دفاع از آبادان (9)
از این روز تا 4 آبان یعنی مدت 24 روز، نبرد در داخل شهر خرمشهر به صورت محله به محله و کوی به کوی و خانه به خانه بین رزمندگان اسلام و نیروهای مهاجم عراقی ادامه یافت. در واقع دهم مهرماه، سرآغاز مرحلة جدیدی از نبرد در منطقة خرمشهر بود که در صفحههای آتی چگونگی این نبردها بیان خواهد شد. برابر گزارش شهربانی، دراین روز دشمن تعدادی تانک و نفربر در غرب کارون مستقرنمود تا در فرصت مناسب با استفاده از قایق، آنها را به شرق رودخانه منتقل و مناطق آبادان و اروندرود را تصرف نماید.

 

دفاع از آبادان در سال اول جنگ تحميلي     

روزهشتم مهرماه: شکست اقدامات سیاسی و تشدید عملیات نظامی

با شکست اقدامات سیاسی عراق به منظور عوام فريبي و فرصت‌طلبي، عملیات نظامی مجدداً شدت یافت. ساعت 10:00 دشمن به یک کیلومتری خرمشهر رسیده بود و پادگان دژ در خطر سقوط قرار داشت. ساعت 11:50 فرودگاه آبادان توسط هواپیماهای دشمن به شدت بمباران شد. دشمن لشکر 3 زرهی را نیز برای تقویت لشکر 5 مکانیزه به بصره انتقال داد.

ساعت 16:50 حدود 130 دستگاه تانک و نفربر زرهی دشمن به 3 کیلومتری حاشیه شهر خرمشهر رسیدند. ساعت 17:50 هشتم مهرماه نيروهای عراقی به حوالی پلیس راه و سردخانه و 300 متری پادگان دژ رسیدند.

در همین روز تهدید اساسی متوجه اهواز در محور حمیدیه و سوسنگرد بود و شهر اهواز ساعات بسیار بحرانی را می‌گذراند. بنابراین تلاش بیش از حد رزمندگان نیروهای خودی فقط در منطقه خرمشهر وآبادان نبود، بلکه نقطه اصلی بحران در اهواز قرار داشت، در سایر جبهه‌ها نیز وضع به همین ترتیب بود.

در روز هشتم مهرماه، شهر آبادان زیر ضربات سهمگین آتش توپخانه و خمپاره‌انداز دشمن قرار داشت که نسبت به روزهای گذشته شدیدتر بود. آب و برق شهر قطع و ایستگاه رادیو آبادان از کار افتاد و آسیب پالایشگاه نیز تشدید شد.

درآبادان تمام اهداف ویران شده یا آسیب دیده مناطق مسکونی غیرنظامی بود. برابر اعلام شهربانی آبادان، تا ساعت21:00 تعداد 23 نفر شهید و 82 نفر مجروح گردیدند. مبارزة قهرمانانه و در عین حال توان‌فرسای روز هشتم مهرماه، قسمت مهمی از اندک توان باقیماندة مدافعان میهن اسلامی را در کام خود بلعید. (29)

 

روز نهم مهر ماه: آغاز نبرد شهری

در ساعت 10:30، یک گردان تقویت شده تانک دشمن با نیروهای پیاده و با پشتیبانی توپخانه از پلیس راه گذشت و وارد دیزل‌آباد شده و به خرمشهر نزدیک گردید. در همان حال پاسگاه‌های کرانة اروندرود زیرآتش شدید دشمن قرارداشتند.

در ساعت 10:50، نیروهای دشمن از درب سیلو وارد ادارة بندر خرمشهر شدند و تا سازمان پیش آهنگی پیش آمدند، پلیس راه خرمشهر سقوط کرد و عناصری از دشمن تا پشت پادگان دژ رسیدند. در داخل بندر و کشتارگاه، نیروهای خودی با نیروهای متجاوز درگیرشدند. در همان حال تکاوران دریایی و افراد نیروی زمینی و نیروهای مردمی و سپاه پاسداران در جنگ خیابانی با دشمن درگیر بودند.

بدین ترتیب، روز نهم مهرماه دشمن موفق شد در غرب و شمال خرمشهر نیروهای جمهوری اسلامی را به داخل شهر عقب براند و به حاشیة شهر و بعضی ساختمان‌ها نفوذ کند. در نتیجه، نبرد شهری در داخل مناطق مسکونی از آن روز آغاز گردید. از جمله مناطقی که در حاشیة شمال غربی خرمشهر و میدان نبرد رزمندگان اسلام و نیروهای متجاوز عراق محسوب می‌شد، ترمینال نظامی خرمشهر بود.

نیروهای دشمن، روز نهم مهرماه، وارد این ترمینال شدند و نبرد نزدیک بین محافظان ترمینال و نیروهای عراقی درگرفت. این نبرد تا ساعت 15:00 ادامه داشت. تا اين‌كه نیروهای کمکی برای نگهبانان ترمینال رسیدند و در نتیجه، نیروهای مهاجم عراقی عقب رانده شدند و تعدادی از افراد دشمن به اسارت درآمدند. از نگهبانان ترمینال، یک نفر درجه‌دار شهید و یک نفر سرباز مجروح شدند و به انبارهای ترمینال نیز خسارات قابل ملاحظه‌ای وارد گردید. تلفات نیروهای ایرانی در روز نهم مهرماه، 18 نفر شهید و 117 نفر مجروح بود. در این نبرد دشمن با به‌جا گذاشتن 15 کشته و 39 اسیر و تعدادی زیادی تانک منهدم شده، مجبور به 5 کیلومتر عقب‌نشینی گردید. (30)

صدام حسین در تاریخ اول اکتبر 1980 (نهم مهر1359) پیشنهاد آتش بس داد. ولی دولت ایران آن را قبول نکرد و این پیشنهاد رکودی نسبی در جبهه ایجاد کرد که درمجموع به نفع نیروهای اسلام بود که توانستند در منطقة عملیات اهواز و غرب موفق به تجدید سازمان گردیده و به وضعیت دفاعی منطقه سر و سامانی بدهند. (31)

در این روز فعالیت پروازی هواپیماهای جنگی نیروی هوایی تا ساعت 18:00 تعداد 92 سورتی گزارش شده که 2 سورتی آن شامل پرواز شناسایی و عکس هوایی با هواپیمای آر- اف- 4 بوده است. (32)

ستاد مشترک ارتش در اطلاعیه شماره 108 اعلام نمود:

«ظرف روز جاری، نیروهای ژاندارمری، یک فروند کشتی لایروبی عراقی را که حامل چند قبضه توپ و مهمات بود، در دهانة اروندرود با آتش یک قبضه تفنگ 106 م م منهدم و غرق نمودند.» (33)

روز دهم مهرماه؛ نبرد داخل شهر خرمشهر و …

 

روز دهم مهرماه: نبرد داخل شهر خرمشهر و آتشباری بر روی خرمشهر وآبادان

درشب 10/7/1359 ، نیروهای دشمن تا نزدیک میدان زندان خرمشهر پیشروی نمودند که با مقاومت مردم و سپاهیان و تکاوران روبه‌رو شده و در نتیجه به پشت راه‌آهن عقب‌نشینی کردند. در این درگیری دو نفر افسر پلیس و 15 نفر گارد گمرک و تعدادی غیر نظامی به شهادت رسیدند.

در این روز، نبرد در مناطق مسکونی خرمشهر، بین رزمندگان ارتش اسلام و نیروهای متجاوز عراق ادامه یافت و از بین نیروهای ارتشی، تنها عنصر رزمی که هنوز سازمان خود را تا حدودی حفظ کرده بود و توسط فرماندهان مربوطه کنترل و هدایت می‌شد، یگان تکاوران دریایی بود. زیرا گردان‌های اعزامی از لشكر92 زرهی تلفات زیادی متحمل شده بودند.

همان‌طور که انتظار می‌رفت، فشار نیروهای عراقی ساعت به ساعت برای وارد شدن به داخل خرمشهر شدیدترمی‌شد و آنان برای در هم شکستن قدرت مقاومت رزمندگان خودی حداکثر آتش‌های پشتیبانی در دسترس را بر سر مردم بی‌گناه خرمشهر فرو می‌ریختند تا مردم شهر را ترک کنند و به دنبال آنها نیز رزمندگان جمهوری اسلامی مجبور به عقب‌نشینی گردند.

 به سبب نبردهای سخت منطقة خرمشهر، اقدام جدی براي تخلیة 300 هزار تن کالای انبارهای گمرک میسر نگردید و در نتیجه، تمام آن‌ها یا به آتش کشیده شده و نابود شدند یا به دست نیروهای متجاوز عراقی افتادند.

بررسی حوادث جنگ در این روز نشان می‌دهد که اصولاً دشمن به سبب عدم موفقیت در اشغال شهرهای سوسنگرد و حمیدیه و اهواز که از روز هشتم مهر آغاز کرده بود، بار دیگر طرح خود را تغییرداد و تصمیم گرفت تلاش اصلی را برای تصرف خرمشهر و آبادان به کار ببرد. برای وصول به این هدف بود که از روز دهم مجدداً منطقة عملیاتی خرمشهر و آبادان شاهد خونین‌ترین مبارزات مدافعان میهن اسلامی با نیروهای اشغالگر عراقی گردید و نبرد تن به تن در خانه‌ها و خیابان‌های شهر آغاز شد.

نیروهای دشمن حدود ساعت 13:50، شرق پل نو و نهر عرایض را در اشغال داشتند و موضع دفاعی بسیار مناسب رزمندگان اسلام در غرب خرمشهر که کرانة شرقی نهر عرایض بود، به‌دست آنان افتاده بود. عناصر متجاوز موفق شدند تا ساعت 14:30 به نزدیکی ادارة بندر خرمشهر برسند و آن را محاصره کنند. بدین ترتیب، قسمتی از تأسیسات غرب خرمشهر اشغال گردید و حلقة محاصرة شهر تنگ‌تر شد.

سرانجام آفتاب روز دهم مهرماه نیز درمنطقة نبرد خرمشهر افول کرد و تاریکی شب فرا رسید. عناصر دشمن برخلاف روزهای گذشته با آغاز تاریکی، دست از ادامة عملیات در خرمشهر نکشیدند، زیرا برای نفوذ به داخل شهر، تاریکی شب کمک مؤثری بود، لذا در شب نیز نبرد خرمشهر همچنان ادامه یافت و گلوله باران شهر قطع نشد و افراد پیادة عراقی که ازيگان‌های نیروی مخصوص بودند، تلاش مي‌كردند با حمله‌ی شبانه، مواضعی را درحاشیة شهر اشغال کنند، اما مدافعان خرمشهر، شامل نیروهای مسلح و نیروهای مردمی دست از مبارزه برنداشتند و موفق شدند تعدادی از افراد نیروی مخصوص عراق را کشته یا مجروح سازند و آن‌ها را عقب برانند. در ضمن، یادآوری این نکته ضروری است که نحوة پشتیبانی نیروی هوایی و هوانیروز، در روز پیشین بسیار مؤثر بود و تا حدودی سبب آرامش خاطر رزمندگان خودی شده بود.

در ساعات تاریکی شب، تلاش فرعی دیگری نیز از نیروهای دشمن در اروندرود مشاهده شد. تعدادی عوامل نفوذی عراق تلاش کردند با قایق از اروندرود عبورکنند و وارد جزیرة آبادان شوند و جبهة دیگری را در این منطقه‌ی نبرد باز نمایند، اما مدافعان پاسگاه‌های کرانه‌ی اروندرود متوجه فعالیت دشمن شدند و با از جان گذشتگی مانع تحقق اهداف دشمن گردیدند.

از این روز تا 4 آبان یعنی مدت 24 روز، نبرد در داخل شهر خرمشهر به صورت محله به محله و کوی به کوی و خانه به خانه بین رزمندگان اسلام و نیروهای مهاجم عراقی ادامه یافت. در واقع دهم مهرماه، سرآغاز مرحلة جدیدی از نبرد در منطقة خرمشهر بود که در صفحه‌های آتی چگونگی این نبردها بیان خواهد شد.

برابر گزارش شهربانی، دراین روز دشمن تعدادی تانک و نفربر در غرب کارون مستقرنمود تا در فرصت مناسب با استفاده از قایق،‌ آنها را به شرق رودخانه منتقل و مناطق آبادان و اروندرود را تصرف نماید. (34)

 

منبع: دفـاع از آبادان ، صادقي گويا ، نجاتعلي ، 1391، ایران سبز، تهران.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده