تاریخ طب نظامی(بررسی عملکرد پزشکی نظامی ایران در دوران دفاع مقدس) 60
اقدامات بهداشتي درماني ارتش جمهوري اسلامي ايران در زمان دفاع مقدس بيمارستانهاي نيروي زميني درخدمت رزمندگان دليرنظام جمهوري اسلامي ايران[1] تأسيس بيمارستانهاي صحرايي جنوب با طولاني شدن جنگ ضرورت تأسيس مراكز درماني نزديك به منطقه عمليات و در عين حال درمنطقه امن و دور از تير رس و هجوم مكرر هوايي دشمن احساس گرديد، بخصوص كه بيمارستانهاي سيّار كانكسي 60 تختخوابي مستقر در منطقه عمليات و بيمارستان چادري شهبار كارآيي لازم را نداشت.

لذا در اواخر سال اول جنگ فكر ايجاد بيمارستانهاي سنگري زير زميني در پشت خطوط اصلي جبهه كه در خط انتقال مجروحين تأسيس گردد مورد استقبال قرارگرفت. ابتدا بيمارستانهاي كوچكي ساخته شد و بعدها تبديل به بيمارستانهاي بزرگتري گرديد و بعضي از آنها تا آخر جنگ و يا تا زماني كه فعاليتهاي عملياتي در منطقه وجود داشت به ارائه خدمات درماني ادامه مي‌داد.

باتوجه به تفكيك وظايف نيروهاي ارتش و سپاه تعدادي از اين بيمارستانها توسط سپاه دايرشد و تعدادي نيز توسط ارتش دايرگرديد  و در مناطقي كه عمليات مشترك ارتش و سپاه انجام مي‌گرديد، بيمارستانهاي مربوطه نيز با تشريك مساعي نيروهاي ارتش و سپاه بوجود مي‌آمد.  ودر سالهاي اول جنگ در مناطقي كه سپاه از اين بيمارستانها داير مي‌كرد از تيمهاي درماني ارتش مأمور به بيمارستانهاي سپاه مي گرديد.

بدين ترتيب بيمارستانهاي صحرايي زير به ترتيب زماني در مناطق عملياتي مستقر و خدمات لازم را به نيروهاي رزمنده  ارائه كردند:

 

بيمارستان كانكسي سيّار 50 تختخوابي سپنتا

اين بيمارستان داراي10 كانكس و جمعي لشكر16 قزوين بود و محل كارخانه نورد (سپنتا) در 8 كيلومتري جاده اهواز خرمشهر درتاريخ 25/12/1360 مستقرگرديد.

از امكانات برق كارخانه استفاده نموده و مديريت امور لجستيك و ترابري و ثبت دفاع آمار مجروحين به عهده گردان خدمات بهداري 543 لجستيك پش منطقه 3 تهران بود.

اعزام مجروحين ازجاده خرمشهراهواز به بيمارستان مزبور و ازآنجا با آمبولانس و اتوبوس به بيمارستان578 منطقه‌اي اهواز انجام مي‌گرديد.

اعزام تيمهاي جراحي و پزشكي به طور منظم از طريق اداره بهداري نزاجا انجام مي‌گرديد.

اين بيمارستان تا 10/5/61 درخدمت رزمندگان منطقه بوده و در عمليات زير به طورفعال ارائه خدمات مي نمود:

عمليات فتح المبين         2/1/61   غرب شوش و دزفول

عمليات بيت المقدس       10/2/61 جنوب غربي اهواز

عمليات آزادسازي خرمشهر 3/3/61

عمليات رمضان               23/4/61

پس از تاريخ 10/5/61 اين بيمارستان با تغيير محل عمليات رزمي، نوع فعاليت آن تغيير يافته و آماده پذيرش مجروحين شيميايي گرديد.

تغييرات مزبور سبب شد كه داراي 427 تختخواب شامل يك آسايشگاه 150 تختخوابي و يك سالن 277 تختخوابي و درمانگاه اورژانس داراي 12 تختخواب بعلاوه 33 دستگاه حمام وسرويسهاي لازم گردد.

در مواقع لزوم تيم پرستاري و تكنيسين و پزشك لازم از طرف اداره بهداشت  و درمان و نزاجا و پشتيباني منطقه3 تأمين گرديد.

سپس از تاريخ 1/9/65 به علت تغيير موقعيت واحدهاي رزمي فعاليت بيمارستان متوقف گرديد.

 

بيمارستان 50 تختخوابي چادري شهباز

اين بيمارستان كه شامل 16 چادر و هر چادر به مساحت 30 متر مربع بود، برحسب ضرورت درتاريخ 30/10/61 توسط گردان خدمات بهداري 505 لجستيك كرمان جمعي پشتيباني منطقه 2 حمل و در جاده انديمشك دهلران در محدوده چنانه و در فاصله80 كيلومتري شهرستان دزفول برپا گرديد. به فاصله يك كيلومتري اين محل مركز اورژانس بهداري سپاه پاسداران در يك سنگر زير زميني داير و مشغول به كار بود.

نيازمنديهاي بيمارستان با استفاده از امكانات تأسيساتي پادگانهاي نزديك تأمين و مجروحين و بيماران پس از اقدامات درماني لازم به وسيله آمبولانس يا بالگرد به بيمارستان منطقه اي 580 دزفول منتقل مي‌گرديدند.

مديريت بيمارستان به عهده گردان خدمات بهداري 505 لجستيك كرمان بود.  تيمهاي جراحي و پزشكي به صورت مأموريتهاي منظم از طرف اداره بهداشت و درمان نزاجا و پشتيباني منطقه 2 تأمين مي‌گرديد.

تجربه نشان داد كه عملكرد اين نوع بيمارستان چادري به علت ضعف آن در مقابل وزش باد و وضعيت كف چادرها و عدم امكان استتار ازحمله هوايي دلخواه نبوده  و رعايت شرايط استريل و ضدعفوني اطاقهاي عمل و بخشهاي مربوطه عملاً  امكان پذير نمي باشد. لذا اين بيمارستان درتاريخ30/11/61 پس از خدماتي كه در تاريخ 17/11/61 در عمليات والفجر مقدماتي ارائه نمود تعطيل گرديد.

 

منبع: تاریخ طب نظامی، سرتیپ 2 دکتر خسرو نامجوی نیک، 1389، ایران سبز، تهران.

 


[1] – يادداشت‌هاي سرتيپ دكتر غلامرضا سيف‌اله، در 1309 در تهران متولد گرديد. سال 1330 وارد دبيرستان نظام، سال 1332 در كنكور سراسري شركت و در دانشكده داروسازي پذيرفته و ضمن خدمت در دانشكده افسري به صورت غيربورسيه ادامه تحصيل داد. سال 1338 به عنوان دكتر داروساز در آمادگاه 501 تهران مشغول خدمت گرديد. سپس به بيمارستان لشكر اروميه منتقل و تا سال 1342 در آن محل خدمت نمود. مجدداً به آمادگاه 501 تهران انتقال يافت. سال 1359 تا 1360 به عنوان رئيس آمادگاه، از شهريور 1360 از طرف سرهنگ علي صياد‌شيرازي فرمانده نزاجا، به سمت رئيس اداره بهداري نزاجا منصوب و تا پايان دفاع مقدس در اين سمت خدمات برجسته و فوق‌العاده‌اي از خود باقي گذارد.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده