عملیات پدافندی اروند-72
نیروهای ما مجبور بودند عملیات تأخیری اجرا کنند. عملیات تأخیری از مشکلترین عملیات نظامی است که با عملیات تعرضی و تدافعی قابل مقایسه نیست. این عملیات در شرایطی اجرا میشود که از طرفی دشمن با قدرتی چند برابر به نیروی تأخیریکننده فشار وارد کند و از طرف دیگر، امکانات رسیدن نیروهای تقویتی خودی بسیار ضعیف است و هر زمان امکان نابودی یگان تأخیرانداز وجود دارد.

 نتیجه کلی عملیات

نبردهای منطقه خرمشهر و آبادان در نوع خود، از دشوارترین، فعال‌ترین، حماسه‌آفرین‌ترین و در عین حال، اسف‌بارترینِ نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در طول جنگ بود. نیروهای بسیار اندک با سازمان متنوع، بدون هماهنگی کافی، در تلاش طاقت‌فرسا با دشمن بیش از ده برابر خود، مدت دو ماه مبارزه رویارویی جدی و فعال کردند. با حداقل مقدورات، حقیقتاً از وجب به وجب منطقه دفاع کردند و خیلی بیش از آنچه باید انتظار داشت، در مقابل تهاجم لشکرهای زرهی و مکانیزه دشمن پایمردی کردند. تا آن حد که افراد دشمن را از رویای رسیدن به قادسیه صدام و تصرف خوزستان در یک هفته ناامید نمودند.

همین ناامیدی سبب شد که دشمن اجباراً در طرح‌های خود تجدید نظر کند و ادامه تعرض را برابر نابودی نیروهای خود احساس کند و تمام جبهه‌ها به حالت دفاعی درآید. در این نبردها، نواقص، معایب و مشکلات خیلی زیاد بود، ولی هیچ‌یک از این عوامل نمی‌توانند نتیجه نهایی این نبردها و اثرات آن را در سرنوشت کلی جنگ نفی نمایند. در تجزیه و تحلیل مطالب، بیان شد که احتمالاً به علت اینکه در این نبردها، رزمندگان ما موفق نشدند خرمشهر را نگه دارند، ممکن است قضاوت عادلانه در جان‌فشانی‌ها و از خودگذشتگی‌های رزمندگان ما در این نبردها به عمل نیاید.

برای جلوگیری از این احتمال، لازم است یادآوری شود که به علت کمبودهای توان رزمی که نیروهای ما در ابتدای جنگ داشتند، برتری دشمن بر نیروهای ما حدود 6 به 1 بود. نیروهای ما مجبور بودند عملیات تأخیری اجرا کنند. عملیات تأخیری از مشکل‌ترین عملیات نظامی است که با عملیات تعرضی و تدافعی قابل مقایسه نیست. این عملیات در شرایطی اجرا می‌شود که از طرفی دشمن با قدرتی چند برابر به نیروی تأخیری‌کننده فشار وارد کند و از طرف دیگر، امکانات رسیدن نیروهای تقویتی خودی بسیار ضعیف است و هر زمان امکان نابودی یگان تأخیرانداز وجود دارد.

این عوامل سبب می‌شود کنترل و فرماندهی و حفظ انضباط و روحیه و وحدت فرماندهی بسیار مشکل شود. با توجه به این وضعیت است که به نظر می‌رسد نیروهای ما در نوع خود بسیار خوب بوده‌اند. البته مشکلات عدم هماهنگی و عدم طرح‌ریزی و سازمان‌دهی و تخصیص نیروهای مناسب و کافی در سطح نیروی زمینی وجود نداشته است که بایستی در کلیات این جنگ مورد بررسی قرار گیرد. نکات مهمی که از لحاظ محاسن و معایب این نیروها به نظر می‌رسد به شرح زیر می‌باشند:

الف) محاسن

1) مقاومت و پایمردی رزمندگان در دفاع از خرمشهر بسیار خوب بوده است.

2) با وجود مشکلات فراوان و نامساعد بودن منطقه عملیات، هدایت عملیات تأخیری خوب بوده و هیچ یگانی از یگان ما محاصره و نابود نشده‌اند.

3) اصل مهم عملیات تأخیری که کنترل متمرکز و اجرای نامتمرکز می‌باشد، در این عملیات به کار برده شده است.

4) در نبرد داخل شهر، رزمندگان ما بسیار خوب جنگیدند و بیش از یک ماه، با نیروی کم، از شهر دفاع کردند.

5) اجرای مانورهای مناسب و تغییر مکان یگان‌ها در حدود مقدور بسیار خوب بوده است.

6) با وجود کمبود یگان‌های توپخانه، نسبت به وسعت منطقه پشتیبانی آتش در حد مقدورات خوب بوده است.

7) از امکانات پدافندی موجود در منطقه نبرد، حداکثر بهره‌برداری به عمل آمده و گاهی با سه دستگاه تانک و تعداد محدودی پیاده، یک جبهه نسبتاً وسیع پوشیده و نگهداری شده است.

8) با وجود وضعیت کنترل و فرماندهی، احساس مسئولیت در فرماندهان بسیار خوب بوده است.

9) تلاش مردم و نیروهای مردمی از لحاظ وارد کردن نیروها به منطقه بسیار خوب بوده است، گرچه به علت عدم هماهنگی، از این نیروها به نحو مطلوب استفاده نشده است.

10) حساسیت منطقه خرمشهر و آبادان مورد توجه مقامات نظامی و غیرنظامی بود. اغلب شخصیت‌های غیرنظامی، حتی وکلای مجلس شورای اسلامی و وزیر نفت در منطقه حضور پیدا کرده‌اند.

ب) معایب و نواقص

1) به نسبت میزان تهدید و قدرت دشمن و وسعت منطقه عملیات، نیروی کافی در این منطقه نبرد مستقر نبوده است.

2) طرح دفاعی نیروی زمینی خیلی دیر به لشکرها ابلاغ شده بود (طرح ابوذر از 15 شهریور منتشر شده)، با وجود اینکه تهدید جدی از اوایل شهریور احساس شده، اقدامات دفاعی کافی به عمل نیامده است.

3) نیروهای تقویتی از منابع داخلی خیلی دیر به منطقه اعزام شده‌اند.

4) تشکیل قرارگاه کنترل‌کننده از آغاز نبرد نامناسب بوده و سبب بروز اختلاف شده است.

5) هماهنگی در طرح‌ریزی و هدایت تلاش‌ها به نحو مطلوب وجود نداشته است.

6) در اجرای عملیات پاتک، واقعیت‌ها در نظر گرفته نشد. در حمله 3 آبان، تلفات سنگین به نیروهای ما وارد شده است.

7) تأمین کرانه شرقی کارون برقرار نشد و دشمن موفق شد به سادگی از رودخانه بگذرد و یکی از بزرگترین مشکلات را برای نیروهای ما به وجود آورد که حل آن یک سال طول کشید.

 

منبع: عملیات پدافندی اروند، سید یعقوب حسینی،1397، ایران سبز، تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده