏اختر و فردی به نام استاد غلام که امور فلزکاری را انجام می‏داد و آقایان مهندس گیلی و دکتر مانی بودند و یک نیز تیم فرعی یا پشتیبان متشکل از سرهنگ خلبان شهرام رستمی/ سروان ناصر معصوم‏پرست و تعدادی دیگر از متخصصین گردان نگهداری «اف14» و موشک «هاگ» تعیین شده بود. 

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده