توپخانه در عملیات های آفندی و ویژه (7)
تشکیل قرارگاه تاکتیکی لشکر و پیرو آن مرکز هماهنگی پشتیبانی آتش متشکل از عنصر پشتیبانی آتش، عنصر پشتیبانی هوایی و عنصر هماهنگی فضای هوایی، یکی از ویژگیهای مثبت عملکرد سامانه پشتیبانی آتش در این عملیات بود، که کار طرحریزی و کنترل تمامی وسایل پشتیبانی آتش را به نحو مطلوبی به انجام رسانید و هماهنگی لازم را بین آنها برقرار کرد.

 

بررسی عملکرد توپخانه در عملیات ثامن‌الائمه(ع)

با اینکه عملکرد توپخانه برابر با آنچه در صفحات قبل تشریح شد، در مجموع مثبت بوده و در حقیقت، به عنوان مکمل طرح مانور فرمانده، در موفقیت قاطع عملیات نقش ارزنده‌ای داشته است، نقد آن می‌تواند زوایای پیدا و پنهان این نقش را آشکارتر سازد.

الف- محاسن و نقاط قوت

یکی از محاسن بزرگ این عملیات انجام شناسایی‌های لازم در مرحلۀ طرح‌ریزی، برای شناخت کامل دشمن و استعداد و امکانات او در سرپل اشغالی بود. در این مرحله، فرماندهان و طراحان توپخانه به کرّات از منطقۀ تحت اشغال شناسایی کردند و ضمن تکمیل فهرست آماج خود، طرح‌ریزی را بر اساس واقعیات ملموس از دستاوردهای خود در این شناسایی‌ها بنا نهادند.

تشکیل قرارگاه تاکتیکی لشکر و پیرو آن مرکز هماهنگی پشتیبانی آتش متشکل از عنصر پشتیبانی آتش، عنصر پشتیبانی هوایی و عنصر هماهنگی فضای هوایی، یکی از ویژگی‌های مثبت عملکرد سامانه پشتیبانی آتش در این عملیات بود، که کار طرح‌ریزی و کنترل تمامی وسایل پشتیبانی آتش را به نحو مطلوبی به انجام رسانید و هماهنگی لازم را بین آنها برقرار کرد.

طرح‌ریزی دقیق آتش توپخانه در ردۀ توپخانۀ لشکر و اجرای بموقع آن در مرحلۀ اجرا نیز یکی دیگر از نقاط قوت عملکرد توپخانه در این عملیات محسوب می‌شود، که ضمن آن فهرست آماج و جداول آتش مربوطه تهیه شدند و در مواقع لزوم با موفقیت به اجرا درآمدند.

پیش‌بینی اقدامات هماهنگی پشتیبانی آتش به منظور مصون ماندن نیروهای مانوری از آتش خودی، ضمن مشخص بودن چگونگی اجرای مأموریت تمامی وسایل پشتیبانی آتش مانند هواپیماها، بالگردها و توپخانه‌ها، یکی دیگر از اقدامات مثبت عملکرد کل سامانه پشتیبانی آتش در این عملیات بود.

برقراری یک سامانه ارتباط و مخابرات مؤثر و مطمئن نیز یکی دیگر از محسنات عملکرد توپخانه در این عملیات بود؛ به طوری که قرارگاه توپخانۀ لشکر به طور دائم در جریان همه اتفاقات قرار داشت و در موارد لازم، با طرح‌ریزی و اجرای آتش بموقع، پشتیبانی مورد نیاز نیروهای مانوری را به نحو مطلوبی تأمین می‌کرد.

جدول حوادث عمدۀ عملیات ثامن‌الائمه(ع) که حدود صد مورد را شامل می‌شود، 55 مورد آن به مبادلۀ پیام‌ها در مورد فعالیت‌های سامانه پشتیبانی آتش و درخواست آتش از این سامانه، بویژه توپخانه، اختصاص دارد که گویای نقش مؤثر توپخانه در موفقیت این عملیات است.

ب- معایب و نقاط ضعف

برابر سوابق موجود، واقعیت این است که عملکرد توپخانه در عملیات ثامن‌الائمه(ع) فاقد نقاط ضعف یا عیوب عمده‌ای بوده، ولی از آنجایی که نویسنده دارای سوابق آموزشی است، با استناد به محتویات مدارک آموزشی، سه مورد قابل ذکر تشخیص داده شد که البته زیاد به فرماندهان و طراحان توپخانۀ شرکت‌کننده در این عملیات مربوط نمی‌شود و بیشتر ناشی از کمبودها و مشکل وقایع‌نگاری و نگهداری اسناد و مدارک جنگ تحمیلی است:

در دستور پدافندی شمار2، فهرست آماج نسبتاً جامعی ارائه شده، ولی فقط یک جدول آتش برای کل عملیات پدافندی در نظر گرفته شده که عنوان آن مشخص نیست. اگر این جدول آتش را مربوط به "آتش ضد تهیه" فرض کنیم، به نظر می‌رسد تهیۀ سایر جداول آتش مورد نیاز در عملیات پدافندی یا مورد نیاز تشخیص داده نشده و یا احیاناً به بوتۀ فراموشی سپرده شده است. مانند "جدول آتش آخرین آتش‌های حفاظتی" و "جدول آتش ضد آتشبار" و جدول آتش حداقل یک سری آماج، مربوط به طرح پاتک یگان مانوری (البته اگر یگان مانوری دارای چنین طرحی بوده باشد).

در سازمان برای رزم توپخانه برای طرح عملیاتی آفندی ثامن‌الائمه(ع) به چند آتشبار مأموریت کمک مستقیم (البته در صورت وارد عمل شدن احتیاط) محول شده بود که با توجه به امکانات یک آتشبار تیر، طرح‌ریزی و اجرای چنین مأموریتی از جانب آن می‌توانست با مشکلات بی شماری مواجه شود. اصل دوم اصول پنج‌گانۀ سازمان برای رزم توپخانه قرار دادن یک گردان توپخانۀ مناسب در نقش کمک مستقیم هریک از تیپ‌های درگیر در عملیات را مورد تأکید قرار داده است. البته در این عملیات، سه یگان در اندازۀ گردان به عنوان احتیاط منظور شده بود و با توجه به کمبود یگان‌های توپخانه و اینکه یگان‌های مانوری باید از سه محور کاملاً مجزا به سمت اهداف خود حرکت کنند، شاید سازمان برای رزم اینچنینی قابل توجیه باشد؛ به شرطی که پیش‌بینی‌های لازم برای تقویت آتشبارهای مورد نظر از لحاظ نیروها و تجهیزات شده باشد.

در ضمیمۀ 2(پشتیبانی توپخانه) پیوست پشتیبانی آتش طرح عملیاتی ثامن‌الائمه(ع) به وجود فهرست آماج، کالک آماج و جداول آتش متعدد اشاره شده است که متأسفانه اثری از آنها در کتاب عملیات ثامن‌الائمه(ع) نیست، تا از طریق بررسی آنها، ماهیت طرح‌ریزی توپخانه مورد نقد و بررسی قرار گیرد. در این مورد، تلاش‌هایی برای یافتن این اسناد مهم به عمل آمد که نتیجه آن در پایان این نوشته آمده است.   

 

منبع: توپخانه در عملیات های آفندی و ویژه ، سرتیپ دوم توپخانۀ ستاد محمد نجفی‌راشد، 1397، ایران سبز، تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده