تاریخ طب نظامی (5)
كشف اشعه (ايكس) توسط فيزيكدان آلماني (ويلهلم رنتگن) و كشف راديوم به وسيله فیزیکدانهای فرانسوي (پيرو ماري كوري) در1898م، موفقيت با كتريولوژيست انگليسي (الكساندر فلمينگ) در کشف (پنيسيلين) در 1928م و نقش آن در مبارزه با بیماریهای عفوني و کشفیات روز افزون پزشكان و محققان مختلف اروپايي و آمريكايي در قرن بيستم اساس طب جديدي را بنياد نهاد.

پیشرفت‌های پزشكي در غرب

 

در نيمه قرن هفدهم ميلادي يك آماتور آلماني بنام (آنتون وان ليونهوك) از ميكرسكپ براي مشاهده موجودات بسيار ريزي كه قابل رؤيت با چشم غير مسلّح نمی‌باشد استفاده نمود.

در قرن هجدهم ادوارد جنر انگليسي از روش ايمني جهت مقابله با بيماري كشنده آبله در انگلستان استفاده كرد.

در اوايل قرن نوزدهم (ردلف ويرشو) پزشك آلماني اصول پاتولوژي را بنيان نهاد. و (لوئي پاستور) شيميست فرانسوي و ( رابرت كخ ) پزشك آلماني موفق به مشاهده موجودات بسيار ريز بنام میکرب‌ها كه عامل ايجاد بیماری‌ها بودند به‌وسیله ميكروسكپ گرديدند.

تشكيل سازمان‌های امداد و نجات در جنگ‌های بزرگ

تا قرن نوزدهم آنچه به فرياد و امداد مجروحين و بيماران در زمان جنگ‌های گسترده بين المللي مي‌رسيد فعالیت‌های داوطلبانه گروه‌های مذهبي بود كه به علت عدم وجود سازماندهي و مديريت صحيح و هم‌چنين ضعف آموزش و محدوديت امكانات در عمل علمي و کارساز نبوده و نمي‌توانست نقش عمده‌اي در تأمين و حفظ سلامتي جسمي و روحي رزمندگان به عهده داشته باشد.

در جنگ‌های كريمه كه درسا ل1860م پايان يافت (فلورانس نا يتينگل) فرانسوي یک‌ تنه به دل مشكلات رفت و تحولي در رسيدگي به مجروحين جنگي به وجود آورد و برنامه مدوني براي رسيدگي به امور سربازان و مجروحين از نظر تغيير سیستم‌های بهداشتي و مراقبت و تخليه مجروحين ايجاد نمود. بدين ترتيب ميزان مرگ و میر از40% به20% كاهش يافت و در پی این توفيق بود كه پس‌ از پایان جنگ بیمارستان‌ها، آموزشگاه‌ها و دانشکده‌های متعدد در زمینه امدادرساني و پرستاري در جنگ و بحران‌ها در انگلستان و سپس فرانسه و آمریکا به وجود آمد. [1]

در1865 ميلادي (ژوزف ليستر) پزشك انگليسي علت مرگ بيماران جراحي شده را آلودگي ميكربي اعلام  كرد و براي جلوگيري از اين قبيل مرگ و ميرها از (اسيد كاربوليك) كه ضد عفوني كننده خيلي قوي می‌باشد براي رفع آلودگي زخم‌های جراحي استفاده نمود. و چندي نگذشت كه اين روش تبديل به (جراحي در محیط استريل) گرديد.

كشف داروي بيهوشي اتر و كلروفرم متعاقب تحمل دردها و آلام سربازان حاصل شد و به سرعت در اعمال جراحي رايج گرديد.

جنگ‌های داخلي آمريكا در سال1861 م به ظهور چهره فداكار ديگري انجاميد به نام (كلارا بارتون) كه يك تنه مجروحين يك تيپ را با مقداري باند دريك ايستگاه راه آهن به مدت يك هفته پانسمان كرد و همين خدمات بعدها زمينه ساز تشكيل و تأسيس صليب سرخ آمريكا شد.

در سال1903م پيشنهاد ايجاد يك دفتر بين المللي بهداشت عمومي مطرح و چهارسال بعد در رم به تصويب رسيد و چندي بعد در پاريس مقر رسمي پیدا کرد. وظيفه اين دفتر جمع آوري، انتشار و اعلام اطلاعات مهم و قابل توجه بهداشتي و موضوعات وابسته بخصوص بیماری‌های واگير به دولت‌ها بود كه از طريق انتشار ماهانه بولتن به زبان فرانسه انجام مي‌گرفت. ولي با آغاز جنگ جهاني اول فعاليت آن متوقف گرديد.

در فاصله بين جنگ‌های اول و دوم جهاني با توجه به ضايعاتي كه ازنظر نيروي انساني به وجود آمده بود جامعه ملل براي پيشگيري از بیماری‌ها تشكيلاتي تحت عنوان سازمان بهداشت جامعه ملل را به وجود آورد.

بعدها با توجه به ضرورت‌ها زمينه آغاز فعاليت سازمان بهداشت جهاني در سال 1945م فراهم گرديد.

علاوه بر این سازمان، سال‌ها قبل از آن يعني پس از جنگ گسترده بين فرانسه و اتریش كه بيش از40هزار نفر كشته و زخمي به‌جا گذاشت، كتابي از خاطرات جوان نيكوكاري به نام (سولفرينو) چاپ و در سراسر اروپا پخش شد كه تلخي‌ها و مصائب جنگ در آن به تصوير كشيده شده بود و فكر ضرورت رسيدگي به مجروحين با ايجاد يك سازمان بين المللي و مقدس را به وجود آورد. سازماني كه تمام جوامع به طور داوطلبانه بدون توجه به مليت، به سربازان زخمي و آسيب ديده جنگ خدمات مورد نياز را ارائه دهد.

اين تفكر سبب پديد آمدن سازمان صليب سرخ و هلال احمر شد كه در آن اصول اساسي مدوني ترسيم شده و هر کشوری موظف است اصول آن را رعايت كند.

پس از جنگ جهاني دوم در سال1949م قرار دادهاي چهارگانه‌ای در ژنو به تصويب چند کشور از جمله ايران رسيد كه اهم آنها در برگيرنده کمک‌های بلاعوض و بدون تبعيض به قربانيان جنگ بود. از طرفي پیشرفت‌های پزشكي در قرن بيستم  در اروپا و آمريكا سرعت يافت به طوری که به عنوان انقلاب پزشكي، لقب گرفت. و به طور روز افزون تحقيق و تفحص و كنترل اقدامات انجام شده در مراکز پزشكي توسعه پیدا کرد.

در گزارشي كه بنياد (كارنگي) در1910م از چگونگي وضع آموزش در 155 دانشكده پزشكي در آمریکا و کانادا تهيه نمود اعلام كرد كه فقط دانشكده (جان هاپكينز) كه در سال1893م تأسيس شده بود داراي شرايط قابل قبول می‌باشد و بقيه بايد مطابق آن اصلاح و تكميل گردد.

كشف اشعه (ايكس) توسط فيزيكدان آلماني (ويلهلم رنتگن) و كشف راديوم به وسيله فیزیکدان‌های فرانسوي (پيرو ماري كوري) در1898م، موفقيت با كتريولوژيست انگليسي (الكساندر فلمينگ) در کشف (پنيسيلين) در 1928م و نقش آن در مبارزه با بیماری‌های عفوني و کشفیات روز افزون پزشكان و محققان مختلف اروپايي و آمريكايي در قرن بيستم اساس طب جديدي را بنياد نهاد كه فاصله شگرفي را بين وضعيت پزشكي ايران و كشورهاي مشرق زمين از يك سو و كشورهاي اروپايي و آمريكا از سوی ديگر به وجود آورد. 

 

 

 

منبع: تاریخ طب نظامی، سرتیپ 2 دکتر خسرو نامجوی نیک، 1389، ایران سبز، تهران، ص36

 


[1] . چاوشي، معصومه، تاريخچه تشكيل سازمان‌های امداد و نجات در جنگ‌های جهانی، روزنامه اعتماد، شماره 978 تهران: دوشنبه 23 آبان ماه 1384، ص 2

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده