دفاع از آبادان (6)
دفاع از آبادان در سال اول جنگ تحميلي روز دوم مهرماه: پیشروی دشمن درتمام جبههها روز دوم مهرماه، نیروهای متجاوز عراق در تمام جبهه­ها موفق شدند که وارد خاک ایرن شوند و نیروهای پدافندی محدود جمهوری اسلامی ایران، ناگزیر دست به عملیات تاخیری زدند. دشمن پس ازعبور از شمال شلمچه، مقاومت گروههای دژ را که در عده­های 10 نفری بودند، در هم شکست و به جادة اصلی اهواز- خرمشهر رسید. پس از وصول به این جاده، با آتش پشتیبانی شدید، یک ستون به سمت اهواز (شمال) و یک ستون نیز به سمت خرمشهر (جنوب) پیشروی كردند.

نیروهای ایرانی مجبور بودند کمبود توان رزمی خود را با حداکثر استفاده ازجنگ افزارهای موجود جبران کنند، بنابراین به ناچار مهمات بیشتری مصرف می­شد، در نتیجه مشکل کمبود مهمات و تدارکات مجدد آن، که باید به نقاط آماد و مهمات نزاجا در دوکوهه و سایر نقاط آمادی مراجعه، دریافت و بالاخره  به پای قبضه­های تانک، توپ، خمپاره انداز و سایر سلاح آورده و تحویل داده مي‌شد، به وجود آورده بود. این اقدام نیز برای لشكر92 که در جبهة وسیعی گسترش یافته بود، کار بسیار سختی بود.

دردوم مهرماه، به دانشکدة افسری دستور داده شد، دانشجویان سال دوم و سوم به صورت گردان رزمی پیاده سازمان داده شوند تا به خوزستان اعزام گردند. در اجرای این دستور، دانشکده افسری، تعداد 731 نفر دانشجو، 41 نفر افسر و 24 نفر درجه‌دار را در 3 گردان پیاده با جنگ افزار انفرادی و تیربار و 7 سازماندهی و آماده نمود تا در روز سوم مهرماه با هواپیما به اهواز اعزام و در اختیار لشكر92 زرهی قرار گیرند.

در ساعت 9:00 روز دوم مهرماه، نیروهای مقدم یک لشکر عراقی از محور تنومه به طرف اهواز، و یک لشکر نیز به طرف خرمشهر و آبادان پیشروی خود را آغاز کردند.

در این روز یک فرستندة رادیویی نیز به نام «جبهه آزادی بخش خوزستان» آغاز به کار كرد و مکرر از مردم خوزستان می‌خواست که به نیروهای عراقی بپیوندند.

نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران مجبور بود در جبهه‌ای به طول 1500 کیلومتر و عمق بیش از 100 کیلومتر، مأموریت‌های واگذاری را به انجام رساند که بیشتر تاثیر روانی روی افراد دشمن داشت و اثرات انهدامی آن بر روی يگان‌های زمینی عراق که به‌خوبی گسترش یافته و موضع گرفته بودند کمتر بود.

با وجود خبرهای ناگوار و نگران کننده در این روز، گاهی نیز خبرهای خوشحال‌کننده­ای دریافت می­شد، چنان‌که در ساعت 12:20 اعلام شد که در منطقة خرمشهر و آبادان، دو فروند هواپیمای دشمن سرنگون شده و 6 دستگاه تانک و 13 نفر از عوامل دشمن به دست نیروهای خودی افتاده‌اند. آتش سوزی بندر امام خمینی نیز مهار گردیده است.

در جبهة غرب خرمشهر نیز تعداد 50 دستگاه تانک دشمن منهدم شده، 10 دستگاه در گل و لای فرو مانده و قسمتی از منطقه شلمچه مجدداً در کنترل نیروهای ایران قرارگرفته و تأسیسات بندری و نفتی فاو نیز به آتش کشیده شده و دود آتش آن دیده می­شود. یک کشتی لایروب عراقی منهدم و 8 نفر سرنشین آن کشته شده­اند. (19)

 

روز سوم مهرماه: ادامة تهاجم و آتش شدید

روز سوم مهرماه در ساعت 5:25  ادامة تهاجم نیروهای دشمن با اجرای آتش­های شدید توپخانه به خرمشهر و آبادان آغاز یافت. شدت آتش به قدری زیاد بود که فرمانده این منطقه نبرد گزارش داد، چنانچه با حملات هوایی، توپخانة دشمن خاموش نشود، در ظرف چند ساعت خرمشهر با خاک یکسان خواهد شد.

ساعت 7:45 حدود 15 فروند میگ عراقی به خرمشهر حمله کردند كه هدف اصلی آن‌ها انهدام نیروی دریایی خرمشهر بود.

در شمال خرمشهر نیروهای دشمن به 8 کیلومتری شهر رسیدند؛ با حملة هواپیماهای ایران، ستون متجاوزان عقب نشینی کردند و تعدادی از افراد دشمن اسیر شدند و شماری از خودروهای آنان نیز درگِل فرو رفت و 18 دستگاه نفر بر نیز به دست نیروهای خودی افتاد.

گردان­های دانشجویان دانشکده افسری با یک قرارگاه هدایت کننده، با 10 فروند هواپیمای سی‌130 در روز سوم مهرماه به اهواز وارد شدند.

روز سوم مهرماه مقاومت مدافعان خرمشهر و آبادان در مقابل یورش نیروهای عراقی برای فرماندهان نظامی آن کشور عجیب و غیر منتظره بود، بنابراین تغییراتی در طرحهای تهاجمی خود به‌عمل آوردند. یک تیپ زرهی دیگر دراین روز به بصره  اعزام شد تا در تهاجم به خرمشهر و آبادان وارد عمل گردد.

 ساعت 12:00 نیروهای دشمن به 5 کیلومتری خرمشهر رسیدند. دراین حالت مدافعان شهر در حاشیه شمالی شهر موضع دفاعی گرفتند و به روی نیروهای دشمن آتش گشودند. درنتیجه پیشروی نیروهای دشمن از سمت شمال آهسته­تر شد.

از ساعت 12:20 دشمن حجم آتشهای پشتیبانی خود را بر روی خرمشهر و آبادان به شدت افزایش داد. اغلب مخازن نفت آبادان آتش گرفت. در ساعت 10:00 بیمارستان آرین آبادان و سایر نقاط مسکونی با حمله هوایی عراق تخریب و حدود 50 نفر شهید شدند. به نظرمی­رسید نیروهای دشمن در منطقۀ خرمشهر و آبادان تلاش مي‌كردند وعدۀ «قادسیه صدام» را عملی سازند و روز سوم جنگ حداقل خرمشهر را اشغال نمایند.

از ساعت 14:40 در اثر فشار شدید دشمن، نیروهای مدافع خرمشهر به طرف داخل شهر شروع به عقب نشینی نمودند. این فشار شدید در تمام جبهه­ها نیز وجود داشت و واحدهای رده عقب دشمن به جلو آورده شدند تا هرچه زودتر بتوانند به هدف‌های پیش‌بینی شده برسند. این  فشار در روز سوم مهرماه در منطقة خرمشهر و آبادان به اوج خود رسید.

در شمال خرمشهر، زمین منطقة نبرد برای حرکت خودروهای شنی‌دار در خارج از جاده به واسطة زمین سست و باتلاقی شدن در نزدیک رودخانة کارون مناسب نبود و تعدادی از کار افتادند. در نتیجه دشمن به جاده متکی شد و در مقابل تفنگ 106 نیروهای خودی آسیب‌پذیر گشتند و هدف واقع شدند. در 6 کیلومتری شمال شهر، دشمن در طرفین جادة اهواز- خرمشهر متوقف گردید.

گردان 165 پیاده مکانیزه و گردان151 دژ تلفات و خسارات زیادی را در این نبرد متحمل شدند.

شدت نبرد هوایی در جزیرة خارک سبب شد که تخلیه اهالی جزیره اجباری شود. تعداد 400 نفر از اهالی خارک به بوشهر تخلیه شدند. درساعت 18:50 تعداد 4 فروند هواپیمای عراقی به جزیره خارک و يگان‌های شناور حمله کردند که دو فروند آنها به وسیلة پدافند زمین به هوای خارک سرنگون شدند.

با آغاز تاریکی شب در حدود 6 کیلومتری شمال شهر، نیروهای زرهی دشمن در طرفین جاده اهواز- خرمشهر متوقف ماندند. در مقابل فشار شدید دشمن، تلفات و ضایعات نیروهای خودی، ساعت به ساعت بیشتر مي‌شد. در این حال امکان اعزام نیروهای تقویتی و جایگزین تلفات و ضایعات وجود نداشت، زیرا تمام نیروهای موجود در سراسر جبهه 1500 کیلومتری گسترش یافته بودند. این گسترش نیز به‌علت کمبود نیرو، به صورت پراکنده و ناپیوسته بود. نیروها مناطق حساس را پوشش پدافندی داده بودند و برداشت هیچ نیرویی برای انتقال به مناطق دیگر ممکن نبود.

تا پایان سوم مهرماه، خرمشهر از سمت شلمچه و جادة اهواز- خرمشهرکاملاً در محاصره قرارگرفت. مدافعان شهر، دلاورانه زیر آتش سنگین دشمن مقاومت مي‌كردند. در این شرایط، گردان توپخانه 175 م‌م منطقه از کار افتاد. گردان232 تانک قدرت رزمی خود را از دست داد. گردان 165 پیاده مکانیزه 60 نفر از نفرات آن شهید یا اسیر شده بودند. تمام دژها به تصرف دشمن درآمده بود. یک آتشبار توپخانه که در پادگان خسروآباد مستقر و به جنوب اروندرود به توپخانه و دیگر نیروهای دشمن تیراندازی مي‌كرد، بنا به دستور به شمال بهمن‌شير تغییر موضع داد تا نیروهای دشمن را در اطراف جادة اهواز- خرمشهر زیر آتش بگیرد.

دامنة نبرد دریایی تا بنادر فاو و ام القصر در خور عبدالله گسترش یافت و نیروی دریایی عراق مجبور شد تعدادی از ناوها و ناوچه­های خود را به بنادرکویت و سایر شیخ نشین­های جنوب خلیج فارس اعزام کند. بدین ترتیب روز سوم مهرماه در حالی به پایان رسید که نیروهای دشمن توانسته بودند از سمت غرب و محور شلمچه به نزدیکی کرانة غربی نهر عرایض و پل نو از سمت شمال و محور اهواز- خرمشهر تا حدود 5 کیلومتری شمال آن شهر برسند.

در این روز محور اهواز- خرمشهر قطع شده بود و راه ارتباطی به خارج از منطقه از طریق راه آبادان- اهواز و آبادان- ماهشهر هنوز آزاد بود. (20)

 

منبع: دفـاع از آبادان ، صادقي گويا ، نجاتعلي ، 1391، ایران سبز، تهران.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده