فرماندهان صدام (73)
وودز: اجازه بدهید بحث را در چارچوبی کلیتر ادامه دهیم. کعبی: در مقالهای که به شما دادم، عملیات انجامشده در شط العرب را بررسی کردهام. همانطور که میدانید قرارداد ۱۹۷۵م الجزایر بین شاه سابق ایران و صدام بیشتر به وضعیت این آبراه مربوط میشد. ایران از ۶ سپتامبر ۱۹۸۰م برخی اقدامات تجاوزگرانه را به ویژه در امتداد مرزها علیه عراق آغاز کرد.

اگرچه ما جنگ را پس از انقلاب امام خمینی آغاز کردیم، اما اگر علل ایجابی جنگ را درک کنید باید به این نکته هم پی ببرید که این ایران بود که جنگ را به عراق تحمیل کرد. ایرانیان به بندرها مرزی عراق و در مناطق میانی به‌طور خاص به خانقین حمله کردند و در 4 سپتامبر ۱۹۸۰م با اجرای عملیاتی برای به دست گرفتن امتیاز دریانوردی در شط العرب کشتی‌های تجاری را مجبور کردند پرچم ایران را نصب کنند و همه کشتی‌هایی را که به‌طرف عراق درحرکت بودند موردحمله قراردادند. در ۱4 سپتامبر هم قایق‌های ایرانی به سه فروند کشتی حمله کردند.

وودز: نیروی دریایی عراق چه امکاناتی برای گشت زنی، مراقبت و یا حمایت از کشتی‌های تجاری در شط العرب در اختیار داشت؟

کعبی: یک واحد ساحلی متشکل از شش فروند قایق ساخت یوگسلاوی (سابق) در جنوب شبه‌جزیره فاو داشتیم. این قایق‌ها در عملیاتی که در جنوب شط العرب انجام می‌شد مشارکت می‌کردند.

وودز: این قایق‌ها درگیری مستقیمی هم با ایرانیان داشتند؟

کعبی: یکی از این قایق‌ها با آتش توپخانه ایرانیان غرق شد. در آن زمان به فرمانده وقت نیروی دریایی توصیه کردم پنج قایق باقیمانده را عقب بکشد و در ام‌القصر مستقر کند. پس از صحبت در مورد درگیری‌هایی که در بخش جنوبی شط العرب صورت گرفت نیز به این نتیجه رسیدیم که ایران باوجود امضای قرارداد الجزایر بین شاه و صدام قصد دارد شط العرب را به‌طور کامل در اختیار بگیرد.

وودز: هماهنگی لازم در این زمینه بین نیروی دریایی و اداره بندرها عراق وجود داشت؟

کعبی: فرمانده اداره بندرها و در آن زمان ژنرال سلیم حسین بود که گرچه بازنشسته شده بود، هنوز خود را یک ژنرال شاغل می‌دانست و به همین علت از هماهنگی با نیروی دریایی شانه خالی می‌کرد. او با عقب نکشیدن کشتی‌ها از پایانه‌ها سبب حوادث زیادی شد.

وودز: ژنرال حسین فرمانده کدام منطقه بندری بود؟

کعبی: فرمانده منطقه بصره بود. نیروی دریایی عراق با دادن هشدار، این امکان را برای ایران فراهم نمود که ناوهای جنگی، ناوهای محافظ، مین‌روب‌ها و هواناوهایش را از بندرها خرمشهر و آبادان عقب بکشد.

وودز: ایرانیان پس از۲۲ سپتامبر این کار را کردند؟

کعبی: آنها چند روز پیش از جنگ ناوهایشان را عقب کشیدند، اما با این کار عراق را مجبور کردند که به دنبال یافتن مسیر دسترسی دیگری به خلیج‌فارس باشد. ام‌القصر در حدود ۲۰ تا ۳۰ کیلومتری جنوب بندر قرار دارد و به‌طور مستقیم به خور عبدالله وصل می‌شود. اگر می‌توانستیم گذرگاه بین بصره و ام القصر را لایروبی کنیم، از تیررس ایرانیان در شط العرب رها می‌شدیم و بسیاری از مشکلاتمان رفع می‌شد. افزون بر این، چون آب این گذرگاه شیرین بود از آن می‌توانستیم برای کشاورزی هم استفاده کنیم.

وودز: طرح عراق برای یافتن مسیر دسترسی دیگری به‌جای شط العرب در دوران پس از جنگ ایران و عراق خبر از این می‌داد که ممکن است بار دیگر منازعه‌ای بر سر این آبراه بین دو کشور رخ دهد؟ اگر در مورد حجم سرمایه‌گذاری لازم برای این کار فکر کنیم به این نتیجه می‌رسیم که این طرح می‌توانست بسیار ارزشمند باشد؛ زیرا بخش اعظمی از تنش میان دو کشور ایران و عراق را رفع می‌کرد.

کعبی: همان‌طور که به شما گفتم، دو فروند کشتی آب‌خاکی، سه فروند کشتی ضد زیردریایی و چند قایق موشک‌انداز داشتیم که در آغاز جنگ در سال ۱۹۸۰م  کشتی‌های ضد زیردریایی و قایق‌های موشک‌انداز را از طریق خشکی و با کامیون‌های بزرگ به ام‌القصر منتقل کردیم. اما کشتی‌های آب‌خاکی چون خیلی بزرگ بودند نمی‌توانستیم آنها را جابه‌جا کنیم

وودز: نمی‌توانستید کشتی‌هایتان را زودتر از بصره خارج کنید؟

کعبی: چون در مورد نزدیک بودن زمان آغاز جنگ به نیروی دریایی هشدار داده نشده بود، کشتی‌های ما هنوز برای تعمیر و نگهداری در بصره بودند.

 

منبع: جنگ ایران و عراق از دیدگاه فرماندهان صدام، عبدالمجید حیدری، 1393، مرزوبوم، تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده