نبردهای هوایی ایران (78)
ب ـ فرایند حمله به نفتکش‏ها و تأسیسات اقتصادی (3) در پگاهان مورخ 20/5/1363، به هنگام اسکورت کاروان‏های تجاری و نفتی توسط هواپیماهای «اف14» تحت عنوان «دستور رزمی اژدر-2» یا «طرح اژدر»، یک فروند «اف14» نهاجا به خلبانی یکی از حرفه‏ای‏ترین خلبانان نیروی هوایی ایران به نام سرهنگ2 هاشم آل‏آقا، جانشین شهید بابایی و سروان محمد رستم‏پور به عنوان کابین عقب ساعت 07:10در یک غفلت، توسط رادارهای زمینی عراق رهگیری و هدف موشک هوا به هوای جنگنده‏های دشمن در حوالی سواحل بندر امام در خلیج فارس قرار گرفت که بر اثر سقوط هواپیما، خلبان کابین عقب با استفاده از چتر نجات با تنی مجروح موفق به خروج از هواپیما شد و ساعاتی بعد توسط تیم تجسس و نجات نداجا از دریا نجات پیدا کرد و خلبان کابین جلو جاویدالاثر شد. امیر سرتیپ2 محمد مسبوق که در نبردهای آن روز شرکت داشته، درباره نحوه غفلت و شهادت شهید آل‏آقا چنین گفته است:

«اینجانب به همراه سروان خلبان اسدالله عادلی از شیراز پرواز کردیم تا جایگزین آنها شویم. قبل از رسیدن به منطقۀ ایستایی، با آنها تماس رادیویی برقرار کردیم و موقعیت‏شان را روی صفحۀ رادار پیدا کردیم. چند ثانیه بعد هدفی را دیدم که به آنها نزدیک می‌شود. بلافاصله از طریق رادیو موقعیت هدف را به آنها گفتم. جواب داد: «داریمش.»

حدود 20 مایل با منطقۀ ایستایی فاصله داشتیم که دیدم هواپیمای مهاجم خیلی به آنها نزدیک شده است. دوباره به او گفتم: «هدف خیلی به شما نزدیک است.» گفت: «می‌خواهیم با کوچیکه خدمتش برسیم.» منظورش استفاده از موشک حرارتیِ هوا به هوای سایدوایندر یا -9” “AIM بود. سپس ادامه داد: «لطفاً سکوت رادیویی را رعایت کنید.» چند لحظه بعد کوهی از آتش، در آسمان چشمانم را خیره کرد. خیلی خوشحال شدم. فکر کردم هواپیمای هدف، (توسط آنها) مورد اصابت قرار گرفت. به آنها تبریک گفتم. صدایی دریافت نکردم. دوباره تماس گرفتم. صدایی نیامد. چند بار اسم آنها را صدا زدم. جوابی دریافت نشد. افسر کنترل شکاری رادار بندر امام، با رمز، سرنگونی هواپیمای خودی را اعلام کرد. هیچ‌گاه این صحنه را فراموش نمی‌کنم. آل‌آقا نیز همانند ده‌ها شهید همرزم خود برای همیشه در دل آب‌های نیلگون خلیج فارس مدفون شد..»[1]

در روز 24 مرداد 1363، یک فروند هواپیمای فانتوم پایگاه نهم شکاری بندرعباس مجهز به چهار تیر از موشک‏های ماوریک، برای نخستین‏بار طی یک مأموریت ویژه با هماهنگی فرماندهی «دریا-ساحل» در ستاد ناوگان نداجا در بندرعباس، با شلیک دوتیر از موشک‏های خود، یک فروند کشتی نفتکش بیگانه را در سکوت کامل از پای درآورد! که به دلیل پنهان‏کاری در عملیات، بعد از این، شلیک اینگونه موشک‌ها به «تیر غیب» معروف شد. درنتیجه آمریکایی‌ها برای اثبات حوادث مشابه، تصمیم به برپایی یک سامانه راداری و مراقبت پرواز پیشرفته در امارات متحده عربی گرفتند تا تکلیف این تیرهای غیب معلوم شود!

در مقابل، عراقی‏ها به همین منظور گاهی شب‏ها با انواع جنگنده‏ها، بالگردهای سوپر فرلون و حتی بعدها یک فروند هواپیمای تجاری «فالکون50» مجهز به کابین میراژ با استفاده از موشک‏های «اگزوسه» به اهدافی در خلیج فارس یورش می‏بردند.

در این راستا می‌توان به سقوط یک فروند «اف4» در نیمه شب بیستم خرداد سال 1364، و دیگری در نیمه شب مورخ 19/7/1364، از پایگاه ششم شکاری به خلبانی سروان جهانبخش طاهری و ستوانیکم مختار غفوری از پایگاه بوشهر اشاره کرد.

نیروی هوایی ایران هم به ناچار، «سیاست مقابله به مثل» و جنگ نفتکش‏ها را پی گرفت و طرفین تا پایان جنگ، در این زمینه خسارات جبران ناپذیری را به جا گذاشتند. که سازمان ملل را به واکنش وا داشت[2].

به عنوان نمونه؛ با آغاز عملیات «بدر» در روزهای پایانی سال 1363، ارتش عراق بار دیگر همچون گذشته برای جبران نقاط ضعف خود، به جنگ شهرها و جنگ نفت‏کش‏ها که تا آن زمان حدود 127 کشتی مطابق آمار سازمان ملل مورد حمله قرار گرفته بود، شدت بخشید و بار دیگر دامنه آن بالا گرفت به گونه‏ای که مقامات سازمان ملل خواستار توقف آن شدند.

رژیم عراق به ناچار اعلام کرد که یا پایان جنگ! یا ادامه جنگ شهرها و کشتی‏ها! در صورتی که ایران نیز حمله به مناطق مسکونی و کشتی‏ها را متوقف کند، موافق است!. مقوله جنگ نفتکش‏ها بیسار پیچیده و طولانی است و شدت گرفتن آن در سال‏های آخر جنگ یکی از عوامل مهم در خاتمه یافتن جنگ هشت ساله محسوب می‌شود که پرداختن به جزئیات آنها، از موضوع این نوشتار خارج است؛ با این وجود شرح کوتاهی از آن در مباحث سال‏ ششم جنگ و پس از نبردهای «فاو» ارائه می‏شود[3].

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران


[1] – مهرنیا، احمد (1393) «ستاره‌های نبردهای هوایی»، تهران: انتشارات سوره مهر، جلد دوم، چاپ اول، ص 475. 

[2]– درپی سقوط دو فروند «اف4» در شب به ابتکار شهید بابایی، تعدادی از هواپیماهای رهگیر «اف14» در آذر 1364 به پایگاه بوشهر گسترش یافتند.

[3]– برای آگاهی بنگرید به: اسماعیلی، بهمن (1393) «جنگ نفتکش‏ها» پروژه تحقیقاتی، مرکز پژوهش‏های نظری و مطالعات راهبردی نهاجا.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده