توپخانه در سد و تثبیت دشمن(5)
تهیه و صدور طرح­های عملیاتی توسط لشکرهای دارای مسئولیت سرزمینی صدور طرح عملیاتی سیمرغ توسط لشکر64 پیاده (شمالغرب- استان آذربایجانغربی) منطقۀ مسئولیت سرزمینی لشکر64 پیاده از دالامپرداغ، مرز مشترک ایران، عراق و ترکیه (رودخانۀ چومان در امتداد بانه) آغاز و تا سردشت (حد سمت راست لشکر28 پیاده کردستان) امتداد داشت. لشکر64 پیاده ارومیه با دو مسئولیت سرزمینی استان آذربایجانغربی و ایجاد امنیت در منطقۀ عمومی استان و همچنین حفظ حاکمیت کشور بر مرزهای بینالمللی روبهرو بود و با درک عمیق این دو مسئولیت خطیر، انجام مأموریت میکرد.

. البته مأموریت لشکر از اوایل روزهای پیروزی انقلاب اسلامی علیه ناامنی­های داخلی در محورهای مواصلاتی و درگیری­ها در شهرستان‌های تابعۀ استان آغاز شده بود. این لشکر، براساس طرح دفاعی ابوذر، طرح عملیاتی دفاعی شماره 1 سیمرغ را در تاریخ بیستم شهریور 1359 تهیه و به یگان‌های تابعه ابلاغ کرد و عملاً ضمن ادامۀ عملیات پدافند داخلی، حراست از مرزهای بین‌المللی در مقابل ارتش متجاوز عراق را نیز در دستور کار خود قرار داد.[1]

مأموریت:

لشکر64 پیاده مأموریت دارد از دالامپرداغ (مرز مشترک ایران و عراق و ترکیه) تا رودخانۀ چومان در امتداد بانه (شمال‌غربی بانه) از مرز باختری ایران با عراق دفاع کرده و از ورود یگان‌های عراق به داخل خاک ایران جلوگیری نماید.

مانور:

لشکر64 پیاده در منطقۀ واگذاری با دو تیپ پیاده در خط (تیپ2 پیادۀ سلماس و تیپ1 پیادۀ پیرانشهر) به ترتیب از جنوب به شمال از قسمت غرب سردشت تا دالامپرداغ دفاع نموده و با اعزام عناصر تأمینی، هرگونه پیشروی متجاوز را به تأخیر می­اندازد. لشکر21 پیادۀ مرکز (-) در احتیاط بوده و در حوالی پسوه منطقۀ تجمع مربوطه را اشغال می­نماید.

 

 

 

 

صدور طرح عملیاتی «داود» توسط لشکر28 پیاده (شمال‌غرباستان کردستان)

منطقۀ مسئولیت سرزمینی لشکر28 پیاده از سردشت شروع  می­شد و تا حد سمت راست لشکر81 زرهی در حوالی باویسی به طول تقریبی 280 کیلومتر ادامه داشت. فعالیت­ عناصر ضدانقلاب در منطقۀ کردستان از ابتدای پیروزی انقلاب جریان داشت و نظام نوپای جمهوری اسلامی ایران، به‌ناچار تعداد زیادی از یگان‌های نظامی خود را به این منطقه گسیل داشته بود تا لشکر28 پیاده را در برنامه­های پدافند و توسعۀ داخلی یاری کنند؛ عناصری از  لشکر16 زرهی قزوین، لشکر21 پیاده مرکز و لشکر77 پیاده خراسان، تیپ55 هوابرد شیراز، تیپ84 خرم‌آباد و تیپ58 مستقل تکاور ذوالفقار، هوانیروز و نیروی هوایی در این منطقه حضور فعال داشتند و در نوع خود، نقش اساسی در اِعمال حاکمیت و تمامیت جمهوری اسلامی ایران ایفا می‌کردند. به این ترتیب، بیشتر یگان‌های نیروی زمینی در برهۀ  18 ماهه پیروزی انقلاب تا شهریور 1359 در عملیات پدافند داخلی شمال‌غرب درگیر بودند. به این ترتیب، فرسودگی قابل‌توجهی گریبان‌گیر یگان‌ها تا آغاز جنگ تحمیلی شد که این مسئله همواره در بحث عملیات نظامی و تشریح ایثار و تلاش نیروهای مسلح کشور که ارتش محوریت آن را عهده‌دار بود، مغفول مانده و به فراموشی سپرده شده است.

هم‌زمان با درگیری­های داخلی و مسئولیت مهم عملیات پدافند داخلی برای اعاده نظم به استان کردستان، طرح عملیاتی دفاعی «ابوذر» به لشکر 28 پیاده ابلاغ شد. بنابراین لشکر 28 پیاده کردستان با تهیۀ طرح عملیاتی «داوود» (براساس طرح دفاعی ابوذر نزاجا) در تاریخ بیستم شهریور 1359، علاوه‌بر مسئولیت پدافند داخلی، عملاً مأموریت دفاع از مرزهای کردستان در مقابل ارتش متجاوز عراق را آغاز کرد.[2]

مأموریت:

لشکر 28 پیاده مأموریت دارد با زیر امر گرفتن نیروهای انتظامی و هدایت نیروهای مرزی موجود، عملیات گروه­های مسلح غیرقانونی را در حوزۀ استحفاظی خنثی نموده و تا برقراری امنیت، پاک‌سازی را ادامه داده و مرز را ترمیم نموده و ضمن پدافند در امتداد مرز، تک­های محلی را به آن سوی مرز هدایت نماید.

 

مانور:

لشکر با به‌کار بردن تیپ1 در منطقۀ سنندج، تیپ2 در منطقۀ سقز و تیپ3 در منطقۀ مریوان، عملیات خود را در مراحل زیر انجام می­دهد:        

1- تأمین شهرها و خطوط مواصلاتی و تدارکاتی در منطقۀ استحفاظی با دایر نمودن پایگاه­های ضدچریکی و توسعۀ این پایگاه­ها در مناطق حساس، به‌منظور از بین بردن نفوذ گروه­ها در منطقه؛

2- ترمیم و تأمین مرز، به‌منظور جلوگیری از نفوذ ارتش مزدور عراق و قطع ارتباط گروه­ها با عراق؛

3- هدایت تک­های محدود و اجرای عملیات چریکی در داخل خاک عراق، به‌منظور وارد نمودن فشار به ارتش عراق جهت درگیر نمودن هرچه بیشتر نیروهای آن در این منطقه.

4- تیپ1 آماده می‌شود، بنا به دستور، با سپردن پایگاه­های موجود در محورها به ژاندارمری، مأموریت هر یک از یگان‌های در خط را به عهده گیرد.

5-گردان225 تانک در احتیاط لشکر می­باشد و گردان130 پیاده در منطقۀ تکاب عملیات پاکسازی و تأمین محور بیجار–  تکاب به شاهین‌دژ را برقرار نموده و گردان 146 هوابرد در منطقه سردشت، ضمن حفاظت از سردشت، محور مواصلاتی سورن- سردشت را تأمین می­نماید.

 

تهیه و صدور طرح عملیاتی «ابوذر» توسط لشکر81 زرهی، براساس طرح عملیاتی دفاعی نزاجا

منطقۀ مسئولیت سرزمینی لشکر81 زرهی از حوالی باویسی آغاز  و تا حوالی جنوب مهران به‌طول تقریبی 500 کیلومتر امتداد می­یافت. لشکر81 زرهی کرمانشاه با مسئولیت سرزمینی استان کرمانشاه و بخشی از استان ایلام، به‌لحاظ فعالیت عناصر ضدانقلاب در غرب و داعیۀ خودمختاری کردستان، مأموریت یافته بود که با اعزام گروه­های موقت رزمی به مناطق سردشت، کامیاران، روانسر، جوانرود، پاوه، نوسود، گهواره و قلخانی، آرامش و امنیت را در این مناطق برقرار و حفظ کند. این لشکر از آذر 1358 به‌منظور جلوگیری از نفوذ دشمن و تقویت پاسگاه­های مرزی، قسمتی از یگان‌های خود را در مرزهای بین‌المللی مستقر کرده و با توسعۀ درگیری­ها توسط دشمن، در شهریور 1359، عملاً به‌صورت گروه­های رزمی، در سراسر منطقه استقرار یافته بود.

این منطقه از نظر ویژگی­های هدایت عملیات رزمی، به سه منطقه عملیاتی و درواقع سه جبهۀ نبرد جدا از یکدیگر تقسیم می‌شد که به ترتیب و از شمال به جنوب عبارت بودند از:

1- محور خانقین، خسروی، قصرشیرین، سرپل‌ذهاب به اسلام‌آباد غرب (مهم‌ترین محور)

 2- محور چوارباغ، چغاحمام، داربلوط، گیلانغرب 

 3- محور بدره، مهران، صالح‌آباد 

در شهریور 1359 لشکر81 زرهی طرح عملیات دفاعی «ابوذر» را دریافت کرد  و بر مبنای آن، «طرح دفاعی ابوذر لشکر81 زرهی» را در تاریخ بیستم شهریور 1359تهیه و به یگان‌های متبوعه ابلاغ کرد که مستخرجه­ای از آن به شرح ذیل است:

1- سازمان رزم

تیپ1 زرهی:

قرارگاه و گروهان قرارگاه تیپ- گردان­های 123 و 195 پیاده مکانیزه- گردان­های 217 و 222 تانک- گردان 396 توپخانۀ 155م‌م خودکششی (کمک مستقیم)

تیپ2 زرهی:

قرارگاه و گروهان قرارگاه تیپ- گروه رزمی 285 تانک- گردان290 تانک- گردان373 توپخانۀ 155م‌م خودکششی (کمک مستقیم)

تیپ3 زرهی:

قرارگاه و گروهان قرارگاه تیپ- گردان­های 119 و 143 پیاده مکانیزه- گردان­های211 و 215 تانک- گردان340 توپخانۀ 155م‌م خودکششی (کمک مستقیم)

گروه رزمی مسلم:

گردان 184 پیاده مکانیزه(-)- گروهان یکم گردان285 تانک- گردان301 توپخانۀ 105م‌م گروه44 توپخانۀ اصفهان (کمک مستقیم)

توپخانۀ لشکری:

     – ارکان و آتشبار ارکان توپخانۀ لشکری

– گردان317 توپخانه 155م‌م خودکششی، عمل کلی

– گردان316 توپخانۀ پدافند هوایی 57م‌م خودکششی، عمل کلی

– گروه44 توپخانه، تقویت آتش توپخانۀ لشکر

2- مأموریت:

لشکر81 زرهی از نوسود، مختصات (92- 08) تا کانی‌سخت، مختصات (81- 04) در مرز باختری با اعزام عناصر تأمینی، حرکت نیروهای متجاوز را در زمین­های بلافصل مرز به‌تأخیر می‌اندازد و با اشغال مواضع، از نوسود تا کانی‌سخت، پدافند می­نماید و سپس آماده می‌شود بنا به دستور در منطقۀ عمومی قصرشیرین- خسروی- خانقین- بغداد تک نماید.

3- اجرا:

الف- تدبیر عملیات: پیوست ب (کالک عملیات)

  1. مانور:

لشکر81 زرهی با به‌کار بردن گروه رزمی مسلم در شمال، از نوسود تا شیخ‌صله؛ تیپ3 در مرکز، از شیخ‌صله تا نفت‌شهر؛ تیپ1 در جنوب، از نفت‌شهر تا کانی‌سخت؛ در منطقۀ واگذاری پدافند می­نماید. تیپ2 زرهی در احتیاط؛ منطقۀ تجمعی را در گواور اشغال و آمادۀ اجرای پاتک در مناطق رخنۀ احتمالی دشمن می‌گردد و سپس آماده می‌شود، بنا به دستور روی محور عمومی قصرشیرین- خسروی- خانقین- بغداد تک نماید.

2- آتش

الف- هوایی:

تقدم پشتیبانی آتش، ابتدا با نیروهای تأمینی و سپس با نیروهای مستقر در مواضع دفاعی و بعد با نیروهای تک‌ور خواهد بود.

ب- آتش توپخانه:

تقدم آتش ابتدا با تیپ3 و سپس بنا به دستور با تیپ2 به هنگام درگیری و وارد عمل شدن خواهد بود.

ب- تیپ1:

1- گروهان یکم گردان265 سوارزرهی را به‌عنوان جزئی از نیروهای تأمینی زیر امر بگیرید.

2- با عقب‌نشینی نیروهای تأمینی گروهان سوارزرهی را رها سازید.

3- در منطقۀ واگذاری پدافند نمایید.

  1. مواضع سد کنندۀ 17 تا 24 را تهیه و بنا به دستور اشغال نمایید.

پ- تیپ3

  1. گردان265 سوارزرهی(-) را به‌عنوان قسمتی از نیروهای تأمینی زیر امر بگیرید.
  2. با عقب‌نشینی نیروهای تأمینی، گردان265 سوارزرهی را رها سازید.
  3. در منطقۀ واگذاری پدافند نمایید.
  4. مواضع سد کنندۀ 8 تا 16 را تهیه و بنا به دستور اشغال نمایید.

ج- توپخانۀ لشکری:

  1. توپخانۀ صحرایی:

– گردان 396 توپخانۀ 155م‌م خودکششی را زیر امر تیپ1 زرهی قرار دهید.

– گردان 340 توپخانۀ 155م‌م خودکششی را زیر امر تیپ3 زرهی قرار دهید.

– گردان 373 توپخانۀ 155م‌م خودکششی، عمل کلی تقویت گردان 396؛ زیر امر تیپ2، به هنگام درگیری.

– گردان 317 توپخانۀ 155م‌م خودکششی، عمل کلی.

– گردان 301 توپخانۀ 105م‌م را زیر امر گروه رزمی مسلم قرار دهید.

– گردان 302 توپخانۀ 105م‌م را زیر امر تیپ1 قرار دهید.

– گردان 311 توپخانۀ 155م‌م کششی، عمل کلی تقویت آتش گردان 301 توپخانه.

– گردان 389 توپخانۀ 203م‌م کششی، عمل کلی تقویت گردان340 توپخانه؛ تقویت آتش گردان 373 توپخانه، به هنگام درگیری و وارد عمل شدن تیپ2 زرهی.

– گردان 332 توپخانۀ 130م‌م، عمل کلی لشکر.

– گردان 374 توپخانۀ کاتیوشا، عمل کلی لشکر.

2- توپخانۀ پدافند هوایی

– گردان 371 پدافند هوایی شلیکا، عمل کلی

– گردان 316 پدافند هوایی 57م‌م خودکششی عمل کلی؛ به ترتیب تقدم:

توپخانه­های صحرایی، احتیاط لشکر و پاسگاه فرماندهی لشکر را پشتیبانی نمایید.

– گردان 339 توپخانۀ پدافند هوایی 23م‌م را زیر امر تیپ1 بگذارید.

– گردان 351 توپخانۀ پدافند هوایی 23م‌م (-) را زیر امر تیپ3 بگذارید.

– یک آتشبار از گردان 351 توپخانۀ پدافند هوایی را زیر امر گروه رزمی مسلم قرار دهید.

 

 

پیوست ب- کالک عملیاتی به طرح عملیاتی «ابوذر» لشکر81 زرهی

 

 

 

پیوست پ- کالک منطقۀ تقریبی مسئولیت تیپ­های لشکر81 زرهی

 

منبع: توپخانه در سد و تثبیت متجاوز، نجفی راشد و هکاران، محمد، 1396، ایران سبز، تهران

 


[1]. مستخرجه از  طرح عملیاتی شماره 1 سیمرغ لشکر 64 پیاده.    

[2] – مستخرجه از  طرح عملیاتی «داوود» لشکر 28 پیاده کردستان 

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده