عملیات شیاکوه(2)
یگانهای تیپ 58 پیاده و سپاه پاسداران همراه آن تیپ موفق شدند پاتک دشمن را دفع کنند و 20 نفر از افراد دشمن را نیز به اسارت بگیرند، لذا اولین پاتک دشمن با مقاومت دلیرانه رزمندگان اسلام مواجه شد و شکست خورد. با توجه با این که منطقه سرپل ذهاب و گیلانغرب یک منطقه حیاتی برای ارتش عراق بود و فرماندهان نیروهای عراقی مستقر در این منطقه میدانستند هرگونه عقبنشینی موجب عواقب وخیمی خواهد شد.

 

در آن هنگام سرهنگ پیاده ستاد اسمعیل سهرابی که بعدها رئیس ستاد مشترک ارتش شد فرماندهی لشکر 81 زرهی را بر عهده داشت.

بعد از ابلاغ طرح مورد بحث به یگان‌های اجرایی، تیپ‌های 3 زرهی و 58 پیاده طرح‌های عملیاتی خود را برای اجرای مأموریت واگذاری تهیه نمودند که خلاصه آنها به شرح زیر بود:

تیپ 3 زرهی که مأموریت داشت؛ ضمن پدافند در منطقه حساس سرپل ذهاب در جنوب منطقه مسئولیت خود به ارتفاعات برآفتاب و تنگ کورک در شمال تنگ قاسم آباد واقع در محور گیلانغرب- قصرشیرین حمله کند و شمال آن گردنه را تأمین نماید یگان‌های زیرامر قرارگاه تیپ را در هفت گروه رزمی گردانی سازمان داد. استعداد هریک از آنها به شرح زیر بود:

  • گروه رزمی 184 مکانیزه شامل گردان 184 مکانیزه (منها)، گردان 810 پیاده جدیدالتأسیس، یک گروهان تانک چیفتن از لشکر 21.
  • گروه رزمی 215 تانک- شامل گردان 215 تانک (منها)، یک گروهان مکانیزه، یک گروهان تانک ام 47.
  • یک گروه رزمی از سپاه پاسداران شامل رزمندگان سپاه پاسداران و بسیج عشایری موجود در منطقه سرپل ذهاب.
  • گروه رزمی 811 پیاده شامل گردان 811 (منها)، یک گردان سپاه پاسداران، یک گروهان تانک به اضافه یک دسته تانک اضافی یک گروهان سوار زرهی.
  • گروه رزمی 211 تانک شامل گردان 211 تانک (منها)، گردان سپاه پاسداران مراغه و یک گروهان پیاده.
  • گروه رزمی 265 سوار زرهی شامل گردان 265 سوار زرهی (منها)، یگانی از سپاه پاسداران و یک دسته تانک.
  • گروه رزمی 143 مکانیزه شامل گردان 143 مکانیزه (منها)، یک گروهان تانک.

نظر به اینکه مأموریت پدافندی در منطقه نبرد سرپل ذهاب برای این تیپ حیاتی بود، فرماندهی سه گروه رزمی از هفت گروه رزمی یاد شده را برای پدافند در محور سر پل ذهاب- قصرشیرین اختصاص داد و به سه گروه رزمی دیگر که 811 پیاده، 211 تانک و 265 سوار زرهی بودند، مأموریت داد؛ از شمال شرقی محور گیلانغرب- قصر شیرین به سمت جنوب غربی حمله کنند و ارتفاعات شمال تنگ قاسم آباد را تصرف و تأمین نمایند و گروه رزمی 143 مکانیزه در احتیاط تیپ قرار داده شد. این طرح در تاریخ 14 آذرماه منتشر گردید.

درباره طرح عملیاتی تیپ 58 پیاده چنین به نظر می‌رسد که قرارگاه این تیپ، طرح مورد نیاز را برای اجرای مأموریت واگذاری در طرح عملیاتی تبوک در مرداد ماه 1360 تهیه کرده بود ولی حتی در مرحله دوم در عملیات بازی‌دراز که در شهریور ماه اجرا شد، موفق به اجرای آن طرح نگردید و شرایط سختی که در محور گیلانغرب برای این تیپ وجود داشت، باعث شد که تا آذر ماه آن سال یعنی تا حدود شش ماه بعد از دریافت مأموریت آفندی در محور گیلانغرب آن را اجرا نکند.

لازم به یادآوری است که اصولاً این تیپ یک یگان جدیدالتأسیس بود که هسته مرکزی آن با دریافت تعدادی سرباز، گردان‌هایی به نام تکاور تشکیل داده بود. بنابراین تیپ 58 پیاده سازمان و تجهیزات و آموزش و بالاخره آمادگی رزمی چندانی برای یک مأموریت مهم آفندی نداشت اما نیاز نیروی زمینی ارتش چنان شدید بود که اجباراً به این تیپ جدیدالتشکیل یک مأموریت پدافندی و آفندی در یک محور عملیاتی مستقل و حساس واگذار کرد.

فرمانده تیپ 58 که سرهنگ ستاد یعقوب علیاری بود، عناصر سازمانی و زیرامر تیپ 58 را برای اجرای حمله در محور گیلانغرب به شرح زیر سازمان داد:

  • گردان یکم تکاور شامل سربازان گردان تکاور به اضافه رزمندگانی از سپاه پاسداران.
  • گردان دوم تکاور شامل سربازان گردان تکاور به اضافه یک گروهان ژاندارمری.
  • گردان سوم تکاور توأم با یگان‌های سپاه.
  • گردان مالک اشتر (منها)
  • گروه رزمی 285 تانک شامل گردان 285 تانک (-)، یک گروهان تکاور یک دسته نفربر پی ام پی1.
  • گردان ژاندارمری (منهای یک گروهان) به اضافه دو دسته ژاندارم از اسلام آباد غرب.
  • یگان بسیج عشایری
  • در کنترل قرارگاه تیپ یک گروهان از گردان مالک اشتر- رزمندگانی از سپاه پاسداران و تیم هوانیروز.
  • یگان‌های توپخانه شامل گردان 317 توپخانه به اضافه آتشبارهای 175، 130 و 203 میلی‌متری و دو قبضه کاتیوشا.

مأموریت این تیپ در طرح آفندی اجرای حمله و تصرف ارتفاعات چرمیان و شیاکوه و تأمین تنگ کورک و تنگ قاسم آباد بود و تدبیر فرمانده تیپ برای اجرای این مأموریت چنین بود که با سه گروه رزمی تکاور در خط حمله کند و ارتفاعات شیاکوه و چرمیان را تصرف نماید. گروه رزمی 285 تانک و یگان مالک اشتر ابتدا در احتیاط تیپ باشند، ضمناً مواضع پدافندی موجود به وسیله یگان مالک اشتر و بسیج عشایری و گردان ژاندارمری نگه‌داری گردد.

نیروهای دشمن که در زمان تهیه طرح در منطقه نبرد گیلانغرب و در مقابل تیپ 58 پیاده برآورد گردیده بود عبارت بودند از:

  • عناصری در حدود دو گردان رزمی و یک آتشبار توپخانه در ارتفاعات زله زرد واقع در شمال شرق نفت شهر.
  • یک تیپ پیاده با یک گردان توپخانه در ارتفاعات بان‌سیران و پشت پلیا.
  • یک تیپ پیاده تقویت شده با حدود شش گردان پیاده و دو گردان توپخانه در حوالی محور گیلانغرب.
  • یک تیپ زرهی با سه گردان تانک و یک آتشبار توپخانه در حوالی تنگ قاسم‌آباد.
  • یک تیپ پیاده (منها) با سه گردان توپخانه در چم امام حسن.
  • یک تیپ پیاده تقویت شده شامل هفت گردان پیاده در ارتفاعات بازی‌دراز.

براساس این برآورد پنج تیپ سازمان یافته و مجهز و آماده به رزم دشمن در مقابل یک تیپ جدیدالتأسیس قرار داشتند، با این وجود تصمیم گرفته شده بود که همین تیپ به پنج تیپ دشمن حمله کند. عملیات به علت نابرابری توان رزمی چهار ماه به تأخیر افتاد، اما سرانجام در آذر 1360 تصمیم قطعی برای اجرای آن گرفته شد و همان‌گونه که در بیان طرح عملیاتی کربلا 7 گفته شد تیپ 58 پیاده مأموریت تلاش اصلی را در عملیات شیاکوه عهده‌دار گردید، بدون آنکه تقویت‌های قابل ملاحظه‌ای در اختیار آن تیپ قرار داده شود.

شرح عملیات

تک لشکر 81 زرهی در ساعت 0300 روز 20 آذر ماه آغاز گردید و مانند اغلب حملات در ساعات نخستین عملیات، موفقیت‌های چشم‌گیری به دست آمد به طوری که عناصر حمله‌ور تیپ 58 پیاده که در دشت گیلانغرب پیشروی می‌کردند، تا ساعت 1230 توانستند حدود سه کیلومتر پیشروی کنند و روستای گمار و بور سوار را تصرف نمایند؛ اما به نظر می‌رسد که این پیشروی آخرین حد بود، زیرا بعد از آن هیچ‌گونه گزارشی از ادامه پیشروی تیپ 58 مشاهده نگردید و در همان ساعت یاد شده این تیپ اعلام کرد که یگان‌های حمله ور در پیشروی به سمت سرتتان که نقطه نشانی اصلی هدف نهایی این تیپ بود، با مقاومت سخت دشمن مواجه گردیده‌اند.

تیپ 3 زرهی نیز در روز اول عملیات قسمتی از ارتفاعات پشت تنگ کورک و قاسم آباد را تصرف نمود و در اثر مقاومت شدید دشمن متوقف گردید.

به هرحال تیپ‌های 3 زرهی و 58 پیاده در اولین ساعات حمله موفق شدند؛ عناصر تأمینی دشمن را در نزدیکی خط تماس نابود و یا مجبور به عقب‌نشینی نمایند و چند کیلومتر (حداکثر 3 تا 5 کیلومتر) به طرف مواضع اصلی دشمن پیشروی کنند اما به محض اینکه به تیررس جنگ‌افزارهای تیر مستقیم دشمن در خطوط اصلی پدافندی رسیدند، حمله آنها از دور افتاد و سرانجام نیز بعد از چند ساعت تلاش مجبور به عقب نشینی و توقف گردیدند و دیگر نتوانستند پیشروی را به سمت هدف‌های تعیین شده ادامه دهند در نتیجه اجباراً در همان نقاطی که رسیده بودند، حالت پدافندی گرفتند. بدین ترتیب روز اول نبرد با موفقیت جزیی نیروهای ایران به پایان رسید.

در روز دوم نبرد، توقف نیروهای ایرانی در همان خطی که روز قبل رسیده بودند، ادامه یافت و با وجود این که روز قبل سه گردان جدید سپاه پاسداران وارد منطقه نبرد شدند، ورود آنان نیز نتوانست تغییری در بهبود توان رزمی نیروها بدهد. اولین پاتک دشمن در ساعت 1410 روز 21 آذر، برای عقب راندن یگان‌های تک کننده به اجرا درآمد. نظر به این که نیروهای ایرانی در شیاکوه پیشروی بیشتری کرده بودند، پاتک دشمن نیز در همین منطقه اجرا شد.

یگان‌های تیپ 58 پیاده و سپاه پاسداران همراه آن تیپ موفق شدند پاتک دشمن را دفع کنند و 20 نفر از افراد دشمن را نیز به اسارت بگیرند، لذا اولین پاتک دشمن با مقاومت دلیرانه رزمندگان اسلام مواجه شد و شکست خورد. با توجه با این که منطقه سرپل ذهاب و گیلانغرب یک منطقه حیاتی برای ارتش عراق بود و فرماندهان نیروهای عراقی مستقر در این منطقه می‌دانستند هرگونه عقب‌نشینی موجب عواقب وخیمی خواهد  شد، بنابراین مجبور بودند به هر قیمتی که شده مناطق از دست داده را بازپس بگیرند و حداقل همان خط تماسی را که از اوایل جنگ تحمیلی اشغال کرده بودند نگه دارند، بدین لحاظ تلاش نیروهای دشمن برای عقب راندن یگان‌های ایرانی به خط تماس قبلی به‌تدریج شدیدتر شد و نظر به اینکه عناصر سه لشکر عراقی در این منطقه نبرد گسترش داشتند، دشمن دارای امکانات فوق‌العاده‌ای برای وارد کردن یگان‌های تازه نفس بود.

طبق اطلاعاتی که اسرای عراقی به دست آمد، دشمن علاوه بر یگان‌های موجود قبلی در این منطقه عناصری از تیپ‌های 425 و 503 و 412 و هم‌چنین قسمتی از یگان‌های تیپ‌های قبلی را که در منطقه عقب بودند، وارد منطقه گیلانغرب کرد که در صورت صحت این اطلاعات بیش از یک لشکر دشمن در محور گیلانغرب وارد عمل گردید. با ورود این نیروهای تازه نفس به منطقه، پاتک‌های متناوب دشمن در روزهای 22 و 23 آذر ماه ادامه یافت، ولی رزمندگان جمهوری اسلامی با گذشت زمان توانستند بیش از پیش مواضع تصرف شده را مستحکم سازند و با وضیعت بهتری در مقابل پاتک‌های دشمن مقاومت نمایند. دشمن در روز 23 آذر ماه در حمله متقابل به منطقه تیپ 58 پیاده موفق گردید قسمتی از عناصر این تیپ را از حوالی سرتتان در غرب تنگ قاسم آباد به طرف جنوب شرقی و ارتفاعات شیاکوه عقب براند.

پاتک عراقی‌ها در روز 24 آذر ماه نیز ادامه یافت اما تلاش او به نتیجه نرسید و رزمندگان ایرانی مواضع به دست آمده را هم‌چنان حفظ کردند. سرانجام بعد از پنج روز توقف حمله، در 25 آذرماه بار دیگر نیروهای جمهوری اسلامی تلاش کردند به پیشروی به سمت هدف‌های تعیین شده ادامه دهند، لذا حمله محدودی را در شیاکوه اجرا کردند و تپه‌های فریدون کُشیا، چقاعلی و بزن‌علی را آزاد ساختند. لازم به ذکر این نکته است که توپخانه دشمن در این مدت بسیار فعال بود به طوری که توانست تلفات قابل ملاحظه‌ای به نیروهای ایرانی وارد سازد.

در روز 24 آذر ماه فعالیت هوایی دشمن در منطقه نبرد تشدید شد و این حالت در روز 25 آذر نیز ادامه یافت. دشمن در این حملات هوایی سه فروند هواپیمای خود را از دست داد. ضمناً در مدت پنج روز عملیات نیروهای ایرانی توانستند 17 نفر از افراد عراقی را به اسارت بگیرند.

تلاش لجوجانه دشمن در پاتک‌های پنج روزه برای عقب راندن نیروهای ایرانی به نتیجه‌ای نرسید و رزمندگان جمهوری اسلامی گرچه نتوانستند به پیشروی ادامه دهند، اما حداقل توانستند مناطقی را که آزاد کرده بودند، نگه دارند. در 26 آذر ماه، دشمن پاتک عمده‌ای را به مورد اجرا گذاشت و نیروهای او از سمت‌های مختلف به ارتفاعات شیاکوه حمله کردند و تهدید جدی برای تیپ 58 پیاده ایجاد نمودند به طوری که فرمانده تیپ ضمن اعلام این موضوع درخواست کرد؛ بالگردهای هوانیروز وارد عمل شوند و مانع پیشروی عناصر دشمن به طرف مواضع آن تیپ گردند.

این پاتک دشمن که از ساعت 0300 شروع شده بود، در ساعت 0900 و بعد از شش ساعت نبرد بر اثر مقاومت دلیرانه رزمندگان ایران اسلامی خنثی شد. در ساعت 1530 همان روز نیروهای دشمن منطقه پاتک را تغییر دادند و از شمال منطقه تیپ 58 در حوالی محور گیلانغرب شروع به حمله کردند.

در آن روز، یگان موشکی زمین به زمین دشمن یک فروند موشک فراگ به سمت گیلانغرب پرتاب کرد که در ارتفاعات غربی شهر به زمین اصابت کرد ولی خوشبختانه تلفات و خساراتی به بار نیاورد ضمناً در نبردهای آن روز (26آذرماه) 24 نفر از افراد دشمن به اسارت رزمندگان اسلام درآمدند. ظاهراً دشمن قصد داشت از سمت چغاحمام و جنوب غربی شیاکوه به واحدهای ایرانی حمله کند و با تصرف ارتفاعات کوه گچی و پشت پلیا یگان‌هایی را که در شیاکوه بودند محاصره نماید. در 27 آذرماه نیز بار دیگر نیروهای دشمن از این منطقه پاتک کردند ولی با مقاومت رزمندگان ایرانی مواجه شدند و عقب‌نشینی نمودند.

 

منبع: عملیات شیاکوه، حسینی، سید یعقوب،1393، ایران سبز، تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده