• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
چند رسانه ای
قطعنامه ها
کتاب های آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

عملیات بزرگ فتح المبین


بخش هشتم: سه هزار اسیر؛فقط در روز اول نبرد

در شمال غرب، قرارگاه قدس با تیپ84 پیاده و تیپ2 زرهی و تیپ14 امام حسین(ع) سپاه پاسداران تلاش می کرد؛ منطقه هدف عین خوش و تنگ ابوغریب را در ارتفاعات تینه از وجود دشمن پاک کند و در آن منطقه مواضع پدافندی را مستحکم نماید، اما نیروهای دشمن نیز هنوز به مقاومت ادامه می دادند، به نحوی که مانع  ادامه پیشروی عناصر قرارگاه قدس برای پاک کردن قسمت شمال تپه های تینه می شدند.

جنگ تحمیلی،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق،جنگ

با وجود این که تا ساعت 0700، یگان های این قرارگاه توانسته بودند؛ از سمت شمال غربی و شمال و شمال شرقی نیروهای دشمن را تا جنوب غربی عقب برانند و به دامنه شمالی و شرقی تپه های عین خوش برسند، اما نیروهای دشمن در جنوب معبر عین خوش و شرق معبر ابوغریب مانع ادامه پیشروی نیروهای جمهوری اسلامی شدند، چنانکه قرارگاه قدس در ساعت0915، دقیقه گزارش داد که هدف پیش بینی شده در اطراف روستای یروه در جنوب شرقی عین خوش و دامنه شرقی ارتفاعات تینه را تصرف کرده ولی در زیر آتش شدید دشمن قرار گرفته است.

از ساعت 0900 روز اول نبرد، مقاومت دشمن در مقابل قرارگاه قدس نیز شدید تر شد و تا پایان آن روز عناصر این قرارگاه نتوانستند پیش از آنچه که در ساعات اول عملیات پیشروی کرده بودند، به پیشروی ادامه دهند.

 از ساعت 0700 به بعد، پیشروی یگان های قرارگاه نصر نیز از دور افتاد ولی متوقف نگردید. یگان های که از سمت شرق به سمت غرب و در جنوب محور اصلی پل نادری عین خوش پیشروی می کردند، هنوز نتوانسته بودند مناطق تصرف شده در اطراف کوت کاپن بین جاده و نهر رفائیه را از وجود دشمن پاکسازی کنند و نیروهای دشمن هنوز مقاومت های پراکنده ای در این قسمت داشتند، مضافاً به اینکه آتش های زمینی و هوائی دشمن نیز این منطقه را زیر آتش گرفته بود و تا حدودی سبب نگرانی آنها می شد. در همان زمان تیپ1 لشگر21 گزارش کرد؛ یک واحد تانک آن یگان مورد محاصره دشمن قرارگرفته است که احتمالاً این واحد سریع تر از یگان های همجوار پیشروی کرده بود و چون دشمن در مواضع واقع در جناحین محور پیشروی این واحد تانک هنوز مقاومت می کرد، در نتیجه این واحد تانک از جناحین مورد تهدید قرار گرفت. در قسمت شمال جاده اصلی نیز با وجود اینکه عناصری از یگان های قرارگاه نصر توانسته بودند از سمت غرب تپه شاوریه مواضع دشمن را دور بزنند و به مواضع توپخانه دشمن، در عقب منطقه دفاعی او حمله کنند، ولی یگان هایی که مستقیماً از شمال به جنوب در حال پیشروی بودند، هنوز نتوانسته بودند؛ تمام مناطق شمال جاده را از وجود نیروهای دشمن پاک کنند ولی با این وجود فشار بر دشمن را ادامه می دادند و افراد او را در نقاط پراکنده به اسارت می گرفتند. تعداد اسرا بتدریج آن چنان زیاد شد که تخلیه آنها برای نیروهای خودی مشکلاتی فراهم کرد.

بالاخر از حدود ساعت 0800 روز اول نبرد، مقاومت نیروهای دشمن که در حوالی محور اصلی از غرب کرخه تا تپه علی گره زد گسترش داشتند، درهم شکسته شد و آثار فروپاشی در این قسمت از واحد های دشمن نمایان گردید.

تعداد اسرا و تسلیم شوندگان رو به فزونی یافت و غنائم به جا مانده از دشمن  زیاد شد و نیروهای دشمن که در شمال جاده اصلی بودند، یا فرار کردند و یا تسلیم شدند، ولی عناصری هنوز در مقابل تیپ3 لشگر21 پیاده مقاومت جدی می کردند، به نحوی که رزمندگان این تیپ تا ساعت0900، نتوانسته بودند؛ تپه کوت کاپون را کاملاً تصرف نمایند.

بررسی مقاومت دشمن نشان می دهد که او می خواست؛ به طور کلی تپه های ابوصلیبی خات و زمینهای اطراف آن به هر صورت حفظ گردد و به همین جهت مقاومت نیروهای دشمن در شمال رفائیه از جمله تپه کوت کاپون بسیار قوی بود و در حقیقت خط اصلی مقاومت دشمن در غرب دزفول- شوش متکی به ارتفاعات ابوصلیبی خات و علی گره زد و مواضع متناسب مشرف به آنها بود، و به همین دلیل، نیروهای قرارگاه قدس و نصر در شمال محور اصلی پیشروی سریعی داشتند، اما در جنوب آن محور عملاً تا ساعت 0900، پیشروی چندانی نکرده بودند. آخرین موضع مقاومت دشمن که در شمال محور اصلی سقوط کرد، تپه350 و ارتفاعات مشرف به آن بود که در ساعت 0840، به وسیله تیپ58 ذوالفقار اشغال شد و نیروهای مدافع آن به اسارت درآمدند. به علت مقاومت نابرابر دشمن در سمت شمالی و شرقی منطقه عملیات قرارگاه نصر، هماهنگی پیشروی عناصر این قرارگاه به هم خورد و در حالی که تیپ های1و2 این قرارگاه در شمال جاده پیشروی سریع کرده بودند،تیپ3 لشگر21 در محور شرقی غربی به علت عدم پیشروی تیپ3 لشگر77 در جناح چپ نتوانست؛ پیشروی خود را با سایر قرارگاه ها هماهنگ کند. به منظور ایجاد هماهنگی در پیشروی کلیه عناصر تابعه، فرماندهی قرارگاه نصر در ساعت 0900، به قرارگاه های تیپ1و2 دستور داد؛ در مناطق اشغالی در شمال جاده، آرایش پدافند تعجیلی بگیرند، تا عناصر تابعه تیپ3 نیز بتوانند نیروهای دشمن را در جنوب جاده منهدم و یا وادار به عقب نشینی نمایند، آن گاه تمام عناصر قرارگاه نصر هماهنگ با یکدیگر پیشروی را به سمت غرب ادامه دهند.

بررسی حوادث نشان می دهد که در تمام مدت روز اول نبرد، همان شرایط کلی که در ساعت اولیه نبرد در منطقه عملیاتی لشگر21 پیاده و عناصر سپاه پاسداران همراه آن لشگر به وجود آمد تا پایان آن روز ادامه یافت، بدین نحو یگان هایی که در شمال جاده اصلی از شمال به جنوب تک کردند، موفق شدند؛ ارتفاعات شمال جاده را از غرب رودخانه کرخه تا شرق دشت عباس از وجود دشمن پاک کنند و تعداد زیادی از افراد دشمن را به اسارت بگیرند. تعداد این اسرا تا حدود نفر3000 گزارش گردید و در میان اسرا، تعدادی از افسران عراقی نیز وجود داشتند، اما در محور پیشروی در جنوب جاده( بین جاده و نهر رفائیه) مقاومت دشمن بسیار شدید بود و نیروی حمله ور در این محور در روز اول نبرد نتوانست منطقه بین غرب کرخه تا تپه های علی گره زد را از وجود دشمن پاک کند، در نتیجه با وجود اینکه مواضع توپخانه دشمن در غرب تپه علی گره زد به تصرف نیروهای جمهوری اسلامی درآمده بود و از نظر کلیات نبرد بایستی دیگر مواضع دشمن در جلو توپخانه نیز سریعاً سقوط می کرد، ولی این وضع در روز اول نبرد پیش نیامد و حتی نیروهای دشمن آمادۀ پاتک به شرق تپه علی گره زد شدند که البته محور حمله احتمالی دشمن به صورت جنوب غربی-شمال شرقی و از جنوب نهر رفائیه به سمت شمال شرقی بود. احتمال پاتک دشمن از ساعت1030، تقویت گردید و حرکت نیروهای دشمن به سمت شمال نهر رفائیه مشاهده شد. فرماندهی قرارگاه نصر، مجبور شد؛ برای مقابله با پاتک دشمن اقدامات تأمینی کافی به عمل آورد، در نتیجه تلاش اصلی این فرماندهی متوجه خنثی کردن پاتک احتمالی دشمن شد و تک عناصر این قرارگاه از دور افتاد و در حدود ساعت 1400، یگان های قرارگاه نصر مجبور شدند؛ برای مقابله با پاتک دشمن اقدامات تأمینی کافی به عمل آورند و الزاماً به حالت پافندی درآیند و یگان هائی که توانسته بودند؛ مناطق وسیعی را از اشغال دشمن متجاوز آزاد سازند، به پاکسازی آن منطقه ادامه دادند و تعداد قابل ملاحظه ای از افراد دشمن را که در نقاط مختلف پراکنده و مخفی شده بودند، به اسارت گرفتند.

از حدود ساعت 1500، اجرای پاتک توسط دشمن در منطقه عملیات قرارگاه نصر قطعی به نظر رسید و دشمن واحد های جدیدی که احتمالاً احتیاط رده بالاتر بود، وارد منطقه کرد. از جمله اطلاع رسید؛ دو تیپ از عناصر لشگر14 پیاده عراق وارد ارتفاعات رادار شده است و احتمال داده شد که این تیپها در منطقه بین محور اصلی در شمال و نهر رفائیه در جنوب وارد عمل گردند. با توجه به این که عملاً تیپ3 لشگر21 پیاده به علت باز ماندن جناح چپ خود در اثر عدم پیشروی قرارگاه فجر در این روز نبرد، نتوانسته بود؛ مقاومت نیروهای دشمن را به نحو بارزی درهم بشکند، در صورت پاتک شدید دشمن به این منطقه، احتمال محدود کردن پیشروی نیروهای جمهوری اسلامی ایران در همان شمال جاده بسیار قوی بود و در این صورت موفقیت های قرارگاه قدس نیز در این منطقه عین خوش به خطر می افتاد. این شرایط سبب گردید که عملاً عناصر قرارگاه نصر به حالت پافندی درآیند، و بویژه این که مدت زمان روشنائی روز نیز به ساعات پایانی خود می رسید.

پاتک دشمن در حدود ساعت1800، به منطقه شرق تپه علی گره زد قطعی شد  و نیروهای زرهی و پیاده دشمن به سوی این منطقه حرکت کردند، اما احتمالاً رسیدن تاریکی شب مانع اجرای پاتک دشمن گردید، و بعد از آغاز تاریکی، نیروهای هر دو طرف متخاصم به حالت پدافندی درآمدند.  طبق گزارشاتی که از یگان های قرارگاه نصر رسید، آمار اسرای عراقی از3000 نفر نیز تجاوز کرد. این در حالی بود که تلفات یگان های قرارگا نصر در آن روز نبرد24 نفر شهید و215 نفر مجروح گزارش گردیده بود.

در این میان، مشکل اساسی برای تخلیه وسایل به جا مانده از دشمن از جمله وسایل ترابری بسیار زیاد بود. با توجه به اینکه تعداد زیادی قبضه توپ کششی از دشمن باقیمانده بود و خودروهای کشنده این توپها یا منهدم شده و یا توسط خدمۀ مربوطه به عقب برده شده بودند و نیروهای ایران نیز خودروهای چرخدار نیمه سنگین و سنگین نداشتند تا آن توپها را بصورت کششی(بکسل) به منطقه عقب تخلیه نمایند. اما چون این توپهای عراقی ساخت شوروی و از همان توپهائی بود که نیروهای ایرانی نیز داشتند، به توپخانه لشگر21 پیاده دستور داده شد؛ از توپهای به جا مانده عراقی در همان محل و علیه نیروهای عراقی استفاده شود.

بالاخره تاریکی شب فرا رسید و آرامش نسبی صحنه نبرد را فرا گرف و نیروهای هر دو طرف متخاصم در منطقه عملیاتی قرارگاه نصر به انتظار فردا نشستند تا چه حوادثی پیش آید.

حال نظری هم به قسمت جنوبی صحنه نبردکه قرارگاه نصر(لشگر77) و فتح(لشگر92 زرهی) در آن می جنگیدند. در مطالب پیشین گفته شد که حوادث چنین نشان می داد که مقاومت اصلی دشمن برای نگهداری تپه های ابوصلیبی خات و تأسیسات رادار به کار گرفته شده بود. بدین جهت همانگونه که عناصر لشگر21پیاده در شمال شرقی این تپه ها نتوانستند در روز اول نبرد پیشروی قابل ملاحظه ای داشته باشند، در شرق و جنوب و جنوب غربی این تپه ها نیز مقاومت دشمن بسیار سرسختانه بود، به نحوی که تا حدود ساعت 0900، عناصر لشگر77 پیاده موفق نشده بودند؛ نیروهای دشمن را از غرب آبادیهای زغن و شلیبه و همچنین در شمال مسیل ماله از تپه های104و107 عقب برانند.  در شمال منطقه نبرد لشگر77 نیز یگان هایی که مختصر پیشروی کرده بودند، با مقاومت شدید دشمن مواجه شده و حتی تحت فشار قرار گرفته بودند. نیروهای عراقی در حدود ساعت 1000، در شمال نهر رفائیه و غرب روستای خنگ اقدام به پاتک کردند تا واحد های لشگر77 را عقب برانند. فشار دشمن بتدریج شدید تر شد به نحوی که در حدود ساعت 1300، یگان های تابعه قرارگاه فجر احساس نگرانی کردند و درخواست نیروی تقویتی نمودند.  فرماندهی قرارگاه فجر پاسخ داد؛ امکان واگذاری نیروی تقویتی وجود ندارد، لذا با همان مقدورات موجود مواضع خود را حفظ کنید. بدین ترتیب در اولین روز نبرد، قرارگاه های فجر و فتح موفق به درهم شکستن مقاومت دشمن در تپه ابوصلیبی خات نشدند و مجبور گردیدند در حوالی همان خطوط تماس قبل از آغاز عملیات فتح المبین با نیروهای دشمن زدو خورد نمایند بدون اینکه بتوانند پیشروی قابل ملاحظه ای در مناطق تحت اشغال دشمن داشته باشند.

نتایج کلی اولین روز نبرد عملیات فتح المبین آن بود که تمام ارتفاعات شمال محور پل نادری- عین خوش-دهلران از اشغال نیروهای دشمن آزاد گردید وضربات بسیار سنگینی بر نیروهای دشمن در این قسمت از منطقه نبرد وارد شد به نحوی که حدود4000 نفر از افراد دشمن در منطقه نبرد قرارگاه نصر و قدس به اسارت رزمندگان اسلام درآمدند، اما در سمت شرق و جنوب منطقه نبرد، تغییرات محسوسی ایجاد نشد و نیروهای دشمن با مقاومت سرسختانه خود توانستند از پیشروی نیروهای جمهوری اسلامی ایران جلوگیری نمایند در نتیجه، منطقه هدف اصلی مرحله یکم عملیات فتح المبین که تپه های ابوصلیبی خات و حوالی آن بود همچنان در کنترل دشمن باقی ماند.

منبع: ارتش جمهوری اسلامی ایران در هشت سال دفاع مقدس،سرتیپ دو جوادی پور،محمد، سرتیپ دو نیکفرد،علی، سرهنگ حسینی،سید یعغوب، سازمان عقیدتی سیاسی آجا

1395/12/22 11:54:28 33 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
شما می توانید برای دریافت بعضی مطالب از طریق کانال، اینجا تا عضو کانال معارف جنگ شوید و یا شمار تلفن خود را با کلیک بر روی این قسمت وارد کنید تا شما را عضو کانال کنیم
تویضیحات در موتور جستجو
جنگ تحمیلی،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق،جنگ
نظر شما






4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتمایی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015