نبردهای هوایی ایران (77)
ب ـ فرایند حمله به نفتکش‏ها و تأسیسات اقتصادی (2) به این ترتیب، پس از عملیات «خیبر» و تصرف جزایر نفتی مجنون به دست رزمندگان ایران، ارتش عراق علاوه بر حمله به مناطق مسکونی و استفاده از مهمات شیمیایی، از ششم اردیبهشت‏ 1363، با توانمندی‏های جدید هوایی، حمله به نفت­کش­ها را در خلیج فارس با استفاده از قدرت هوایی رو به افزایش خود به دلایل زیر در ابعاد راهبردی افزایش داد:

(1) تضعیف اقتصاد ایران از طریق کاهش درآمدهای ارزی نفت، با کاهش تردد کشتی­های نفتی در مقابل کاهش شدید صادرات نفت عراق در روزهای نخست جنگ؛ (2) گسترش دامنه نبردها و بین­المللی کردن جنگ در منطقه خلیج فارس که به سود عراق بود.

در مرحله نخست، در طی این مدت برابر هماهنگی‏های ایجاد شده با سازمان کشتی‏ها و بنادر، وزارت نفت، وزارت اقتصاد دارایی، نیروی دریایی و نیروی هوایی شناورهای تجاری که حامل کالاهای اساسی به مقصد بندر امام بودند، به صورت کاروان‏های جمعی، معمولاً هر هفته یا بیشتر جمع می‏شدند و با اسکورت جنگنده‏های «اف14» و یا «اف4» نهاجا به همراه ناوهای نداجا در قالب طرح اژدر یا «دستور رزمی اژدر-2» خود را به بندر امام می‏رسانیدند و به همین ترتیب، شناورهای نفتی حامل نفت خام نیز اسکله‏ها را ترک می‏کردند و در این مقطع برد جنگنده‏های عراقی تا بوشهر محدود بود.

حال در سطور زیرین اشاره‏ای به طرح اژّدر و حملات مرتبط به آن می‏شود.

دستور عملیاتی «اژدر-2« برای روز و دستور عملیاتی «تمساح» برای شب بود که بر اساس آن، نیـروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، کشتی‌های تجاری را باتوجه به ناتوانی نیروی هوایی عراق در عملیات شبانه، به سوی بندر امام روانه می‌ساخت. پس از چندی، دشمن با آگاهی از این موضوع، علاوه بر استفاده از ناوچه‏های جنگی، در یک لحظه حساس بالگرد «سوپرفرلئون» خود را که مجهز به موشک «اگزوسه» فرانسوی کرده بود از کمینگاه خود خارج می‏ساخت و با یک تیر از این موشک، «اگزوسه» یک فروند کشتی را مورد هدف قرار می‏داد. به عنوان نمونه؛ هنگامی که عملیات خارج شدن کشتی‌های تجاری تخلیه شده در بندر امام و بندر ماهشهر در سـاعت 01:15 بامداد بر اساس دستور رزمی «تمساح» آغاز شده بود، سحرگاهان مورخ 6/11/1361 در ساعت 04:00 یک فروند کشتی تجاری هدف موشک مزبور قرار گرفت و به علت آسیب شدید متوقف شد.

در مرحله دوم؛ ایران هم به تدریج ضمن اتخاذ تدابیری از جمله ایجاد اهداف کاذب و مجازی، آماده سازی پایانه بندری شهید رجایی در شهر بندرعباس و نیز تغییر فرایند انتقال نفت از اسکله‏های «تی» و «آذرپاد» در خارک به پایانه‏های شناور در جزیره «سیری» و سپس «لاوان» در تنگه قرمز و دیگر پدافند غیرعامل، متقابلاً شعار «خلیج فارس یا برای همه امنیت دارد یا برای هیچ­کس» را سرداد و عملیات مقابله به مثل را از مورخ 22/2/1363 توسط هواپیماهای نیروی هوایی، علیه کشتی‏های دشمن و حتی کشتی­های ناشناس درپیش گرفت. البته پس از حملات شیمیایی عراق، شورای امنیت سازمان ملل در 10 فروردین 1363، طی «بیانیۀ 552»، دولت عراق را به خاطر نقض کنوانسیون 1925 ژنو، نکوهش کرد؛ همچنین با شدت گرفتن جنگ نفتکش‏ها، به درخواست کشورهای حاشیه جنوبی یا شش کشور شورای همکاری خلیج فارس در مورخ 10/3/1363 شورای امنیت تشکیل جلسه داد و برای حفظ امنیت مسیرهای دریایی کشتی­ها به مقصد کویت و عربستان با تصویب «قطعنامه552»، تأکید کرد. به اعتقاد برخی، پذیرش آن توسط عراق، موجب فراهم ساختن جو جهانی علیه ایران و تحکیم روابط کشورهای جنوبی خلیج فارس و عراق شد؛ به طوری که براساس قطعنامه مزبور بلافاصله جنگنده‏های «اف15» سعودی با پوشش هواپیماهای رادار پرنده «آواکس» در مورخ 10/3/1363 یک فروند «اف4» نهاجا را مورد هدف قرار دادند و خلبانان آن سروان همایون حکمتی/ سیروس کریمی برای همیشه جاویدالاثر شدند.

یکی دیگر از تلخ‏ترین حوادث حین اجرای طرح اژدر و اسکورت کاروان‏های تجاری در این مقطع روی داد.

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده