پیاده نظام و دفاع مقدس-21
تکاوران دریایی نیروی دریایی از 1/7/59 و دانشجویان دانشکده افسری از4/7/1359 وارد خرمشهر شدند و به مقاومت رزمندگان پياده نظام گردان151 دژ و عناصري از لشكر 92 زرهي پیوستند و با پشتيباني نزديك نيروي هوايي پس از ده روز مقاومت پيشروي دشمن به شهر خرمشهر را در حد فاصل مرز شلمچه تا خرمشهر به تأخير انداختند. سپس با کمک گروه­هاي مردمي اعزامي از نقاط مختلف، گروه فدائيان اسلام، نيروهاي مردمي خرمشهر و آبادان توانستند با جنگ تن به تن و خياباني سقوط خرمشهر را به مدت 34 روز به تأخير اندازند.

مرحله دوم: عملیات پدافندی (سال اول)

 

پس از متوقف کردن دشمن، عملیات پدافندی فرصتی بود که مسئولين كشور به فكر مديريت جنگ باشند و فرماندهان در کلیه رده‌ها به وضعیت جبهه‌ها سر و سامانی دهند و از اندوخته‌های علمی و تجربی در جهت منطقی کردن نبرد با دشمن استفاده کنند. در این مرحله نیز نیروی پیاده نظام اعم از نیروهای ارتش، بسیج داوطلب مردمی نقش اصلی را بر عهده داشتند.

اقدامات آمادگی در شرایطی صورت گرفت که نیرو‌هاي ارتش در زیر بمباران هوایی و توپخانه دشمن اقدام به سازمان­دهي، گسترش و آرایش خطوط پدافندی نمودند. این فعالیت‌ها در حالی بود که فرماندهان از رده گردان  به پایين آموزش‌های تخصصی رسته‌ای را طی کرده و تجربه عملیاتی رده مربوطه را قبلاً کسب كرده بودند.

یگان‌های ارتش اعم از پياده نظام، پياده مكانيزه، زرهي مستقر در خط پدافندی به منظور بالا بردن توان رزمی و نشان دادن عزم و اراده خود در سرکوبی نیروهای متجاوز اقدامات زیر را به عمل آوردند.

  1. تکمیل سازمان از نظر نیروی انسانی و تجهیزات؛
  2. تهیه و اجراي برنامه‌های بازسازی، بازآموزی و تعمیر و نگهداری؛
  3. تحت نظر قرار دادن حرکات دشمن و كسب اطلاعات لازم براي نبردهاي تهاجمي به دشمن؛
  4. جلو كشيدن خطوط پدافندي و توسعه سرپل‌ها با عبور ابتكاري از رودخانه‌ها؛
  5. وارد آوردن خسارت و تلفات به دشمن؛
  6. تهيه بررسي­هاي ستادي و طرح­هاي آفندي.

علاوه بر اقدامات فوق نیروهای مستقر در خط پدافندی به منظور تكميل اطلاعات و پی بردن به واکنش‌های دشمن و ارزیابی توان رزمی او با استفاده از اصل آفند در پدافند طرح‌های تک محدود را تهیه و اجرا کردند.

اجرای این­گونه عمليات‌ها اکثراً در سطح گردان و تيپ طراحی و به مورد اجرا گذاشته مي­شد. رده تیپ و بالاتر تصویب طرح‌های تهيه شده و تأمین نیازمندی‌ها را به عهده  داشتند. البته در سه عمليات  آفندي (پل كرخه، نصر، توكل) نقش رده‌هاي بالاتر در زمينه بررسي‌هاي مختلف ستادي و ارائه تدابير به خوبي مشهود است كه در بخش عمليات آفندي به آن مي‌پردازيم.

در سال اول جنگ تحميلي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي در حال سازمان­دهي و جذب نيروهاي بسيج مردمي بود. بيشترين عناصر سپاه در كردستان و آذربايجان غربي به همراه لشكرها و يگان­هاي پياده ارتش مشغول مبارزه با ضدانقلاب بودند كه آنها نیز سازمان رزمي گردان و تيپ نداشتند.

در تمامي عمليات پدافندي و آفند سال اول جنگ نيروهاي داوطلب مردمي به صورت گروه­ها و یگان­هایی با استعدادهاي متفاوت بين 10 الي 100  نفر به عنوان نيروهاي مردمي با نيروهاي ارتش همكاري مي­كردند كه پس از سازمان­دهي سپاه پاسداران جذب اين نهاد شدند.

عملیات آفندی و پدافندی سال اول جنگ

  1. عملیات شاخص

در سال اول جنگ علاوه بر اقدامات پدافندي چندين عمليات آفندي محدود اجرا شد. تعداد هشت عمليات شاخص در منطقه جنوب و غرب کشور اجرا شد كه هر يك نقطه عطفي در سال اول جنگ محسوب شده و داراي اثرات راهبردي مهمی بودند که عبارتند از:

 

 

الف- عمليات دفاع از خرمشهر (31/6/59 تا 2/8/59)

تکاوران دریایی نیروی دریایی از 1/7/59 و دانشجویان دانشکده افسری از4/7/1359 وارد خرمشهر شدند و به مقاومت رزمندگان پياده نظام گردان151 دژ و عناصري از لشكر 92 زرهي پیوستند و با پشتيباني نزديك نيروي هوايي پس از ده روز مقاومت پيشروي دشمن به شهر خرمشهر را در حد فاصل مرز شلمچه تا خرمشهر به تأخير انداختند. سپس با کمک گروه­هاي مردمي اعزامي از نقاط مختلف، گروه فدائيان اسلام، نيروهاي مردمي خرمشهر و آبادان توانستند با جنگ تن به تن و خياباني سقوط خرمشهر را به مدت 34 روز به تأخير اندازند.

ب- عمليات آفندي شمال آبادان (3/8/1359)

گردان 144 پياده لشكر21 پياده با عمليات آفندي توانست پيشروي نيروهاي عراق را قبل از نزديك شدن به جزيره آبادان به مدت 48 ساعت به تأخير اندازند و فرصت لازم براي ورود گردان153پياده از لشكر77 پياده را به آبادان از طريق راه زميني، دريایي و هوایي فراهم نمايند. اين گردان با ورود به جزيره آبادان در محاصره نشدن كامل آبادان نقش سرنوشت­سازي داشت.

عمليات آفندي گردان144 پياده يك عمليات جسورانه و استشهادي بود، به گونه­اي كه این گردان تلفات و خسارات سنگيني (در حدود 50 درصد) از نظر نيروي انساني و تجهيزات را متحمل گردید، ولی درعوض، هدفِ قرارگاه اروند (رساندن نيرو به آبادان) تحقق يافت.[1]

ج- عمليات آفندي ذوالفقاري (8/8/1359)

نيروهاي دشمن پس از رسيدن به ساحل شرقي رودخانه بهمن شير اقدام به عبور از رودخانه براي محاصره كامل آبادان كردند.

گردان153 پياده لشكر77 پياده، عناصر باقيمانده رزمندگان گردان151 دژ و گردان تكاوران دريایي، گروه فدائيان اسلام و نيروهاي مردمي آبادان[2] در تاريخ 8/7/1359 با جسارت و شجاعت در عملياتی خودجوش با هدايت ستاد عملياتي آبادان[3] توانستند نيروهاي در حال عبور دشمن از رودخانه بهمن­شير را در منطقه كوي ذوالفقاري منهدم و مجبور به عقب­نشيني نمايند. عمليات رزمندگان پياده نظام، آبادان را از محاصره كامل دشمن نجات داد.

د- عمليات آفندي سوسنگرد (28/8/1359)

رزمندگان لشكر92 زرهي، رزمندگان گروه شهيد چمران، عناصري از تيپ دانشجويان دانشكده‌ افسري و نيروهاي مردمي شهرهاي سوسنگرد و اهواز توانستند بخش­هاي تصرف شده سوسنگرد را آزاد و نيروهاي متجاوز را مجبور به عقب نشيني كنند. اين عمليات موجب رفع تهديد شهر اهواز از محور سوسنگرد ـ اهواز شد.[4]

هـ) عمليات آفندي خوارزم (ميمك 19/8/1359)

ارتفاع ميمك در منطقه عملیاتی غرب همواره مورد اختلاف دو كشور ايران و عراق قرار داشت و بخشي از آن در آغاز جنگ تحميلي به اشغال دشمن درآمده بود. رزمندگان پياده مكانيزه و زرهي از تيپ1 لشكر81 زرهي، يك گردان پياده از سماجا، رزمندگان گردان نيروهاي ويژه، رزمندگان «ايل خزل» با انجام عمليات آفندي توانستند ارتفاع ميمك را از اشغال نيروهاي عراقي خارج و آن را آزاد كنند. ضمناً 7 عملیات محدود آفندی دیگر در منطقه عملیاتی غرب شامل عملیات کلینه و سید صادق(1)، عاشورا ، کلینه و سید صادق(2) تنگه حاجیان، چقالوند، بازی دراز(1)، بازی دراز(2) و والفجر7 (مطلع الفجر) علیه دشمن اجرا شد

 

منبع: پیاده نظام در دفاع مقدس، آراسته، ناصر-نیکفرد، علی، 1393، ایران سبز، تهران

 


[1] . سرتیپ فرض­ا… شاهین­راد، گردان144 در نبرد آبادان، تهران، ایران سبز، 1380، ص137.

[2] . فرماندهی ستاد عملياتي آبادان در آن زمان را سرهنگ توپخانه نصير شكرريز معاون دانشكده‌ افسري بر عهده داشت.

[3] . سرتیپ فرض­ا… شاهین­راد، همان.

[4] . اين عمليات با تآكيد و پيگيري حضرت آيت الله خامنه‌اي (مقام معظم رهبري) مبني بر اجراي عمليات انجام شد.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده