نبردهای هوایی ایران (74)
الف ـ عملیات «خیبر» با رویکرد نبردهای هوایی عملیات «خیبر» را قرارگاه خاتم‏الانبیا برنامه‏ریزی کرد[1]؛ و با به‏کارگیری دو قرارگاه «نجف» و «کربلا» به اجرا درآورد. در مراحل طرح‏ریزی عملیات فرماندهان ارتش حضور نداشتند. آنان معتقد بودند که امکان تأمین آتش توپخانه و تدارک‏رسانی به نیروها در عملیات خیبر وجود ندارد و این‏گونه عملیات‏ها را قبول نداشت.

با این حال، عملیات در ساعت 21:00 روز سوم اسفند 1362، تحت هدایت قرارگاه نجف به فرماندهی سپاه پاسداران با رمز یا رسول‏الله از چهار محور طلائیه، مجنون، حربیه، حوبیتر و عُزیر در بخش شمالی منطقه از فکه تا طلائیه تحت فرماندهی قرارگاه نجف و در بخش جنوبی از محورهای طلائیه، ایستگاه حسینیه و پاسگاه زید تا شلمچه تحت فرماندهی قرارگاه «کربلا» آغاز شد. ویژگی برجسته عملیات خیبر، بسیج 200 گردان رزمی و در طرح مانور آن، انتقال بخشی از نیروهای تهاجمی با 80 فروند بالگرد هوانیروز، نهاجا و نداجا بود.

هدف اصلی عملیات، تصرف و تأمین جاده بصره-العماره در محدوده «القرنه» تا «العزیر» به منظور قطع ارتباط سپاه‏های سوم و چهارم ارتش عراق و استقرار در شرق دجله و نیز بازکردن یک جبهه در شمال استان بصره بود[2].

1) شرح عملیات

در روزهای آغازین این عملیات، با برپایی «پد» یا «سکو» برای بالگردهای هوانیروز و نهاجا، در طول شب بخشی از نیروهای عمل کننده و تدارکات به منطقه نبرد جابه‏جا ‏شدند و به ابتکار شهید بابایی؛ آسمان منطقه نبرد توسط چهار فروند هواپیمای شکاری-رهگیر «اف14» با بهره‏گیری از خلبانان ناظر مقدم مجرب به دلیل نقاط کور راداری به صورت بصری تأمین شد[3]؛ و نیز با تلاش شهید ستاری به عنوان معاونت عملیات فرماندهی پدافند هوایی یک آتشبار موشک «هاگ» موسوم به «پیروزی» در حریم قرارگاه نجف مستقر گردید. بعلاوه، هواپیماهای نیروی هوایی و بالگردهای هوانیروز و نیروهای تفنگدار دریایی همراه با دو فروند هاورکرافت نداجا در این عملیات شرکت فعال داشتند. البته پس از این که رزمندگان خودی در جاده «بصره-العماره» با ناکامی و عدم آمادرسانی مواجه شدند، لاجرم دفاع از جزایر نفتی باارزش اقتصادی »مجنون» در دستور کار قرار گرفت!

در روز چهارم اسفند، فرمانده قرارگاه خاتم‏الانبیا دستور داد تا جاده القرنه به قلعه صالح را خلبانان پایگاه چهارم شکاری نا امن سازند. در این عملیات دو فروند «اف5» با چهار هزار و 600 پوند مهمات، یک ستون زرهی دشمن را در هم کوبیدند.

در روز پنجم اسفند، خلبانان اعزامی از تبریز به دزفول و خلبانان پایگاه دزفول با دو دسته دو فروندی «اف5»، همچنین خلبانان پایگاه ششم شکاری با دو فروند «اف4» نیروها، ادوات زرهی و خطوط دفاعی دشمن را بمباران کردند.

در روز ششم اسفند، پایگاه تبریز با سه فروند و دزفول با چهار فروند «اف5» یگان‏های دشمن را بر اساس دستور قرارگاه خاتم بمباران کردند؛ و همزمان گردان31 شکاری از پایگاه سوم نیز به منظور کاهش فشارهای هوایی دشمن با سه فروند «اف4» تأسیسات صنعتی در محور بعقوبه-سعیدیه را در هم کوبیدند. در روز هشتم، سرگرد سیداسمائیل موسوی در حالی که یک دسته دو فروندی «اف5ئی» را برای انهدام نیروهای دشمن در جاده «الریالرنه»، «قلعه‏صالح» لیدری می‏کرد، در مسیر مأموریت، هواپیمایش با پرندگان اطراف هور برخورد کرد و در آخرین لحظات، هواپیمای آسیب دیده را ترک کرد و در هور افتاد که یکی از خلبانان شجاع بالگرد نداجا «ناخدا سوم نبی‏پور»، این خلبان قهرمان را نجات داد، البته قبل از خلبان نبی‏پور، سروان عقیلی خلبان شنوک ایرانی نیز تلاش‏هایی کرد، اما موفق به نجات وی نشد. سرانجام او با بدنی دردناک به قرارگاه نجف برده شد.

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران


[1]– سرهنگ موسوی قوی‏دل به عنوان رئیس ستاد، برادر پاسدار رحیم صفوی جانشین رئیس ستاد، برادر پاسدار حسین اعلایی مسئول عملیات و سرهنگ سیروس لطفی (فرمانده سابق لشکر16 قزوین) جانشین معاونت عملیات از نیروی زمینی، این قرارگاه تعیین شده بودند.

[2]– علایی، حسین (1391) «روند جنگ ایران و عراق» تهران: نشر مرز و بوم، جلد دوم، صص 49- 41 .

[3]– در این عملیات شهید اردستانی که به دلایلی فرماندهی پایگاه پنجم را رها نموده بود و با درجه سرگردی در گردان پروازی دزفول به رزم و آموزش مشغول بود، به عنوان دسیار، مشاور، امین و… در کنار شهید بابایی قرار گرفت که اندیشه‏های والای شهید بابایی و شجاعت رزمی و دیدگاه عالی شهید اردستانی به هم گره خورد به گونه‏ای که این دو از سال‏های پنجم جنگ به بعد علیرغم افزایش کمبودها منشا ابتکارات و خدمات برجسته‏ای در میادین رزم هوایی شدند از جمله این کارها پرواز دو فروندی جنگنده‏های «اف14» بر فراز رزمندگان در عملیات خیبر با استفاده از افسران ناظر مقدم یود که نگارنده خود به همراه سروان خلبان شهید علیرضا بیطرف، سروان خلبان شهید محمدرضا شادنژاد در کنار شهید اردستانی و شهید بابایی به عنوان افسر ناظر مقدم در قرارگاه‏های «خاتم‏الانبیا» و «نجف» از ابتدا تا پایان عملیات «خیبر» حضور داشته و مسئولیت هدایت و نظارت بخشی از دسته‏های پروازی «اف14» را به صورت بصری عهده‏دار بوده است.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده