حصرشکنان-40
پيامدهاي شكسته شدن محاصره آبادان حضرت امام(ره) به­عنوان فرماندهی کل قوا، یکی از عوامل افزایش توان دفاعی را در سایهی وحدت ارتش و سپاه تبیین کردند، تا آنجا که ایجاد اختلاف بین دو نیرو را از اهداف دشمن میدانند و میفرمایند: «اگر روزی بین ارتش و سپاه اختلاف ظاهر شود، در آن روز امریکا به هدف خود نزدیک خواهد شد.» (اسدی، 1387: 27) تمامي رزمندگان اسلام به اتفاق براين باورند كه اين مهم، اصلي­ترين دستاورد آنها از اجراي عمليات ثامن­الائمه(ع) است. ارتش جمهوري اسلامي ايران نيز مفتخر است در مسير اجرايي نمودن اين اقدام بزرگ و حياتي، پيش­قدم بوده و توفيق عمل به تكليف را حاصل نموده است.

گفتني است كه اين عمليات در ابعاد مختلف، پيامدهاي ديگري نيز ‌همراه داشته است كه آنها را مي‌توان در حوزه‌هاي داخلي و خارجي، مورد ارزيابي قرار داد. مهم‌ترين اين دستاوردها و پيامدهاي به‌دست آمده در اين عمليات عبارتند از:

1. اثبات کار آمدي دین اسلام: همه‌ کارشناسان مباحث راهبردي و سیاسي در دوران دفاع مقدس اعتراف کردند که ایران با بهره‌گیري از تعالیم و آموزه‌هاي دیني توانست جوانان را براي دفاعي همه‌جانبه بسیج کند و بار دیگر ثابت نماید عنصر دین و عشق به خدا مي‌تواند جبهه‌اي مستحکم و نفوذناپذیر به‌وجود آورد که توانست در برابر هشت سال تهاجم همه‌جانبه‌ دشمن مقاومت کند. به‌راستي اندیشه‌ دفاعي امام راحل(ره) که ایدئولوژي مقاومت رزمندگان و ملت شهیدپرور بود، برخاسته از متن قرآن و سیره‌ نبوي و علوي بود. توانایي این اندیشه در هدایت و فرماندهي همه‌ زوایاي دفاع مقدس، در واقع کارآمدي دین اسلام را به اثبات رسانده و بر فرضیه‌ کساني که مدیریت دیني را در برابر مدیریت علمي نوين، ناکارآمد جلوه مي‌دادند، در عمل خط بطلان کشیده است.

2. اعتماد به نفس و خودباوري: از بركات مهم اين عمليات، تقويت اعتماد به نفس و خودباوري بود. تأثير اين خودباوري، در تمامي دوران دفاع مقدس و عمليات‌هاي درون مرزي و برون مرزي كه يكي پس از ديگري اجرايي ‌گرديدند و حتي در سال‌هاي بعد از جنگ و در عرصه‌هاي مختلف اجتماعي، اقتصادي و فناوري‌هاي نوين دفاعي، نمود فزاينده‌اي داشت.

3. تحكيم وحدت ملي: از بركات مهم دفاع مقدس، تحكيم وحدت ملي بين آحاد ملت، به‌ويژه گروه‌ها و احزاب سياسي كشور بود؛ به‌طوري‌كه همگان منافع حزبي و صنفي خود را در خدمت مصالح نظام و امنيت كشور قرار داده بودند. بي‌ترديد، نقطه‌ی آغازين اين حركت غرور آفرين ملي، وحدت حاكم بر تمامي اقشار و نيروهاي          عمل كننده در شكستن حصر آبادان بود. از نظر سياسي نيز وضعيت سياسي كشور منسجم‌تر شد و كمتر از يك هفته بعد از اين عمليات، مردم با شركت در سومين انتخابات رياست جمهوري، حضرت آيت‌الله خامنه‌اي(مدظله العالي) را به رياست جمهوري برگزيدند كه اين امر به موفقيت بيشتر در سياست‌هاي خارجي نظام منجر شد.

4. رسوايي ليبرال‌ها و منافقين: يكي از خطرهايي كه واقعاً انقلاب اسلامي را تهديد مي‌كرد، افتادن انقلاب به دام ليبرال‌ها بود. از ثمرات و بركات اين عمليات، سپردن نقش اصلي نظام در تصميم‌گيري‌ها به‌دست نيروهاي انقلابي ارتش و سپاه است كه باعث مي‌شد ليبرال‌ها و مرفّهان بي‌درد، هماناني كه به صورتي هدفمند و با برنامه‌هاي حساب شده، نسبت به ايجاد هرج و مرج سياسي و اجتماعي اقدام و تلاش مي‌كردند تا با ايجاد فضاي ناامني در داخل كشور زمينه‌ سلطه‌ دشمنان را بيش از پيش فراهم کنند، رسوا گردند.‌

5. تكامل سازمان ارتش و سپاه پاسداران: عمليات ثامن‌الائمه(ع) براي ارتش و سپاه يك فرصت مغتنم محسوب مي‌گردد كه به‌خوبي از مواهب آن بهره‌ لازم را كسب نمودند. دلاورمردان ارتشي براي اثبات التزام عملي خود به نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران و همچنين، تبيين ميزان توانايي و توانمندي‌هايشان نيازمند يك مهلت خاص در صحنه‌ عمل بودند. غيور مردان سپاهي نيز براي تبديل شدن به يك نيروي نظامي تمام عيار و به‌دست آوردن تجارب عملي كه زمينه‌هاي رشد و بلوغ آنها را فراهم سازد، به ‌چنين صحنه‌اي نيازمند بودند. بنابراين، هر دو نيرو به‌خوبي از اين وضعيت استفاده کردند و با تثبيت خويش، قدم در مسير جديدي گذاشتند كه عزت، سرافرازي و بالندگي را براي آنها به ارمغان آورد.

6. حضور داوطلبانه‌ مردم در جبهه‌ها: رژيم عراق قصد داشت سه روزه به اهداف نظامي خود برسد. صدّام قول داده بود سه روز پس از شروع حمله‌، در اهواز سخنراني كند. شواهد چند روز اول جنگ نيز حاكي از احتمال وقوع اين پيش‌بيني بود، اما اول از همه، مردم دلاور خوزستان و ديگر استان‌هاي مرزي مانع از تحقق اين امر شدند. مردم خوزستان كه صدّام ماه‌ها تبليغ كرده بود به خيال خود، آنها را عليه جمهوري اسلامي بشوراند،‌ دليرانه ايستادند و جنگيدند. سپس نيروهاي مردمي به فرمان امام(ره) از سراسر كشور در جبهه‌ها حضور يافتند و مانع تجاوز و توسعه‌طلبي سران حزب بعث شدند.

عمليات ثامن‌الائمه(ع) كه در قالب يك عمليات گسترده‌ نظامي، به شكست حصر آبادان و آزادسازي قسمت‌هايي از خاك ميهن اسلامي‌مان از دست متجاوزان بعثي منجر گرديد و با آن‌كه نيروهاي عراقي را وادار به عقب‌نشيني نمود و مقادير متنابهي اسلحه و تجهيزات جنگي را به‌عنوان غنيمت عايد رزمندگان اسلام نمود و باعث به اسارت درآمدن چند صد نفر از آنان گرديد، مرحله‌ آغازين اين حضور خودجوش و مؤثر امت ولايت‌مدار ايران اسلامي در جبهه‌هاي حق عليه باطل محسوب مي‌گردد.

7. تأثير در تحكيم روابط اجتماعي و روح برادري: از بركات دفاع مقدس، تقويت معنوي معاشرت‌ها و تحكيم روابط اجتماعي بود؛ به‌طوري كه صميميت و برادري و صله‌ رحم در بين مردم تقويت شد. بني‌صدر و دارودسته‌ ليبرالش، به‌شدت از ايجاد وضعيتي كه       به‌واسطه‌ حدوث آن، كاركنان ارتش و سپاه در كنار هم قرار گرفته و با فرماندهي واحد، نسبت به انجام وظيفه و مأموريت بپردازند، وحشت داشت و از بروز اين وضعيت احتراز مي‌کرد. به‌همين دليل، به شیوه‌های مختلف مي‌كوشید اين نيرو‌ها در برابر يكديگر قرار داشته باشند، اما خلاف خواسته و عملكرد ليبرال‌ها و جناح‌هاي وابسته به آنها يكي از مهم‌ترين پيام‌ها و دستاوردهاي عمليات ثامن‌الائمه(ع)، علاقه‌ قلبي و ميل باطني نيروهاي ارتش و سپاه براي در كنار هم بودن و استفاده از توانايي‌هاي طرف مقابل براي بهره‌گيري در جنگ با متجاوزان بعثي بود كه با اجراي اين عمليات، فرصت و قابليت ظهور و گسترش يافت.

8. بازتاب عملیات: اقدام ایران در انتشار اخبار مربوط به ‌عقب راندن عراقی‌ها از شرق کارون و شکسته شدن محاصره‌ آبادان با توجه به روند تحولات سیاسی- نظامی در داخل کشور با تردید ارزیابی می‌شد. ناظران و کارشناسان خبری در تمام گزارش‌ها و تحلیل‌های خبری، گزارش‌های ضدّ و نقیض و دوگانه‌ای از ایران ارائه می‌کردند، رسانه‌های خبری جهان به‌ موازات اخبار مناقشات سیاسی، خبر پیروزی ایران را منتشر می‌نمودند.

برای ناظران خارجی پیروزی ایران در این عملیات پذیرفتنی نبود، به‌همین دلیل با وجود تأکید بر ارزش پیروزی نظامی ایران و شکست سیاسی ـ نظامی عراق، همچنان اوضاع کلی جنگ به‌عنوان یک بن‌بست ارزیابی می‌شد که تنها، تحولات سیاسی و           جا به جایی قدرت در یکی یا هر دو کشور می‌توانست آن را برطرف کند.

به بیان دیگر گرچه شکسته شدن حصر آبادان مورد پذیرش محافل سیاسی و نظامی دنیا قرار گرفت، ولی این به آن معنا نبود که روند جدیدی در جنگ آغاز شده و اوضاع به سود ایران تغییر یافته باشد. بعدها یکی از کارشناسان امریکایی مسائل نظامی در خصوص بازتاب عملیات ثامن‌الائمه(ع)، بر این نکته تأکید می‌کند که پیشنهاد آتش‌بس یک ماهه‌ عراق كه در ماه بعد از شكست حصر آبادان مطرح مي‌گردد، متأثر از پیروزی ایران در مهرماه همان سال بوده است.

 

واكنش كشورهاي عربي منطقه در برابر نتايج عمليات ثامن‌الائمه(ع)

مهم‌ترين واكنش يا پيامد خارجي اين عمليات، تشكيل شوراي همكاري خليج فارس از سوي كشورهاي حاشيه‌ جنوبي خليج فارس، به‌منظور جلوگيري از گسترش و نفوذ انقلاب اسلامي و ياري رساندن به‌رژيم متجاوز بعث عراق بود. همچنين، افزايش تحركات نظاميان امريكا در خليج فارس به‌منظور اعمال فشار بر ايران و حمايت از كشورهاي منطقه را مي‌توان از ديگر پيامدهاي اين عمليات دانست. در همين ارتباط، امريكايي‌ها با اعزام ناوگان نظامي خود به منطقه‌ خاورميانه، در آب‌هاي درياي عمان رزمايش‌هايي انجام می‌دادند و تهاجم تبليغي گسترده‌اي را عليه ايران آغاز كردند و به اين‌ ترتيب، با نشر اكاذيب و شايعات، بر ميزان وحشت بي‌مورد حكومت‌هاي منطقه از ايران اسلامي مي‌افزودند.

 

 

تلخ‌كامي در پايان عملیات

در 7 مهر 1360 و بعد از پايان موفقيت‌آميز عملیات ثامن‌الائمه(ع)، تعدادي از فرماندهان ارتش و سپاه براي بازگشت به تهران و ارائه‌ گزارش به فرودگاه اهواز مي‌روند. براي اين منظور درخواست يك فروند هواپيماي اف-27 فرندشيب شده بود، اما اين هواپيما بعد از نشستن در اهواز دچار نقص فني مي‌شود. به‌همين دليل، فرماندهان تصميم مي‌گيرند با يك فروند هواپيماي سي-130 كه مشغول سوار نمودن مجروحان و جابه‌جایی اجساد مطهر شهدا براي انتقال به تهران بوده است، بازگردند.

هواپيما در ساعت 18:43 دقیقه به همراه 40 سرنشين، 27 مجروح، پيكر پاك 32 شهيد و 9 نفر خدمه پروازي به سمت تهران به‌حركت در مي‌آيد. در 19 مايلي تهران، برق هواپيما به‌طور كامل خاموش می‌شود و چهار موتور اين پرنده نيز از كار مي‌افتد. تلاش خدمه‌ی پروازي و شهيد فكوري براي كنترل امور به جايي نمي‌رسد. شهيد فكوري نزد امير فلاحي رفته و از ايشان تقاضا مي‌كند تا به قسمت جلوي هواپيما و نزديك كابين خلبان كه احتمال سالم باقي ماندن مسافران بيشتر است، بروند. اين امر، با مخالفت شهيد فلاحي روبه‌رو می‌شود و ايشان عنوان مي‌نمايد كه «هرچه مي‌خواهد بشود.» خلبان هم درخواست مي‌كند فرماندهان به‌جلو بروند و آنان پاسخ مي‌دهند: «نه لازم نيست. نزد مجروحان بمانيم، بهتر است.» (كلاهدوز:141)

هواپيما در حالت اضطراري اقدام به فرود مي‌کند. از زماني كه موتورها از كار مي‌افتند تا هواپيما به زمين برسد، حدود سه دقيقه طول مي‌كشد و بعد از طي قريب 270 متر، هواپيما از حركت باز مي‌ايستد، اما به دليل شكسته شدن بال چپ، هواپيما آتش می‌گیرد و مي‌سوزد. در اين سانحه، 49 نفر از سرنشينان هواپيما، از جمله امير سرلشكر شهيد فلاحي، سردار سرلشكر شهيد كلاهدوز، امير سرلشكر شهيد نامجو، امير سرلشكر شهيد فكوري و سردار سرلشكر شهيد جهان‌آرا به لقاء‌الله پيوسته و به‌‌درجه‌ رفيع شهادت نائل مي‌گردند.

حضرت امام خميني(ره) در 11 مهرماه، در وضعيتي كه اعضاي شوراي عالي دفاع به مناسبت سقوط هواپيماي حامل فرماندهان نظامي در جماران به حضور معظم‌له رسيده بودند، سخنان مهمي را ايراد فرمودند. امام(ره) اين‌گونه آغاز مي‌نمايند: «بسم‌الله الرحمن الرحيم؛ شهادت فرماندهان ارتش را به شما تسليت مي‌گويم. من از اين واقعه شديداً ناراحت شدم.» ايشان در ادامه به تغيير وضعيت دولت و ارتش نسبت به گذشته اشاره نمودند و بر تفاهم با يكديگر تأكيد و در ادامه چنين فرمودند: «در اين جنگ ثابت شد كه ملت ما بي‌طرف نيست. ملت و ارتش ما قوي هستند و به‌خوبي مي‌توانند مملكت را حفظ كنند. بر ما و همه‌ متفكرين است كه انسجام ملت را حفظ كنيم. امروز ملت با ارتش است و در هيچ كشور ديگري اين‌گونه نيست.»

در خاتمه فرمايش‌هايشان نيز اظهار ‌نمودند: «روزي كه پاسدار از ارتشي و ارتشي از پاسدار جدا باشد، روز صدمه است و همه صدمه مي‌بينند. امروز همه تقسيم كار كرده‌اند و همه يك فكر دارند. از خدا مي‌خواهم ما را هدايت فرمايد تا همه‌ ما دنبال اين معنا باشيم كه امر جنگ را تا پيروزي كامل دنبال كنيم. بدانيد اين تفاله‌ها رفتني هستند و خواهند رفت.» (صحيفه‌ نور، جلد 15: صص268-269)

همچنين، در همين ارتباط حجت‌الاسلام هاشمي رفسنجاني، امام جمعه‌ موقت تهران نيز در خطبه‌ دوم نماز، با اشاره به مسائل جاري كشور در هفته‌اي كه گذشته بود، اظهار مي‌نمايد: «برادران، اين سردار شهيد سرلشكر فلاحي اعتقاد داشت و مي‌گفت ما بايد حسين‌وار بجنگيم، امروز اگر اسلحه نداريم، ايمان داريم.»

امام جمعه‌ موقت تهران كه سخت متأثر شده بود، گفت: «ما اميدوار بوديم از فكرش براي بازسازي ارتش استفاده كنيم. فلاحي در كردستان هم همراه شهيد چمران دچار حادثه شد و كمرش شكست؛ و اما در مورد شهيد فكوري آن افتخاراتي كه نيروي هوايي در ابتداي تجاوز رژيم مزدور عراق تا قلب عراق پيش رفت، از افتخارات اين شهيد است. شهيد نامجو يك پارچه تقوا، كار و فعاليت بود و افسراني مسلمان در دانشكده‌‌ افسري براي ارتش جمهوري اسلامي ايران تربيت كرد.»

آقاي هاشمي رفسنجاني ادامه مي‌دهد: «افرادي مثل كلاهدوز را كمتر مي‌شود پيدا كرد، حقي را كه كلاهدوز براي سپاه پاسداران دارد، هيچ كس ديگر ندارد. يك افسر خبره و متدين بود. سپاه چنين عنصري را لازم داشت. حاضر نبود هيچ چيزي به نامش تمام شود. اخيراً او را براي فرماندهي سپاه پاسداران معرفي كرده بوديم، قبول نكرد و گفت: من با قائم مقامي بهتر مي‌توانم در عمليات خدمت كنم. در شوراي عالي دفاع چقدر دل مي‌سوزاند كه هر چه زودتر در جبهه حركتي به‌وجود آيد. دائماً بين جبهه و تهران در حركت بود. متدين، انقلابي، زاهد و حزب‌اللهي به تمام معنا بود.» (روزنامه‌ كيهان، 11/7/1360)

پايان سخن آن‌كه براساس تدابير امام خمینی(ره) ارتش پاک‌سازی گرديد و همزمان نيز باز‌سازی آن در مسير متناسب با الگوی اسلامی ـ انقلابی آغاز شد. ارتش که در انقلاب شکل گرفت، در میدان نبرد دفاع مقدس پخته شد. در ارتش، مشروعیت و اخلاق حرفه‌ای، خارج از وفاداری‌های شخصی و مداخله‌ سیاسی توسعه داده شد که پایه‌های آن بر تکلیف خداوندی، اطاعت از ولايت فقيه به‌عنوان فرماندهي معظم كل قوا و دفاع از نظام مقدس جمهوري اسلامي ایران استوار گرديد و بنابه همين دلايل، ارتش در عمل به مدافع خالص مردم و خدمتگذار جمهوری اسلامی تبدیل شد.

 

منبع: حصرشکنان، عسگری، شاداب، 1392، سوره سبز، تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده