نبردهای هوایی ایران (71)
2) نبردهای پایانی سال 1361 پس از چند روز نامساعد بودن شرایط جوای برای عملیات رزمی، در روز چهارم دی‏ماه 1361، یک فروند هواپیمای «اف5ئی» هنگامی که پس از فراغت از مأموریت‏های رزمی از پایگاه هوایی دزفول به مقصد پایگاه تبریز در حرکت بود، در نیمه راه و در شرایطی که هواپیما سوخت کافی نداشت، در جاده زنجان در نزدیکی طارم‏علیا فرود آمد و بهرغم ضعف سامانه نظارت و کنترل عملیاتی، با مهارت خلبان آن سروان عبدالحمید نجفی[1] هواپیما سالم به کارزار بازگشت.

در طی این عملیات‏ها، یک فروند هواپیمای «میگ23» دشمن در مورخ 21/11/1361، توسط جنگنده‏های نهاجا سرنگون شد و خلبان آن به نام ستوانیکم «عبداسلام عباس عبدالحسین» به اسارت نیروهای خودی درآمد.

در ساعت 11:50 روز 22 بهمن که مصادف با چهارمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی نیز بود، درحالی که مردم تهران مشغول راهپیمایی بودند، هواپیمای شناسایی «میگ25» ارتش عراق در ساعت 12:30 با سرعت 1200 ناتیکال مایل در ساعت و ارتفاع بالای 65 هزار پایی به سمت تهران پرواز کرد، خلبانان جنگنده رهگیر «اف14» مأمور مراقبت مسلحانه برفراز تهران به مقابله با او برخاستند و یک تیر موشک علیه آن شلیک کردند. خلبانان اظهار داشتند که هدف را منهدم کردند. در روز 27 بهمن، عملیات والفجر مقدماتی (کربلای11) پایان یافته اعلام شد، اگرچه دفاع هوایی از منطقه عملیات استمرار داشت. از طرف دیگر فرمانده پایگاه دزفول اعلام کرد؛ 200 نفر از مجروحین هنوز در این پایگاه منتظر هواپیما هستند تا به تهران، تبریز و اصفهان برده شوند که دو فروند هواپیمای «سی130» فرستاده شد و مجروحین تخلیه شدند. فهرست عملیات‏های مهم انجام شده در سال سوم جنگ در قالب جدول شماره 1-4 ترسیم و ارائه شده است.

جدول شماره 1-4 : فهرست عملیات‏های مهم در سال سوّم جنگ

 

ردیف

نام عملیات

تاریخ شروع

محل عملیات

نتایج عملیات

1

پشتیبانی هوایی از عملیات آفندی مسلم ابن عقیل

9/7/1361

منطقه غرب سومار و میمک

آزادسازی 150 کیلومتر از سرزمین‏های تصرف شده و ارتفاعات کهنه‏ریگ و گیسکه در منطقه سومار

2

پشتیبانی هوایی از عملیات آفندی محرم (کربلای5)

10/8/1361

شمال‏غرب و جنوب ارتفاعات حمرین و زبیدادت و غرب رودخانه اوریرج

آزادسازی 550 کیلومتر از خاک ایران و 300 کیلومتر از خاک عراق و سرنگونی 12 فروند از هواپیماهای دشمن

3

پشتیبانی هوایی از عملیات آفندی والفجر مقدماتی

17/11/1361

در منطقه جنوب در غرب رقابیه از ارتفاعات میش‏داغ تا فکه

انهدام 12 فروند هواپیمای دشمن و به‌رغم تلفات دشمن، نتیجه‌ای از این عملیات حاصل نشد

4

پشتیبانی هوایی از عملیات آفندی والفجر1

21/1/1362

در منطقه شمال عمومی فکه

به‌رغم تلفات سنگین به دشمن و سرنگونی 9 فروند هواپیما و 5 فروند بالگرد  دشمن نتیجه‌ای حاصل نشد

5

پشتیبانی هوایی از عملیات پدافندی والفجر2

29/4/1362

در منطقه شمال‏غرب منطقه عمومی حاج‌عمران

200 کیلومتر مربع از سرزمین‏های ایران و 200 کیلومتر از خاک عراق آزاد شد  باسرنگونی 6 فروند هواپیما و 9 فروند بالگرد  دشمن

6

پشتیبانی هوایی از عملیات آفندی والفجر3

7/5/1362

در منطقه عمومی مهران

سرنگونی 6 فروند بالگرد و آزادسازی دشت مهران و پاسگاه مرزی صالح‏آباد و فرح‏آباد

 

3) آمار مأموریت‏های رزمی و خدمات رزمی نهاجا تا یایان سال 1361

در این مقطع که 30 ماه از دفاع مقدس و جنگ تمام عیار سپری شده است، آماری از انجام انواع مأموریت‏های نهاجا اعم از رزمی و خدمات رزمی ارائه و یادآوری می‏شود که قبلاً آماری از پرواز‌های رزمی انجام شده در شش‏ماهه نخست سال 1359، طی جدول شماره 1-3 به شمار 12 هزار و 385 نوبت ارائه شده است. حال شمار پرواز‏های رزمی انجام شده در طول سال 1361 در قالب جدول شماره 2-4 ارائه می‏شود. ملاحظه این روند نشان می‏دهد که در سال 1361، با نگرش به کاسته شدن از تعداد خلبانان و هواپیماها، جمع مأموریت‏های رزمی نهاجا بالغ بر 12 هزار و 816 نوبت بوده که نسبت به سال 1360، شمار هزار و 708 نوبت کاهش نشان می‏دهد که حاکی از تحلیل رفتن 11 درصدی توان هوایی نهاجا نسبت به سال 1360 و 90 درصدی نسبت به شش‏ماهه دوم 1359 بوده است. بدیهی است با این روند و میزان توان تولید پرواز باقی‏مانده برای هواپیماهای شکاری نهاجا، درآن زمان می‏شد فقط از آسمان کشور به صورت محدود و در سطح تاکتیکی دفاع کرد و برای عملیات‏های آفندی باهدف ورود به خاک عراق و تصرف بخشی از سرزمین‏های آن کشور، حداقل توانی معادل دو برابر این میزان لازم بود.

 

جدول شماره 2-4

آمار پرواز رزمی ماهیانه جنگنده‏های نهاجا در سال1361 (جمع 12816نوبت)

فروردین

اردیبهشت

خرداد

تیر

مرداد

شهریور

مهر

آبان

آذر

دی

بهمن

اسفند

1349

1396

1418

1137

1274

1168

1062

1003

665

732

782

830

 

 

در ادامه، یک مقایسه کلی و آماری از روند پروازهای رزمی ماهیانه جنگنده‌های نیروی هوایی از روز آغازین جنگ تا پایان سال 1361، در جدول شماره 3-4 ارائه که طی این مدت (30 ماه) شمار 39 هزار و 725 نوبت پرواز رزمی در نهاجا صورت گرفته بوده است.

در پایان، یک آمار کلی از شمار پرواز‏های خدمات رزمی هواپیماهای ترابری در این مقطع که 30 ماه از جنگ سپری گشته است (از نیمه دوم سال 1359 و سال‏1360 و 1361) در جدول شماره 3-4 ترسیم شده است. در این دوره، جمع مأموریت‏های عملیاتی سامانه ترابری نهاجا به 39 هزار و 983 نوبت می‏رسد که تا این مقطع، اندکی (258 نوبت) از شمار مأموریت‏های رزمی بیشتر است.

 

جدول شماره 3-4

پروازهای خدمات رزمی سامانه ترابری نهاجا در اول مهر 1359 تا پایان سال1361 (جمع 39983)

 

سال

فروردین

اردیبهشت

خرداد

تیر

مرداد

شهریور

مهر

آبان

آذر

دی

بهمن

اسفند

59

432

1784

1462

1659

1425

1627

60

1254

1166

1145

1223

1550

1542

1449

1364

1363

1017

1048

1061

61

1424

1915

1632

1652

1573

1465

1442

1141

1026

874

1257

1010

 

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران


[1]– او در عملیات‏های بزرگ همچون: والفجر8، کربلای5 و نبردهای هوایی پایان جنگ حماسه آفرید و در آخر صاحب نشان فتح شد.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده