ارتش و عبور از تحریم های مخابراتی در دفاع مقدس
امیر سرتیپ دوم ستاد ناصر مختارزاده، در باره آن چه که بر مخابرات ارتش در جنگ گذشت و ابتکار کارکنان رسته های مخابرات، جنگال و الکترونیک در دوران دفاع مقدس خاطرات ارزشمندی دارد که در ادامه بخشی از خاطرات ایشان آورده می شود: - متخصصان مخابراتی نیروی زمینی ارتش و سایر یگان های تابعه ارتش در طول دوران دفاع مقدس بیشترین کمک را در طراحی و ساخت تجهیزات مخابراتی به صنایع وزارت دفاع و صنایع داخلی کردند. بیشتر تجهیزات ارتباطی ارتش قبل از پیروزی انقلاب اسلامی از کشور غربی و تعدادی هم از کشورهای شرقی خریداری شده بودند، اما پس از آن، به علت تحریم، تجهیزات ارتباطی دیگری واگذار نشده بود. در خصوص به روز کردن و ارتقای تجهیزات اتفاق خاصی روی نداد، اما در زمینۀ نحوه کاربرد و برقراری ارتباط با همین تجهیزات موجود، فرماندهان در طراحی شبکه های ارتباطیو کاربران در برقراری و استفاده تجهیزات مجبور شدند؛ با کسب تجربه در مناطق کوهستانی، کویری، دشت و جنگل، ارتباط غیر ممکن را برقرار کنند.

از این رو با کسب تجارب ارزشمند در نحوۀ برقراری ارتباطو به کارگیری تجهیزات در سال آخر جنگ تحمیلی، وضعیت ارتباطات بسیار گسترده تر، امن تر و پایدار تر شده بود، به طوری که در سال های آخر دفاع مقدس، صنعت و صنایع داخلی توان لازم را برای تولید وسایل مخابراتی سبک مورد نیاز یگان های راهکنشی به دست آورده بودند و در ارتباطات راهکنشی مشکل خاصی از نظر تأمین تجهیزات مخابراتی سبک مانند تلفن، بی سیم، باتری، سیم جنگی، آنتن و… وجود نداشت.

بیشتر وسایل زود مصرف نیز تولید داخلی بود. تجهیزاتی مانند باتری بی سیم پی آر سی77 که قبلاً از خارج تهیه می شد و مخابرات در اوایل جنگ با کمبود شدید آن مواجه بود، با ابتکار مهندسان داخلی تولید و به تعداد زیاد، در اختیار یگان ها قرار گرفت.

در هنگام واگذاری وسایل جدید مخابراتی، تولید داخل هم ضمن نگهداری و بهره برداری بهینه و صحیح از تجهیزات، هرگونه ایراد و اشکال این وسایل را به رده های بالا گزارش و منعکس می کردند تا در ساخت نوع بعدی، آن اشکالات مرتفعشود.

انجام تعمیرات رده پنج توسط تعمیر کاران گردان مخابرات

در لشگر92 زرهی، تعمیرات تا ردۀ سه انجام می شد؛ ولی تعدادی از کارکنان تعمیراتی ما می توانستند تعمیراات را تا رده پنج انجام دهند. با کمک پشتیبانی منطقۀ6 دزفول، با بهره گیری از تعمیرکاران گردان مخابرات و تعمیرکاران پشتیبانی منطقه6، یک گروهتعمیرات و تعمیرگاه فعال در دزفول تأسیس کردیم و توانستیم طی یک اقدام ابتکاری خط تعمیر بی سیم های جی آر سی122 و همچنین موتور برق های آ. ا.گ را هم فعال کنیم.

به این ترتیب توانستیم این تجهیزات را تعمیر کنیم و حتی در داخل شیلترها قرار داده و چند دستگاه شیلتر را نیز حاضر به کار و بازسازی کنیم.

2. عایق های ابتکاری

یکی از بزرگترین مشکلات ما در زمان جنگ، جلوگیری از اتصال سیم ها و کابل های مخابراتی و برقی و عایق بندی آنها به علت رطوبت زیاد منطقه بود که باعث قطعی اتصال ها می شد.

برای عایق بندی، نیاز به چسب برق داشتیم؛ اما چون در آن زمان با کمبود چسب برق مواجه بودیم، کلاس آموزش ساخت عایق های ابتکاری را توسط چند نفر از کارکنان پایور و وظیفه در منطقه تجمع تیپ تشکیل دادیم و تولید چند نمونه عایق ابتکاری با استفاده از امکانات موجود، از جمله طناب های نایلونی، قاشق پلاستیکی، دکمه های غیر فلزی، تخته و در بطری پلاستیکی را آموزش دادیم. این عمل تا پایان دوران دفاع مقدس ادامه داشت و هر جا که نیاز به عایق بود، از عایق های ابتکاری این گروه استفاده می شد.

برقراری ارتباط رادیو رله در ارتفاعات غیر قابل عبور

مسیری در منطقه مریوان بود که احتیاج به ارتباط مستقیم تلفنی داشت، اما به علت دوری قرارگاه مورد نظر از خطوط تلفنی و با توجه به پستی و بلندیهای منطقه مریوان که در بعضی از مناطق واقعاً غیر قابل عبور بودند، با یک اقدام ابتکاری توانستیم با استفاده از دو دستگاه رادیو ترمینال145 و چند دستگاه رادیو رله113 و نصب استتار آنها در ارتفاعات، ارتباط فرمانده قرارگاه را با دیدگاه منطقه دایر کنیم.

دستگاه های رادیو رله برای همین کار ساخته شده اند، ولی با توجه به شرایط منطقه، ارتفاعات بلند و غیر قابل عبور آن و دشواری انتقال دستگاه های حجیم رادیو رله و موتور برق به آن ارتفاعات و در نظر گرفتن مسافت و برد این رادیوها، این عمل ابتکاری بود که در آن زمان شاید کسی و حتی شرکت مخابرات با آن همه امکانات نتوانسته بود انجام دهد

ساخت ابتکاری مرکز تلفنی اس. بی993

ما در دوران دفاع مقدس با مشکل تأمین مرکز تلفنی اس. بی993 برای ارتباط باسیم دسته ها روبه رو شدیم، اما با توجه به نیاز شدید فرماندهان دسته به این مرکز برای ارتباط باسیم، دست به یک ابتکار جالب زدیم؛ دو نفر از کارکنان وظیفه که به این امر آشنایی داشتند، با استفاده از یک تخته کوچک جعبه مهمات و چند میخ، یک دستگاه مرکز تلفن شبیه مرکز تلفن اس. بی993 ساده ساختند آنها با استفاده از سیم های لخت، ژاک هایی تولید کردند که کار همان ژاک های مرکزتلفن اس. بی993 را انجام داد.

با این کار توانستیم چند مرکز تلفن درست کرده و دراختیار فرماندهان دسته های پیاده قرار دهیم.

تا پایان دفاع مقدس نیز هر جا که با کمبود مواجه می شدیم، از این ابتکار استفاده می کردیم.

3. ساخت آنتن ابتکاری آر. سی.299

در بعضی از مناطق به علت نیاز به ارتباط دورتر (وی.اچ.اف) باید از بیشترین طول آنتن استفاده می شد. آنتن آر.سی292 مربوط به بی سیم پی.آر.سی77 این قابلیت را داشت و توسط چند طناب مهار می شد. این آنتن ها با توجه به آفتاب شدید و جابه جایی بیش از حد و در بعضی از مواقع برخورد تیر و ترکش، از وسط می شکستند و یا کج می شدند و به دلیل نوع طراحی و ساختشان، غیر قابل استفاده می شدند. از طرفی به علت نیاز به برقراری ارتباط وی.اچ.اف دست به ابتکار جالبی زده شد؛ به این ترتیب که از لوله های نمره2 آب به طول شش متر و همچنین ساقه خیزران استفاده می کردیم؛ آنتن و پایه آنتن بی سیم را از دکل غیر قابل استفاده جدا و روی این لوله ها و یا ساقه خیزران نصب شد، کابل کواکسیال به داخل سنگر می آمد و به بی سیم متصل می شد. این کار باعث کمترین آسیب پایداری ارتباط و حفظ جان کاربران شد.

ارتباط رادیو ترمینال145 در جابه جایی قرارگاه

بعد از بمباران قرارگاه عملیاتی نیروی زمینی که در پادگان سقز مستقر بود، ارتباطات بی سیم و تا حدودی باسیم مختل شد و محل قرارگاه برابر دستور به جای دیگری تغییر یافت.

به علت حساسیت زمان و نیاز شدید به ارتباطات، در یک اقدام ابتکاری ابتدا در کم تر از نیم ساعت، با استفاده از دو دستگاه تراک145 ارتباط باسیم را بین دو قرارگاه قدیم و جدید برقرار کردیم. سپس تمام ارتباط بی سیم مانند جی.آر.سی122، جی.آر.سی26 و جی.آر.سی106 را با سرعت به محل جدید پاسگاه فرماندهی انتقال دادیم و همه ارتباطات باسیم، چند چانلی و بی سیم را در قرارگاه جدید افتتاح کردیم. به این ترتیب در زمان جابه جایی دو قرارگاه، ما ارتباط باسیم را در قرارگاه جدید حفظ کرده بودیم.

احداث مرکز تلفن بین المراکز

در منطقه آلان سردشت منطقه پدافندی وسیعی به تیپ نوهد سپرده شده بود. بین قرارگاه تیپ تا گردان ها  یک ارتفاع سخت گذر به نام «کوه سیر» وجود داشت. به دلیل وسعت زیاد منطقه و وجود مشکلاتی برای سیم کشی مانند پراکندگی سیم ها، مصرف زیاد سیم، دشواری نگهداری آن و کیفیت پایین ارتباط به دلیل مسافت زیاد، دست به یک ابتکار زدیم. به این صورت که با استفاده از یک دستگاه مرکز تلفن اس.بی22 یک ایستگاه بین المراکز بین قرارگاه تیپ و گردان ها دایر کردیم و قرارگاه تیپ را به این مرکز متصل کردیم. این مرکز به گردان های748،783،16،151 هم متصل شد و با این کار، هم در مصرف سیم صرفه جویی کردیم و هم در نگهداری، کیفیت و امنیت ارتباط گام برداشتیم.

4. نصب دکل45 متری با استفاده از آهن آلات فرسوده

دشمن بعث در تاریخ31 تیر1367 بعد از پذیرش قطعنامه،دوباره به منطقه شوش که تیپ45 در آنجا مستقر بود، حمله کرد. از آنجا که نیروهای خودی در این هنگام، با توجه به پذیرش قطعنامه مشغول فعالیت های خود بودند، قرارگاه تیپ45 فاقد ارتباطات کشور بود. بنابراین به صورت ابتکاری و با سرعت زیاد، با استفاده از یک دستگاه شیلتر مخابراتی و تعدادی آهان و تکه های آنتن مخابراتی اقدام به پرپایی یک دکل خودایستای45 متری کرد. هم زمان با این اقدام، از طریق شرکت مخابرات هم برای نصب ماکس شش کاناله مراجعه کردند که این ماکس در عرض چند ساعت قابل بهره برداری شد. به گواهی فرماندهان و کارکنان شرکت مخابات، طی این اقدام ابتکاری، سریع ترین نصب ماکس در دوران دفاع مقدس انجام گرفت.

رله رمز کننده0077

تیپ45 تکاور در عملیات بیت المقدس5، درمنطقه پراکندگی، (منطقه عمومی مریوان) مستقر بود. این منطقه کاملاً ذوعارضه و گسترده بود؛ بنابراین ارتباط اف ام فرمانده تیپ دچار مشکل شده بود. چون منطقه بسیار گسترده بود، حتماً می بایست برای پوشش کامل منطقه از رله استفاده می شد. از طرف دیگر، در حالت رلخه نمی توانستیم از رمز کننده سی.وی.ایکس استفاده کنیم. به همین منظور تمام انبارهای مخابراتی یگان را باز دید و بررسی کردیم. در این بررسی ها به یک دستگاه جدید برخورد کردیم که به رله رمز کننده0077 معروف بود.ما نه آموزش این دستگاه را دیده بودیم و نه نشریات مربوط به آنها در دسترس بود. این دستگاه را دوباره توسط کارکنان مخابراتی همان تیپ، بررسی کردیم و با تلاش فراوان توانستیم آن را عملیاتی کردهو وارد شبکۀ اف ام فرماندهی کنیم.سپس ارتباط را باتوجه به گستردگی و ذوعارضه بودن منطقه، به صورت امن برقرار کنیم که این ارتباز نقش مهمی در عملیات یاد شده داشت.

استفاده از زبان سوم جهت رمز

در عملیات بیت المقدس5 توسط جناب سروان قهرمانی افسر مخابرات گردان798 کدهایی به نام زبان سوم طراحی شده بود، تا خیلی سریع بتوانند اطلاعات لازم را به مراکز مورد نظر برسانند. در واقع این زبان سوم، همان کد و دستورات مخصوص و دستورات کار مخابرات بودند که با یک ابتکار و خلاقیت، تمامی اصطلاحات مورد نیاز و پرکاربرد در زمان عملیات را به صورت تعدادی کد تهیه کرده بودند که توانست سرعت انتقال مکالمات را بسیار افزایش دهد.

افزایش برد خطوط تلفن مغناطیسی

در دوران دفاع مقدس برای برقراری ارتباط باسیم، گاهی منطقه عملیاتی چنان وسعت پیدا می کرد که پوشش این مسیر برای ما تعریف شده نبود. ولی با زحمت فراوان کارکنان مخابراتی، باتری بی سیم پی.آر.سی77 رادر سر راه مسیر خطوط باسیم قرار می دادیم و گره هایی ایجاد می کردیم تا افت کار کم تر باشد و بتوانند این پوشش را کامل کنند.

5. استفاده از فیش و بند مرکز تلفنی زیمنس

در دوران دفاع مقدس در رده تیپ ها و بالاتر، از مراکز تلفنی صحرایی اس.بی86 و آی.بی.ام1016 استفاده می شد. قطعات تند مصرف این مراکز پشتیبانی نمی شد و این قطعات تند مصرف مانند فیش و بند به علت کار کرد زیاد، خیلی سریع مستهلک و غیر قابل استفاده می شدند. و از طرفی این فیش و بندها نیز در مراکز تعمیراتی وجود نداشتند و به همین دلیل مراکز تلفن غیر قابل استفاده می شدند.

بررسی زیادی انجام دادیم و خیلی از دستگاه ها را بازدید کردیم تا سرانجام توانستیم به ابتکار جدیدی دست پیدا کنیم. در یکی از هتل ها یک دستگاه مرکز تلفن زیمنس قدیمی دیدیم که کارایی برای آن هتل نداشت. پس از صحبت با کارکنان هتل توانستیم آن مرکز را از آنها بگیریم که این مرکز مانند مراکز صحرایی خودمان دارای فیش و بند بود.

با استفاده از تعدادی کارکنان وظیفه هر چه مرکز زیمنس خراب و خارج از رده بود، جمع آوری کردیم و با یک اقدام ابتکاری، این فیش و بند مرکز تلف زیمنس را با کمی تغییرات به مرکز تلفنی صحرایی خودمان وصل کرده و توانستیم مراکز را حاضر به کار نگه داریم. طرح این ابتکار را نیز به سایر یگان ها ارسال کردیم و آنها هم توانستند مراکز خود را فعال نگه دارند.

استفاده از گارد باند کانال های ماکس برای ارتباط تالکس

در دوران دفاع مقدس ماکس های شرکت مخابرات در مناطق برای اتصال خطوط اف.ایکس در نظر گرفته شده بودند. ما برای استفاده از شبکه سوئیچینگ ارتش با مشکل محدودیت کانال مواجه بودیم. پس از بررسی زیاد توانستیم با استفاده از نصب دستگاه هایی به نام پیچ پالس، ضمن حفظ کانال های تلفنی، از گارد باندهای آن برای ارسال شبکه تلکس استفاده کنیم. به این ترتیب که بین کانال های تلفنی، طیف کوچکی به نام گارد باند لحاظ شده بود که کانال ها را از هم جدا و از تداخل تلفنی جلوگیری می کرد و ما می توانستیم در آن منطقه از طیف که بسیار هم کم بود، اطلاعات تلکس را ارسال کنیم. ما در این حالت از همه ظرفیت ماکس استفاده کردیم.

منبع: مجله صف، مرداد1396، شماره434، سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده