نبردهای خرمشهر و آبادان(86)
ساعت 1200 هنگامی که ستاد سیار فرمانده لشکر3 زرهی همراه قرارگاه سیار تیپ6 زرهی نزدیک جاده شیخ بدر ـ آبادان بودند، دشمن دست به یک تعرض شدید و وسیع با نیروی پیاده توأم با اسلحه ضدتانک و پشتیبانی سنگین توپخانه متمرکز بر مواضع گردان2 تیپ49 زد، به طوری که دشمن توانست به یکی از گروهانهای مقدم گردان که در جهت پایگاه بود، نزدیک شود، گروهانهای دیگر گردان با دشمن درگیر شدند،

 

عملیات تخلیه

  1. فرمانده تیپ8 مکانیزه سرهنگ2 ستاد فیصل مشعان الفیصل و یکی از افسران ستاد او به ستاد لشکر احضار گردیدند و مذاکراتی پیرامون شرح عملیات تخلیه و یا هرگونه اصلاحات و یا سوال در مورد طرح لشکر انجام گرفت. ملاقات اول با فرمانده لشکر و ملاقات، دوم را با رئیس ستاد لشکر و عده‌ای از افسران ستاد لشکر انجام داده و در پایان ملاقات، دستور اجرای طرح تخلیه پایگاه‌های ذکرشده در نامه به کلی سری و مستقیم شماره 248-17/6/1981 و برابر زمان‌بندی مندرج در پیوست «الف» آن صادر گردید.

 

وضعیت شب 19-20/6/1981

الف) شب 19-0/6/1981 (30/3/1360) از سوی تیپ8 پیاده مکانیزه تقویت شده موارد زیر انجام گرفت:

  1. عودت دادن کلیه خودروهای زائد بر احتیاج.
  2. تخلیه کلیه خودروها و نفربرها و تانک‌ها و وسایل ازکارافتاده دیگر به پشت جبهه.
  3. تخلیه مهمات و وسایل سنگین و مصالح استحکاماتی اضافی.
  4. تخلیه افراد پیاده از پایگاه‌ها به منطقه مارد.
  5. هم‌سطح کردن خاکریزهای نزدیک با خاکریزهای دوردست.
  6. تخریب و تسطیح مواضع اضافی موجود در منطقه پایگاه‌ها.

ب) تیپ8 مکانیزه واحدهای تخصیص داده شده برای نیروی حفاظت راه که عبارت از گروهان تانک «مرتبه» و گروهان کماندوی «الهادی» می‌باشند هنوز اعزام نداشته است و بدین‌وسیله فرصت نداده است که نیروی مذکور مواضع خود را اشغال و مستحکم سازد، علاوه بر اینکه این نیرو ضعیف‌ترین نیروی حفاظت راه می‌باشد.

ج) اما درباره تیپ6 زرهی تقویت‌شده اقدامات زیر انجام شده است.

  1. مواضع نیروی حفاظت راه قبل از روز 18/6/1981 آماده شده و کارهای استحکاماتی مواضع در دست اجرا بود تا هرچه بیشتر مستحکم باشد.
  2. یک خاکریز در جهت پایگاه‌ها برپا گردیده که فقط یک گذرگاه به عرض 100 متر برای عبور تیپ8 باقی گذارده شده است.
  3. یک میدان مین در 200 متری خاکریز و به عمق 400 متر به استثنای گذرگاه به وجود آمده است. مشروط بر اینکه گذرگاه نیز پس از عبور تیپ8 بلافاصله بسته شود. کار در این مورد به طور منظم انجام شده است.

 

 وضعیت شب 20- 21/6/1981 (1/4/1360)

الف) تیپ8 پیاده مکانیزه تقویت شده:

  1. ساعت 1900 دسته پیاده به علاوه دسته تانک پایگاه شماره 1 به مواضع گردان2 تیپ49 سابق عقب‌نشینی کرد.
  2. یک گروهان پیاده مکانیزه به علاوه یک دسته تانک از پایگاه شماره2 به طرف نیروی خاکریز گذرگاه عقب‌نشینی کرد.
  3. ساعت 2000 گروهان پیاده مکانیزه، به علاوه دسته تانک و یک دسته پیاده، به علاوه یک دسته تانک از محل‌های خود (مندرج در الف و ب بالا) به مواضع نزدیک تیپ6 زرهی سیار عقب‌نشینی نمودند. محل‌های آنها در شمال و جنوب جاده عقب‌نشینی قبلاً به وسیله یک نیروی متشکل از یک دسته تانک و یک دسته پیاده مکانیزه تصرف شده بود.
  4. ساعت 2100 نیرو آغاز به تخلیه پایگاه شماره2 نمود، در فواصل معین شده.

ساعت 2200 بعضی از نفربرهای گردان2 تیپ8 با روش نفوذی از گذرگاه گذشت، عقب‌نشینی گردان2 تیپ8 به طور نمونه انجام گرفت و فرمانده گردان پس از برقرار کردن نیروی حفاظت راه در موخر ستون قرار گرفت.

یک گروهان پیاده از گردان مذکور و یک گروهان تانک که گروه رزمی تشکیل داده بودند، پشت نیروی «الروف» موضع گرفتند و تحت فرماندهی قرارگاه گردان3 تانک درآمدند تا نیروی احتیاط تیپ را به وجود آورند.

  1. ساعت 2300 پایگاه شماره2 کاملاً تخلیه گردید، به طوری که گردان2 توانست از گذرگاه عبور و به سمت پناهگاه آماده شده برای او در مارد حرکت کند، به استثنای گروهان احتیاط.
  2. ساعت 2400 گردان1 تیپ8 آغاز به تخلیه پایگاه شماره1 نمود، در این هنگام، دشمن مبادرت به بمباران گذرگاه و نیروی خاکریز گذرگاه با توپ و خمپاره و دیگر سلاح‌ها نمود که ملاحظه گردید در مقدم نیرو، بی‌نظمی‌هایی مبنی بر رسیدن خبر حمله وسیع دشمن بروز کرده است و دشمن در امر تخلیه دخالت کرده است، لذا فرمانده تیپ دستور تسریع در امر عقب‌نشینی صادر نمود. در نتیجه، اختلالاتی در نظم واحدها به وجود آمد و بی‌نظمی‌هایی در اجرای زمان‌بندی طرح و دشواری‌هایی رخ داد که موجب بعضی ضایعات گردید.
  3. ساعت 0300 ارتباط با نفربر فرماندهی تیپ قطع گردید، در همین هنگام، دشمن روی شبکه ارتباطی فرماندهی تیپ وارد گردید که بلافاصله تغییر فرکانس داده شد، تا به دشمن فرصت داده نشود عملیات تخلیه را مختل سازد و یا روی شبکه مخابراتی فرماندهی اثر گذارد.
  4. نفربر فرماندهی مخصوص فرمانده تیپ مورد اصابت مستقیم قرار گرفت و منجر به مجروح شدن فرمانده تیپ و شهادت یکی از افسران ستادش و افسر مخابرات گردید، یک افسر دیگر هم زخمی و تلگرافچیان کشته شده و نفربر منهدم گردید و در نتیجه، ارتباط قطع گردید و کنترل از بین رفت.
  5. دستور داده شد فرماندهی را افسر ارشد تیپ عهده‌دار شود. نامبرده در نزدیکی قرارگاه تیپ6 سیار قرار داشت و دارای وسایل ارتباطی مشابه بود.
  6. ساعت 0100 فرمانده تیپ و افسر ستاد و شهدا از منطقه نبرد تخلیه گردید، ساعت 0200 یک دسته تانک اعزام گردید تا بقیه شهدا و نفربر فرماندهی را تخلیه کنند.
  7. ساعت 0320 پایگاه شماره1 و سایر عناصر مربوطه تخلیه شدند.
  8. تیپ8 توانست قبل از فلق (اولین روشنایی روز) به طور کامل و دلخواه واحد مربوطه را تخلیه نماید، به استثنای بعضی پیشامدها که در بالا ذکر گردید.

ب) تیپ6 زرهی تقویت شده

  1. گردان2 تیپ49 به تکمیل و استحکام مواضع خود ادامه داده و گروه مهندسی نیز اقدام به تکمیل میدان‌های مین و نصب سیم خاردار نمود. این عمل بر مبنای آن است که عقب‌نشینی تیپ از پایگاه‌ها طبق طرح انجام شد و کارها در مواضع جدید به طور منظم در جریان بود.
  2. بمباران دشمن روی واحدهای خودی هرچه بیشتر شدت یافت که منجر به محدود کردن محکم‌کاری‌ها گردید. به علاوه، تیپ8 مکانیزه تخلیه پایگاه‌ها را قبل از موعد مقرر به منظور پیش‌بینی دخالت وسیع دشمن و یا تعرض او انجام داد. از این نظر، بستن گذرگاه و نصب سیم‌های خاردار برای او دشوار بود، همچنین واحدهای مأمور تصرف منطقه دفاعی جدید تکمیل نشده بودند و لذا بعضی از واحدها در فضای باز قرار گرفته که بمباران دشمن روی آنان اثر گذارد.

 

وضعیت روز 21/6/1981 (1/4/1360)

الف) ساعت 0830 دشمن از سمت پایگاه، شروع به نزدیکی به گردان2 تیپ49 نمود. واحدهای خودی با تمامی سلاح‌ها با او درگیر شدند که مجبور به عقب‌نشینی گردید و شش نفر کشته بجای گذارد. یک دستگاه تراکتور و یک دستگاه نفربر او نابود گردید. به عقیده ما این عملیات حمله اصلی دشمن نبود، بلکه برای اطلاع از میزان نیروی موجود در واحد خودی بوده است.

ب) ساعت 1200 هنگامی که ستاد سیار فرمانده لشکر3 زرهی همراه قرارگاه سیار تیپ6 زرهی نزدیک جاده شیخ بدر ـ آبادان بودند، دشمن دست به یک تعرض شدید و وسیع با نیروی پیاده توأم با اسلحه ضدتانک و پشتیبانی سنگین توپخانه متمرکز بر مواضع گردان2 تیپ49 زد، به طوری که دشمن توانست به یکی از گروهان‌های مقدم گردان که در جهت پایگاه بود، نزدیک شود، گروهان‌های دیگر گردان با دشمن درگیر شدند، لیکن دشمن وضع خود را بهبود بخشیده و با ارسال نیروی تقویتی به منطقه گردان، یکی از گروهان‌ها را مجبور به عقب‌نشینی به سمت گردان تانک سیف سعد نمود. برای جلوگیری از رسیدن دشمن به جاده آبادان ـ شیخ بدر، به گردان تانک سیف سعد دستور داده شد منطقه دو گذرگاه محصور بین دو خاکریز واقع در سمت آبادان ـ شیخ بدر را مسدود کند و مانع تحقق هدف دشمن گردد. گردان مذکور اقدام به عکس‌العمل سریع نموده و توانست جلو حمله دشمن را بگیرد و مانع رسیدنش به جاده شود. در همان وقت به نیروی «روف» تشکیل شده از گروهان2 گردان تانک المقداد، به علاوه دو دسته پیاده از گردان1 مکانیزه دستور داده شد به سمت منطقه گردان تانک سیف سعد حرکت کند تا آن واحد را تقویت کند و کنترل وضعیت را به دست گیرد.

ج) ساعت 1345 نیروی «الروف» به منطقه گردان تانک رسید. معلوم شد گردان تانک سیف سعد بر وضعیت مسلط است. از این جهت، او را به فکر حمله متقابل و سریع انداخت تا بتواند مواضع از دست رفته گردان2 تیپ49 را مسترد سازد. قبل از آنکه دشمن بتواند مواضع خود را مستحکم سازد، طرح آتش فوری پشتیبانی حمله تهیه و به فرمانده گروهان اجازه اجرای حمله داده شد. ساعت 1400 واحد پاتک خود را آغاز و توپخانه نیز طرح اجرای آتش را به مورد اجرا گذارد و به گردان سیف سعد دستور داده شد با تیراندازی از روی تانک‌های خود بر روی مواضع دشمن، پاتک را پشتیبانی کند. یک آتشبار توپخانه نیز برای خاموش کردن توپخانه دشمن تخصیص داده شد و پس از آنکه دسته ردیابی برای آن تعیین گردید، ساعت 1430 نیروی پاتک توانست مواضع گردان را مسترد ساخته و به خاکریز مقدم در جهت پایگاه‌ها برسد و دشمن را وادار به عقب‌نشینی سازد.

د) ساعت 1600 دشمن مبادرت به پاتک با نیروی پیاده بی‌شمار بر مواضع گردان2 تیپ49 نمود که بمباران سنگین توپخانه و سلاح‌های ضدتانک پشتیبانی می‌گردید. نیروی خودی توانست جلو پاتک را بگیرد و خسارات زیادی به آنها وارد سازد.

هـ) خسارات وارده به گردان2 تیپ49 و فرسودگی آن و فشار دائمی دشمن بر او موقعیت او را ضعیف کرد. برای تقویت گردان مذکور و برگرداندن توانایی سابق او به طور کامل، از طرف فرمانده لشکر دستور داده شد یک گروهان پیاده مکانیزه از گردان1 تیپ8 مجهز به دو دسته تانک از گردان 3 تانک به کمک گردان مذکور فرستاده شود، که ساعت 1840 به منطقه رسیدند و مواضع خود را اشغال نمودند. نیروی دشمن نزدیک شد، با جنگ‌افزارهای مختلف با وی به مقابله پرداخته شد و او را مجبور به عقب‌نشینی کردند. برای کنترل کامل وضعیت و خاتمه دادن به عملیات به باقیمانده نیروهای گردان1 تیپ8 دستور حرکت به منطقه برای تقویت آن داده شد، در نتیجه، باقیمانده گردان بدون هرگونه پیشامدی به منطقه رسید و مواضع خویش را اشغال نمود. دشمن در مدت باقیمانده از روز کوشید با گروه‌های کوچک نزدیک شود، لیکن آنها به عقب رانده می‌شدند. در نتیجه، دشمن شروع به عقب‌نشینی به سمت پایگاه شماره1 نمود، ظرف همین شب عملیات استحکامات و بستن گذرگاه‌های میدان‌های مین تکمیل و آماده جلوگیری از هرگونه حمله دشمن که ممکن بود در فلق (اولین روشنایی روز) 22/6/1981 انجام گیرد، شدند.

 

منبع: نبردهای منطقه خرمشهر و آبادان، حسینی، سید یعقوب، 1396، ایران سبز، تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده