عملیات بدر(4)
كمبود توپخانه خيلي محسوس بود. به نحويكه براي عمليات حدود 8 لشكر حدود 16 گردان توپخانه موجود بود. در صورتيكه معمولاً هر لشكر استاندارد 4 گردان توپخانه سازماني بايد داشته باشد و هر گروه توپخانه نيز معمولاً 4 تا 6 گردان توپخانه سنگين دارد. بنابراين تعداد گردانهاي توپخانه كمتر از نصف تعداد معمولي سازماني بود. البته بايد يادآوري نمود كه تعدادي از توپخانههاي لشكرهاي ارتشي در ساير مناطق عملياتي و در پشتيباني عناصر پدافند كننده قرار داشتند.

 

طرح عملياتي قرارگاه كربلا (مشترك ارتش و سپاه)، غرب جفير سوم اسفند‌ماه 1363

 

توضيح: طبق مدارك استنادي، اين طرح در اجراي دستورات قرارگاه خاتم‌الانبياء(ص) كه در تاريخ‌هاي 18 و 19 بهمن‌ماه و اول اسفند‌ماه به آن قرارگاه ابلاغ شده بود، تهيه و منتشر گرديد.

 

سازمان رزمي قرارگاه كربلا

لشكر 17 علي ابن ابيطالب (سپاه) شامل 7 گردان مانوري يك گردان توپخانه مختلط 122 و 130 ميليمتري، يك آتشبار 105 ميليمتري از توپخانه لشكر 28 پياده يك آتشبار 155 ميليمتري از توپخانه لشكر 21 پياده.

 

قرارگاه عملياتي كربلا1 شامل لشكر 28 پياده –ارتش- با 9 گردان مانوري، لشكر 31 عاشورا (سپاه) با 8 گردان مانوري، تيپ 44 قمربني‌هاشم –سپاه- با 4 گردان مانوري، 2 گردان توپخانه 105 ميليمتري –منها- از توپخانه لشكر 28 گردان توپخانه مختلط 122- 130 ميليمتري كوثر -منها- از توپخانه لشكر 31 عاشورا، يك آتشبار توپخانه 122 ميليمتري از تيپ قمربني‌هاشم، يك گردان توپخانه 155 ميليمتري –منها- از توپخانه لشكر 21 پياده.

لشكر 8 نجف –سپاه- شامل 8 گردان مانوري، گردان توپخانه مختلط 122-130 ميليمتري بلال يك گردان توپخانه 155 ميليمتري خود كششي (منها) از توپخانه لشكر 21، يك آتشبار از گردان مختلط توپخانه 175-155 ميليمتري لشكر 21 پياده.

 

قرارگاه عملياتي كربلا2 شامل لشكر 21 پياده -ارتش با 9 گردان مانوري، لشكر 27 محمد‌رسول‌الله(ص) با 7 گردان مانوري، يك گردان توپخانه 105 ميليمتري، لشكر 21 در مرحله اول نبرد، يك گردان توپخانه 155 ميليمتري –منها- و يك گردان توپخانه 130 ميليمتري و يك آتشبار 203 ميليمتري در مرحله دوم و سوم نبرد، يك گردان توپخانه 155،130 ميليمتري (منها) به نام گردان القارعه لشكر 27 در مرحله دوم و سوم نبرد.

 

قرارگاه عملياتي ظفر1 شامل تيپ 55 پياده (ارتش) با 5 گردان مانوري، تيپ 33 المهدي (سپاه) با 5 گردان مانوري يك گردان توپخانه 105 ميليمتري

 

لشكر 92 زرهي (منها) با 6 گردان مانوري.

 

توپخانه قرارگاه كربلا شامل قرارگاه گروه 33 توپخانه، يك گردان 130 ميليمتري يك گردان كاتيوشا، گروه 15 خرداد – گردان 130 ميليمتري جوادالائمه(u) -، يك گردان توپخانه 130 ميليمتري (منها) از عناصر گروه 32 توپخانه، يك گردان توپخانه 155 ميليمتري از توپخانه لشكر 92 زرهي، يك گردان توپخانه 130 ميليمتري (منها) از توپخانه لشكر 21 پياده، گردان مختلط 155-130 ميليمتري القارعه –منها- از لشكر 27 حضرت رسول، يك آتشبار 203 ميليمتري از توپخانه لشكر 21 پياده، يك آتشبار 203 ميليمتري از گروه 22 توپخانه و يك آتشبار 130 ميليمتري از توپخانه لشكر 92 زرهي.

 

در طرح مورد بحث، وضعيت كلي يگان‌هاي خودي چنين بيان شده بود كه قرارگاه خاتم‌الانبياء (ص) در ساعت (س) روز (ر) به سمت غرب تك مي‌كند، مناطقي را در غرب رودخانه دجله تصرف مي‌نمايد و با ايجاد شكاف در سيل بندهاي جنوبي هورالهويزه جريان آب را به طرف مواضع دشمن هدايت و يگان‌هاي دشمن را مجبور به تغيير موضع مي‌نمايد.

 

قرارگاه نجف در شمال قرارگاه كربلا در مواضع دشمن رخنه مي‌كند و سر پلي را در غرب رودخانه دجله تصرف و توسعه مي‌دهد.

 

قرارگاه نوح با موشك‌هاي ذوالفقار در مناطق طلايه جديد و قديم و جنوب جزاير مجنون، سيل‌بندهاي هورالعظيم را شكافته و آب را به مواضع دشمن هدايت مي‌نمايد.

 

قرارگاه كربلا در ساير مناطق مسئوليت خود (غير از منطقه عمليات بدر) بين چنگوله در شمال و دهانه فاو در جنوب به پدافند ادامه مي‌دهد.

پدافند هوائي منطقه در عمل كلي و تقدم براي پدافند منطقه قرارگاه كربلا خواهد بود.

يگان هوانيروز در پشتيباني عمومي و بنا به دستور گردان‌هائي از عناصر قرارگاه نجف و كربلا را به صورت هلي‌برن ترابري هوائي مي‌نمايد.

وسايل و تجهيزات مهندسي در پشتيباني عمومي قرارگاه خاتم‌الانبياء(ص) خواهد بود كه برحسب نياز قرارگاه نجف و قرارگاه كربلا را پشتيباني خواهند نمود.

 

نيروي‌هوائي ارتش جمهوري اسلامي ايران در حد مقدورات خود، پوشش هوائي منطقه نبرد را برقرار و عمليات زميني را پشتيباني مي‌نمايد.

 

در قسمت فرضيات اين طرح، نكات حائز اهميت آن بود كه حداقل وسايل و تجهيزات 22 كيلومتر پل از انواع پل خيبر 1 و 2 يا وسائل كششي جهت انتقال و استقرار در اختيار خواهد بود. توضيح اين‌كه پل نوع خيبري، پلي بود ابتكاري كه به وسيله جهاد سازندگي براي عبور از مناطق باطلاقي و آبگير هورالهويزه ساخته شده بود. نكته ديگر درباره آمادگي وسايل عبور از رودخانه دجله بود كه فرض شده بود به مقدار كافي قايق و طراده و وسائل عبور ديگر تا پنج روز قبل از شروع عمليات در منطقه نبرد متمركز خواهند شد.

 

مأموريت قرارگاه كربلا در اين طرح چنين بيان شده بود كه يگان‌هاي اين قرارگاه در منطقه عمومي نهر روطه تك مي‌كنند و با ايجاد رخنه در مواضع دشمن سرپلي را در غرب رودخانه دجله تصرف و تأمين مي‌نمايند. بنا به دستور آن‌را به سمت جنوب تا نهر الشافي در جنوب رودخانه فرات در القرنه توسعه مي‌دهند. هم‌زمان با اجراي تك در قسمت جنوب منطقه هور سيل بندها را مي‌شكافد و آب هور را به طرف مواضع دشمن هدايت مي‌نمايند.

تدبير عملياتي فرماندهي قرارگاه كربلا براي اجراي مأموريت بالا آن بود كه در هنگام تاريكي شب به صورت غافلگيري عمليات را شروع و در 3 مرحله آن‌را به انجام برساند. در مرحله يكم لشكر 17 علي ابن ابي‌طالب –سپاه- در قسمت شمال منطقه عمليات قرارگاه كربلا حمله مي‌كند و كرانه غربي رودخانه دجله را تصرف مي‌نمايد. همزمان لشكر 8 نجف (سپاه) در جنوب آن لشكر حمله مي‌كند و در كرانه غربي رودخانه دجله سرپلي را تصرف و تأمين مي‌نمايد. در اين مرحله ساير عناصر قرارگاه كربلا در احتياط خواهند بود.

در مرحله دوم و بعد از تأمين منطقه سرپل به وسيله لشكرهاي نجف و علي‌ابن‌ابي‌طالب، يگان‌هاي ديگر قرارگاه كربلا شامل لشكرهاي 21 و 27 و تيپ‌هاي 33 و 55 بودند که از منطقه عمليات لشكر 8 نجف عبور مي‌كنند و منطقه سرپل غرب رودخانه دجله را حدود 5 كيلومتر به سمت جنوب توسعه مي‌دهند و خط فتح -شمال القرنه- را تأمين مي‌نمايند. در همان موقع لشكر 17 علي‌ابن‌ابي‌طالب در حوالي رودخانه دجله تك را به سمت غرب ادامه مي‌دهد و منطقه سرپل را در حدود 5 كيلومتري غرب رودخانه تصرف و تأمين مي‌نمايد. در اين مرحله عناصر قرارگاه كربلا يك (لشكر 28 و لشكر31 عاشورا و تيپ 44 قمر و لشكر 92 زرهي –منها- به تثبيت دشمن ادامه مي‌دهند.

در مرحله سوم و پس از تأمين خط فتح -خلاصه نقشه- قرارگاه ظفر تقويت شده با يك تيپ ادغامي تك را به طرف جنوب غربي ادامه مي‌دهد و امتداد خط سبز (خط منطقه عمومي سرپل در غرب دجله) را تصرف مي‌نمايد.

هم‌زمان عناصر قرارگاه كربلا 2 -لشكر 21 و 27- در شرق رودخانه دجله و غرب جزاير مجنون به طرف غرب پيشروي مي‌كنند و خط سبز را در شرق هور‌العظيم تأمين مي‌نمايد. يگان‌هاي ديگر به تثبيت موقعيت خود در غرب رودخانه دجله ادامه مي‌دهند. لشكر 92 زرهي در هر 3 مرحله در احتياط خواهد بود.

بعد از اجراي موفقيت‌آميز مراحل يادشده و تأمين خط سرپل در غرب دجله (خط سبز) يگان‌ها بنا به دستور پيشروي را در غرب دجله به سمت جنوب ادامه مي‌دهند و قسمتي از منطقه جنوب‌غربي القرنه و جنوب رودخانه فرات به‌نام خط سرخ را تصرف و تأمين مي‌نمايد.

براساس تدبير  عملياتي يادشده در بالا، فرماندهي قرارگاه كربلا مأموريت و وظايف قرارگاه‌هاي تابعه خود را تعيين كرده بود. كه با توجه به 3 مرحله عمليات بسيار سخت و پيچيده توأم با عبور از منطقه هور و رودخانه بزرگ دجله طبعاً مأموريت واگذاري به يگان‌هاي اجرائي نمي‌توانست  چندان ساده و روشن باشد.

در دستورات هماهنگي اين طرح تأكيدات زياد در 17 بند براي آمادگي جهت اجراي عمليات مورد نظر به يگان‌ها داده شده بود كه از مهم‌ترين نكات آن، حاضر به كار و كافي بودن وسائل عبور از منطقه هور و رودخانه، تمرينات استفاده از وسائل عبور، تمرينات ترابري به وسيله بالگرد، آموزش پدافند هوائي، تهيه جليقه نجات براي پرسنل، روش هدايت عمليات در آبراههاي داخل هور را شامل مي‌گرديد. در اين دستورات از يگان‌هاي اجرائي خواسته شده بود، حداكثر تا تاريخ هفتم اسفندماه -4روز بعد از انتشار اين طرح- طرح عملياتي خود را تهيه و به قرارگاه كربلا ارسال دارند.

امضاء-فرماندهي قرارگاه عملياتي كربلا سرهنگ پياده حسني سعدي-برادر بشر‌دوست

 

نكات مهمي كه از نظر تحليل نظامي طرح عملياتي قرارگاه كربلا حائز اهميت ويژه به نظر مي‌رسد، عبارتند از :

 1- براي اين نبرد سخت‌ترين و خطرناك‌ترين و آسيب‌پذيرترين منطقه در طول جبهه بيش از هزار كيلومتري انتخاب شده بود. كه يك‌بار نيز در عمليات خيبر -درست يك‌سال قبل- چگونگي عمليات در اين منطقه آزمايش شده و نتايج مطلوب حاصل نگرديده بود.

2- با وجود اين‌كه 7 لشكر و 3 تيپ مستقل در اختيار قرارگاه كربلا گذاشته شده بود، در مرحله اول نبرد كه طبق تجربيات نبردهاي اجرا شده معمولاً موفق‌ترين مراحل عمليات بود، فقط 2 لشكر مأمور حمله بودند و بقيه در احتياط بودند.

3- كمبود توپخانه خيلي محسوس بود. به نحوي‌كه براي عمليات حدود 8 لشكر حدود 16 گردان توپخانه موجود بود. در صورتي‌كه معمولاً هر لشكر استاندارد 4 گردان توپخانه سازماني بايد داشته باشد و هر گروه توپخانه نيز معمولاً 4 تا 6 گردان توپخانه سنگين دارد. بنابراين تعداد گردان‌هاي توپخانه كمتر از نصف تعداد معمولي سازماني بود. البته بايد ياد‌آوري نمود كه تعدادي از توپخانه‌هاي لشكرهاي ارتشي در ساير مناطق عملياتي و در پشتيباني عناصر پدافند كننده قرار داشتند.

4- از بررسي اين طرح چنين به نظر مي‌رسد كه تا آن‌موقع كه 5/4 سال از زمان جنگ تحميلي مي‌گذشت، سپاه‌پاسداران موفق به تشكيل يگان‌هاي توپخانه در سطح وسيع نشده بود و هر لشكر بيش از يك گردان توپخانه نداشت، كه البته استعداد رزمي آنها نيز احتمالاً در حدود يك گردان توپخانه استاندارد نبود. چنان‌كه يك گروه توپخانه اسمي به‌نام 15 خرداد فقط يك گردان 130 ميليمتري به‌نام جواد‌الائمه(u) داشت.

5- از نظر يگان‌هاي مانوري نيز هيچ‌يك از لشكرها اعم از ارتشي يا سپاهي توان رزمي يك لشكر استاندارد كه معمولاً 12 گردان است نداشتند. لشكرهاي سپاهي حداكثر 8 گردان و لشكرهاي ارتشي حداكثر 9 گردان مانوري به همراه داشتند.

از جمله حساس‌ترين قسمت طرح عملياتي مورد بحث، قسمت مهندسي بود. زيرا عمليات با عبور از منطقه سخت باطلاقي هور و همچنين عبور از رودخانه بزرگ دجله اجرا مي‌شد كه تلاش يگان‌هاي مهندسي براي آماده‌سازي وسائل عبور از آن‌ها نقش حياتي داشت. به‌طوري‌كه با عدم برقراري يك پل يا در دست نبودن وسائل عبور تمام عمليات در معرض تهديد قرار مي‌گرفت. براي پشتيباني مهندسي 9 گردان مهندسي سپاه و ارتش و يك گردان ترابري از ناو تيپ كوثر نيروي‌دريائي همچنين گروه 411 مهندسي ارتش –منها- در اختيار قرار گرفت و چند صد فروند قايق از انواع مختلف براي پشتيباني عبور از منطقه هور و رودخانه دجله آماده شد. ضمن اين‌كه وسائل و تجهيزات يگان‌هاي پل ارتشي شامل طرارده‌ها، پل‌هاي شناور، پل‌هاي بيلي آماده بهره‌برداري شد. به عنوان مثال نمونه‌اي از اين تلاش عظيم (پشتيباني مهندسي) يادآور مي‌شود كه طبق مفاد پيوست مهندسي طرح عملياتي حيدر به يگان مهندسي قرارگاه كربلا دستور داده شد، 15 دستگاه بلدوزر مخصوص كشش طراده در اختيار قرارگاه‌هاي تابعه قرارگاه كربلا قرار دهد و وسايل عبور براي احداث 15 كيلومتر پل از نوع خيبري و همچنين 16هزار قطعه پل پياده‌رو براي عبور يگان‌هاي حمله‌ور در منطقه هور فراهم نمايد.

 واحدهاي پشتيباني مهندسي وظيفه داشتند، علاوه بر فراهم كردن وسايل عبور از هور و دجله، عمليات جاده‌سازي، پاكسازي ميدان‌هاي مين، تخريب موانع و شبكه‌هاي سيم‌خاردار و ترميم پل‌هاي موجود تخريب شده در روي نهرها و همچنين رودخانه دجله اقدام نمايند. اين حجم عظيم كار مهندسي، نياز به تلاش فوق‌العاده رزمندگان ايران اسلامي و پشتيباني همه جانبه مردمي از طريق جهادسازندگي داشت كه در عمل تا حدودي انجام شد و يگان‌هاي حمله‌ور ما از رودخانه دجله نيز گذشتند. ولي نتيجه نهائي اين تلاش‌ها كمال مطلوب نداشت. كه در بررسي هدايت عمليات ملاحظه خواهد شد.

انواع وسائل عبور از آب كه براي اين نبرد پيش‌بيني شده بود، عبارت بودند از طراده پي‌ام‌پي 40 تني، طراده پي‌ام‌پي 60 تني لندنيك كرافت به ظرفيت 60 نفر، يك‌دستگاه خودرو ميني‌لند به ظرفيت 40 نفر، يك‌دستگاه خودرو روتوك به ظرفيت 60 نفر، دو دستگاه خودرو سبك قايق موتوري به ظرفيت 10 نفر سرنشين و 5 تن بار، قايق موتوري جميني به ظرفيت 4 نفر، قايق پاروئي چينگو به ظرفيت 5 نفر و طراده پاروئي به ظرفيت 3 نفر.

بالاخره طرح عملياتي حيدر قرارگاه كربلا با تهيه پيوست‌هاي مربوطه به ويژه پيوست مهندسي تا 19 اسفندماه تكميل گرديد و عناصر اين قرارگاه آماده حمله براي روز 20 اسفندماه شدند.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده