پیاده نظام و دفاع مقدس(5)
اصول و مبانی نظامي (دكترين) با بررسی تحولات انجام شده در نیروهای نظامی پس از کودتای 1299 شمسی، به نظر میرسد اصول و مبانی جدید در ایجاد تشکیلات نظامی بدین شرح بوده است.
  1. اصول
  • تشکیل ارتش متحدالشکل و متمرکز در حکومت.
  • تأمین امنیت کلیه نقاط کشور توسط حکومت مرکزی.
  • خلع سلاح عمومی به منظور کاهش قدرت خوانین و رؤسای قبایل و عشایر.
  • جلوگیری از هرگونه تجاوزات مرزی.
  1. مبانی
  • حفظ منافع ملی با قطع دخالت قدرت‌های خارجی.
  • بالا بردن غرور ملی.
  • دفاع از حقوق مرزنشینان.
  • واگذاری مسئولیت و فرماندهی یگان‌های ارتش به افسران ایرانی.

ارتش بعد از جنگ جهانی دوم

با آغاز جنگ جهانی دوم و پیشروی آلمان‌ها در خاک کشورهای اروپا، شوروی و افریقا با وجود اعلام بی‌طرفی ايران، اين كشور توسط نیروهای متفقین مورد تجاوز قرار گرفت. ارتش ایران که هنوز داراي توان رزمی کافی نبود ضمن داشتن آمادگی نسبی برای حفظ خاک کشور به دلیل اعلام بی‌طرفی و از طرفی به علل زیر در مقابل نیروهای متجاوز به كار گرفته نشد.[1]

  1. کمبود توان رزمی نسبت به نیروهای متفقين (بهترین یگان‌ها دارای 40% نیرو بودند).
  2. صدور دستورالعمل ترخیص سربازان وظیفه به بهانه استخدام سرباز پیمانی برابر دستورالعمل سرلشکر خلبان احمد نخجوان وزیر جنگ که در آن شرایط در حقیقت دستور عدم مقاومت تلقی می‌گردید. ولی یگان‌هایی از ارتش بدون توجه به دستور عدم مقاومت جنگیدند و شهدای مظلومی را در نیروهای مختلف تقدیم کشور نمودند.

پس از خاتمه جنگ جهانی دوم، کشور از وضعیت نابسامانی برخوردار بود. ارتش نابسامان، رکود اقتصادی، قحطی، مشکلات اجتماعی، ناامنی شهرها، بالا رفتن قیمت‌ها و علاوه بر آن اعلام خودمختاری در هر گوشه از کشور، هرج و مرج و نبودن قدرت مرکزی جهت سامان بخشیدن به امور، استقلال و تمامیت ارضی کشور را به خطر انداخته بود.

یگان‌های پیاده ارتش (سال 1324 – 1320 ش)

برای احیای مجدد ارتش، تلاش گسترده‌ای معمول شد تا حفظ امنیت داخلی ميسر شود. در سال 1320 بنا بر نیاز، تعداد 9 لشکر پیاده و 2 تیپ مستقل سوار در نقاط مختلف کشور برابر جدول زير سازمان‌دهی شد.

ردیف

لشکر پیاده

محل استقرار

1

لشکر1

تهران

2

لشکر2

تهران

3

لشکر4 باختر

سنندج

4

لشکر6 جنوب‌غرب

خرم‌آباد

5

لشکر7 جنوب

شیراز

6

لشکر8 خاور

مشهد

7

لشکر9 اصفهان

اصفهان

8

لشکر10 خوزستان

اهواز

9

لشکر3 آذربایجان

تبریز

10

دو تیپ مستقل سوارنظام

تهران

 

تجدید سازمان ارتش (سال 1342 – 1324 ش)

پس از خاتمه جنگ، کشور امریکا جایگزین کشورهای شوروی و انگلستان در منطقه شد و در ادامه سیاست استعماری و برای حفظ منافع خود به بهانه دفاع در مقابل شوروی سوسیالیستی، کمک به کشورهای منطقه به ویژه ایران را مدّنظر قرار داد. ایران با استفاده از پشتیبانی امریکا نسبت به تقویت نیروی دفاعی کشور اقدام کرد و سازمان جدید نیروهای مسلح را گسترش داد. امریکا با اعزام هیئت مستشاری به سازمان‌دهی، تجهیز، آموزش، تعمیر و نگهداری در ارتش پرداخت.

سازمان نیروی زمینی تا سال 1332 تغییرات عمده‌ای نداشت ولی بعد از آن تا سال 1342 شمسی سازمان آن در 6 سپاه به شرح جدول ذیل تغییر کرد.

ردیف

نام سپاه

لشکرهای پیاده تابعه

1

سپاه مرکز

لشکر1 تهران و لشکر5 گرگان

2

سپاه زنجان

لشکر2 تبریز

3

سپاه مهاباد

لشکر4 ارومیه ـ لشکرخانه (پیرانشهر)

4

سپاه باختر

لشکر7 کرمانشاه ـ لشکر6 کردستان ـ لشکر8 خرم‌آباد

5

سپاه شیراز

لشکر اهواز ـ لشکر فارس (هنگ 28 رزمی)

6

سپاه خاور

لشکر خراسان

 

نیروی زمینی مجدداً در سال 1346 قرارگاه‌های سپاه را منحل و یگان‌های تابعه آنان را در سه قرارگاه ارتش سازمان‌دهی و مجدداً در سال 1350 قرارگاه‌های سپاه را احیا کرد.

آخرین سازمان نیروی زمینی قبل از انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی

در سال 1353 تغییراتی به شرح زیر در سازمان نیروی زمینی به عمل آمد که تا سال 1357 شمسی (قبل از انقلاب) ثابت ماند.

ردیف

نوع لشکر

محل استقرار

1

گارد شاهنشاهی[2]

تهران

2

لشکر 64 پیاده

ارومیه

3

لشکر77 پیاده

خراسان

4

لشکر28 پیاده کوهستانی

سنندج

5

لشکر16 زرهی

قزوین

6

لشکر81 زرهی

کرمانشاه

7

لشکر92 زرهی

اهواز

8

تیپ88 زرهی

زاهدان[3]

9

تیپ84 پیاده

خرم‌آباد[4]

10

تیپ40 پیاده

سراب

11

تیپ55 پیاده هوابرد

شیراز

12

تیپ23 نیروهای ویژه هوابرد (نیروی مخصوص)

تهران

 

 

جنگ‌افزار سازمانی پیاده نظام

آخرین جنگ‌افزار، تجهیزات، مواضع و قابلیت‌های رزمی یگان‌های پیاده نظام در سال 57 شمسی برابر جدول ذیل است.

ردیف

شرح

نوع جنگ‌افزار

1

جنگ‌افزار انفرادي با

خط‌سیر کشیده

تپانچه کلت، تفنگ ژ3 کالیبر 62/7، تفنگ ام.یک کالیبر62/7 م.م

2

جنگ‌افزار اجتماعی با خط‌سیر کشیده

تیربار سنگین کالیبر62/7م.م (آبی)، تیربار62/7م.م، تیربار7/12م.م

3

جنگ‌افزار ضد تانک

بازوکا 5/3 اینچی، آرپی‌جی7 و 11، تفنگ57م.م، تفنگ106م.م، موشک دراگون و موشک تاو

4

جنگ‌افزار اجتماعی با

خط سیر منحنی

خمپاره‌اندازه60م.م، خمپاره‌انداز81م.م، خمپاره‌انداز120م.م،

5

تجهیزات

تجهیزات انفرادی، مخابرات و… از منابع داخلی و خا رجی

6

تحرک

یگان‌های پیاده از تحرک موتوری برخوردار بودند. (خودروهای مختلف تا 5/2 تن)

نفربرهای خشایار نیز در بعضی یگان‌های پیاده وجود داشتند.

7

مواضع پیش‌‌ساخته

در تمرچین (پیرانشهر)، اسلام‌آباد (غرب)، عین‌خوش (خوزستان)، مواضع دژ (خوزستان).

 

 

منبع: پیاده نظام در دفاع مقدس، آراسته، ناصر-نیکفرد، علی، 1393، ایران سبز، تهران

 


[1]. روزنامه همشهری در تاریخ 12/6/83 در مقاله‌ای تحت عنوان برگی از تاریخ وقایع شهریور 1320 و تجاوز نیروهای متفقین، وضعیت نیروهای ایران را این‌گونه شرح می‌دهد:

لشکر 7 پیاده کرمان حاضر به ترک پادگان نشده و خود را برای نبرد با یک تیپ هندی (از ارتش انگلستان) که تا 107 کیلومتری جنوب این شهر پیش آمده بود آماده کرده و این تیپ از بیم مقابله، در جلگه «راین» و دامنه کوه هراز دست به سنگربندی زده است؛ لشکر خوزستان بدون توجه به بخشنامه «نخجوان-ریاضی» با نیروهای متجاوز انگلیس درگیر شده و زدوخورد ادامه دارد؛ لشکر تبریز هم به دو قسمت شده؛ قسمتی با توپخانه لشکر از بیراهه برای دفاع از تهران روانه پایتخت شده و قسمت دیگر ترجیح داده که به جای تسلیم شدن به نیروهای شوروی، به ترکیه «بی‌طرف» عقب‌نشینی کند.در تهران، خلبانان پایگاه قلعه مرغی که بر ضد فرمانده سابق خود که به آنان دستور رفتن به منازلشان را داده بود، شورش کرده بودند و تعدادی از هواپیماها را در «یافت‌آباد» فرود آورده و زیر درخت‌ها استتار کرده بودند تا به موقع استفاده کنند.

کارشناسان نظامی بی‌طرف و نگارندگان تاریخ‌های نظامی به صراحت نوشته‌اند که اگر خیانت اواخر اوت در ایران صورت نگرفته بود، در آن زمان شوروی و انگلستان آن نیروی نظامی اضافی را نداشتند که بتوانند از عهده ارتش ایران که با انضباط سخت آموزش دیده بود برآیند، زیرا که شوروی در برابر آلمان حالت دفاعی توأم با عقب‌نشینی در پیش گرفته، لنینگراد به محاصره آلمان‌ها افتاده و انگلستان در شمال افریقا و اروپا با آلمان و در خاور دور با ژاپن درگیر بود و تکنولوژی نظامی تا آن حد پیشرفته نبود که ایران فاقد آن باشد و در آن زمان حتی ایران اگر می‌خواست می‌توانست به سرزمین‌های مجاور خود که جز ترکیه و افغانستان زیر سلطه قدرت‌های اروپایی بودند تعرض کند.

چرچیل در خاطرات خود اعتراف کرده است که برای حمله به ایران با زحمت بسیار توانسته بود 3500 تا 5000 سرباز عمدتاً هندی جمع‌آوری کند.

[2] . گارد شاهنشاهی شامل: گارد جاویدان و مرکز آموزش سلطنت‌آباد و لشکر پیاده گارد.

[3] . تیپ88 زرهی بعد از انقلاب و در جنگ تحمیلی تبدیل به لشکر88 زرهی شد.

[4] . تیپ84 خرم‌آباد هم در جنگ تحمیلی تبدیل به لشکر84 پیاده شد.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده