پیشگامان صنعت رادار در ایران-18
پس از ساخت دو نمونه گیرنده در دانشگاه، جهت تولید نمونه­های بعدی به صورت انبوه، فعالیت­ها برای تجهیز و آمادهسازی کارگاه تولید شروع شد و پس از چند ماه، فعالیت و خرید تجهیزات، انواع وسایل آزمایشگاهی، ابزارآلات، قطعات مورد نیاز و همچنین جذب و آموزش افراد بیشتر جهت تکمیل کادر نیروی انسانی انجام شد و در نهایت، خط تولید گیرنده رادار در کارگاه ناظر1 مستقر در گروه پدافند هوایی اصفهان، توسط امیر فرماندهی محترم کل ارتش (امیر شهبازی) و فرماندهان ارشد از نیروهای مسلح افتتاح شد.

سرانجام پس از یک ماه،سامانه راه‌اندازی، تست و عملیاتی گردید و در تاریخ 11/11/1376، با انجام دو فروند تست پروازی در حضور فرماندهی محترم نهاجا، فرماندهی پدافند و جمعی از فرماندهان و معاونین نیروهای مسلح با موفقیت انجام شد و از آن تاریخ عملاً اولین گیرنده رادار باند L ساخت داخل وارد حلقه عملیاتی پدافند شد و در نهایت،سامانه جهت ادامه خدمت تحویل نفرات نگهداری و عملیات سایت رادار کیش قرار گرفت و تیم‌های اعزامی برای ادامه کار به اصفهان برگشتند.

در حدود یک ماه پس از عملیاتی شدن اولین گیرنده رادار، امیر شهبازی فرمانده محترم کل ارتش به منظور کنترل صحت ادعای ساخت گیرنده رادار به صورت سرزده و بدون اطلاع قبلی وارد گروه پدافند هوایی کیش شده و از فرمانده گروه میخواهند که به سایت بروند. فرمانده گروه قبل از حرکت به سایت، سعی می‌کنند از وضعیت رادار گزارش دریافت کنند، که متوجه می‌شوند دقایقی قبل متأسفانه رادار دچار مشکل شده است. بنابراین، فرمانده گروه فرماندهی محترم کل ارتش را متقاعد می‌کند که فردا صبح به بازدید ایستگاه بروند. متعاقب این امر امیر فرماندهی پدافند نیز خود را به جزیره کیش رسانده و متوجه می‌شوند که رادار دچار مشکل شده است. بلافاصله با بنده در اصفهان تماس گرفته شد که رادار غیرعملیاتی شده است. در ابتدا، سعی شد که با تماس تلفنی و از راه دور مشکل حل شود که متأسفانه موفق نشدیم؛ لذا به همراه آقایان مهندس میرمحمد صادقی و میوه‌چی و دکتر علوی با تجهیزات، شبانه عازم جزیره کیش شده و در ساعت 1 بامداد وارد ایستگاه رادار شده و ظرف چند ساعت اشکال بوجود آمده برطرف و رادار عملیاتی شد و در حدود ساعت 5 صبح عملیاتی شدن رادار به امیر فرماندهی پدافند اطلاع داده شد.

در حدود ساعت 30/8 بامداد، امیر فرماندهی محترم ارتش به همراه امیر فرماندهی پدافند در ایستگاه رادار حاضر شده و از رادار بازدیدکردند. در ضمن، یک فروند هواپیمای شکاری (Scramble) جهت تست رادار به پرواز درآمد و عملکرد رادار توسط ایشان مورد ارزیابی قرار گرفت. خوشبختانه خراب شدن رادار نتیجه مثبتی به همراه داشت، چون ثابت شد در صورتی که سامانه ساخت داخل باشد، حتی در دورترین نقطه کشور حداکثر ظرف چند ساعت عملیاتی می‌شود. بلافاصله پس از تعطیلات نوروزی فروردین‌ماه 1377 ساخت نمونه دوم گیرنده شروع شد و ظرف 2ماه به پایان رسید. گفتنی است تجربه بدست‌آمده در ساخت و نصب و راه‌اندازی نمونه اول، باعث گردید تا در ساخت نمونه دوم بهینه‌سازی‌هایی انجام شود.

قرار بر این شد که گیرنده نمونه دوم در ایستگاه رادار سوباشی پایگاه هوایی همدان نصب گردد. لذاسامانه ساخته شده به همراه تجهیزات و نفرات به گروه پدافند همدان اعزام شدیم. در نهایت، پس از ده روز فعالیت، گیرنده جدید نصب و راه‌اندازی شد و پس از تست جایگزینسامانه قدیمی شد و عملیاتی گردید. امیر فرماندهی پدافند هوایی که در عملیاتی شدن رادار بسیار پیگیر بودند،  دستور فرموده بودند در هر ساعتی که سامانه عملیاتی گردید، ایشان را مطلع کنیم. با توجه به نامناسب بودن ساعت عملیاتی شدن رادار و برخلاف میل باطنی مجبور شدم در ساعت 2 بامداد از طریق مدیر عملیات معاونت عملیات سرهنگ بهرام پی، عملیاتی شدن رادار را به ایشان اطلاع دهیم. روز بعد توسط امیر فرماندهی پدافند اطلاع داده شد که فرماندهی کل ارتش قصد دارند جهت افتتاح رسمی رادار شخصاً به سایت سوباشی تشریف­فرما شوند. لذا پس از دو روز،سامانهرسماً توسط فرماندهی کل ارتش و فرماندهان نیروهای سه­گانه و جمعی از فرماندهان ارشد مورد بازدید قرار گرفت و توسط دو فروند هواپیمای شکاری تست و ارزیابی رادار انجام شد و گیرنده دوم رسماً وارد خدمت عملیاتی خود شد.

پس از ساخت دو نمونه گیرنده در دانشگاه، جهت تولید نمونه­های بعدی به صورت انبوه، فعالیت­ها برای تجهیز و آماده‌سازی کارگاه تولید شروع شد و پس از چند ماه،  فعالیت و خرید تجهیزات، انواع وسایل آزمایشگاهی، ابزارآلات، قطعات مورد نیاز و همچنین جذب و آموزش افراد بیشتر جهت تکمیل کادر نیروی انسانی انجام شد و در نهایت، خط تولید گیرنده رادار در کارگاه ناظر1 مستقر در گروه پدافند هوایی اصفهان، توسط امیر فرماندهی محترم کل ارتش (امیر شهبازی) و فرماندهان ارشد از نیروهای مسلح افتتاح شد.

پس از شروع کار خط تولید گیرنده در اصفهان، همزمان گروه­ها و تیم‌های دیگری در سطح پدافند مشغول فعالیت­های مرتبط با ساخت رادار بودند. در همین راستا،  فرماندهی پدافند به منظور سرعت دادن به ساخت رادار و تأمین نیازمندی‌های عملیاتی پدافند، تصمیم به ساخت یک مرکز بزرگ که تأمین­کننده همه نوع فعالیت مرتبط از جمله ساخت فرستنده­ها، ترانس­های قدرت، موجبرها، آنتن، تجهیزات ارتباطی و صنایع جانبی چون جوشکاری، آهنگری و نقاشی گرفتند. بنابراین، نتیجه این فعالیت­ها تولد مرکزی تحت عنوان مجتمع سپهر شد که عملاً ساخت و پشتیبانی راداری کشور در آن زمان را به دوش می­کشید.

نمونه­هایی از گیرنده­های راداری ساخت مجتمع فنی سپهردر نسل­های مختلف

گیرنده رادار

گیرنده رادار

در سایت رادار مشهد،[1] یک رادار انگلیسی قدیمی مستقر بود که یک کانال آن باند L و کانال دیگر آن S بود. در تابستان سال 1377،  فعالیت برای ساخت نمونه سوم گیرنده برای کانال باند L مشهد شروع شد و در شهریور­ماه، به اتمام رسید. همزمان در مرکز سپهر، یک نوع فرستنده باند L توسط تیم‌های دیگر آماده شده بود و قرار بود برای اولین بار راداری که هم گیرنده و هم فرستنده آن بومی باشد، در یکی از کانال­های ایستگاه رادار مشهد نصب و راه‌اندازی شود. گیرنده ساخته شده از اصفهان و فرستنده ساخته شده توسط تیم سرهنگ محسنی از تهران به مشهد منتقل شد و در مهرماه نصب و راه اندازی آن شروع شد. پس از چند هفته فعالیت­های تیمی و هماهنگ، کانال باند L رادار مشهد جایگزین و عملیاتی گردید.

بلافاصله پس از بازگشت از مأموریت تحویل نمونه سوم در مشهد، فرماندهی محترم پدافند دستور فرمودند تا نمونه چهارم و پنجم برای ایستگاه رادار بندر طاهری آماده شود. در همین راستا، کارگاه ناظر در اصفهان به فعالیت ساخت سرعت زیادی داده و ظرف یک ماه نمونه چهارم ساخته و آماده شد. در بهمن­ماه سال 1377،سامانه چهارم به همراه تیم کامل به گروه بندر طاهری منتقل شده و بلافاصله جایگزینی، نصب و راه‌اندازی کانال اول شروع شد و همزمان ساخت نمونه پنجم گیرنده در محل انجام گرفته و در اسفند­ماه هر دو کانال ایستگاه رادار بندر طاهری راه‌اندازی و عملیاتی گردید.

لازم به ذکر است که در روند تولید، بهینه­سازی­های لازم در سامانه ها انجام شده و سیر تکاملی ساخت گیرنده رادار به خوبی انجام می‌شد.[2]

 

 

 

گیرنده رادار

گیرنده رادار

منبع: پیشگامان صنعت رادار در ایران، غلامی، براتعلی، 1397، ایران سبز، تهران


[1]. رادار مشهد از قدیمی­ترین رادارهای جهان بود که کارایی لازم را نداشت و تأمین قطعات آن ممکن نبود.

[2]. این رادار توان کشف و تعقیب شناورهای روی دریا را هم داشت.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده