• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
چند رسانه ای
قطعنامه ها
کتاب های آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

نبردهای صحنه عملیاتی غرب


بخش پنجم: نبرد در منطقه مرزی استان کرمانشاه

قبل از تدوین چگونگی جریان آغاز عملیات جنگ در منطقه مرزی استان کرمانشاه و ادامه و گسترش آن در قصرشیرین و نفت‌شهر و سومار با فرماندهان تیپ و بعضی از افسران لشکر 81 زرهی گفت­وگوهایی به عمل آمد تا آن­چه که نگاشته می­شود، با آگاهی بیشتر از چگونگی جریان جنگ به رشته تحریر درآید.

جنگ تحمیلی،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق،جنگ

افسرانی که اطلاعات دقیق در اختیار نگارنده قرار دادند عبارت بودند از:

- تیمسار سرتیپ اسماعیل سهرابی- رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران که در زمان آغاز جنگ فرماندهی تیپ یک زرهی لشکر 81 زرهی را برعهده داشت.

- جناب سرهنگ زرهی ستاد اتحادیه که در آغاز جنگ فرمانده تیپ 3 زرهی لشکر 81 زرهی را بر عهده داشت.

- جناب سرهنگ زرهی ستاد رسولی که در آغاز جنگ رئیس رکن سوم تیپ یک لشکر 81 زرهی بود.

ضمن سپاس از همکاری صمیمانه و علاقه­مندانه افسران یاد شده که با اشتیاق فراوان هرگونه اطلاعاتی را که از وضعیت نیروهای خودی و دشمن مربوط به زمان قبل از آغاز جنگ و در زمان آغاز جنگ داشتند، در اختیار نگارنده قرار دادند، نتیجه کلی مذاکرات با

 

افسران فرمانده یاد شده چنین بود که مدت­ها قبل از آغاز جنگ و از حدود بهار سال 1358 به علت ناآرامی­های داخلی که در منطقه کردستان و آذربایجان­غربی ایجاد شد، عناصر لشکر 81 زرهی که قوی­ترین لشکر ایران در منطقه غرب بود، به­تدریج با مسئله آرام­سازی داخلی مناطق کردنشین درگیر شد و تیپ 2 زرهی این لشکر که در شهر کرمانشاه استقرار پادگانی داشت، به ­صورت دسته و گروهان وگردان به مناطق ناآرام کردستان اعزام گردید، به‌نحوی‌که در آغاز جنگ، عملاً این تیپ تشکل سازمانی برای وارد عمل شدن در یک جنگ منظم را نداشت و فقط قرارگاه تیپ و بعضی گردان‌ها با عناصر سبکی در پادگان کرمانشاه باقی مانده بودند.

اغتشاشات و ناآرامی منطقه کردستان به­تدریج به سمت استان کرمانشاه نیز کشیده شد و در منطقه پاوه و نوسود و جوانرود درگیری­های داخلی به­وجود آمد. و این ناآرامی­ها با افزایش فعالیت ضدانقلاب که عمدتاً از افراد عشایر قلخانی بودند تا منطقه اسلام­آباد و کرند و ارتفاعات دالاهو و گردنه پاتاق گسترش یافت و با توجه به فعالیت سرکرده ضدانقلاب نظیر سردار جاف و پالیزبان که مرکز فعالیت آنان در خاک عراق در تحریک هرچه بیشتر عوامل ضدانقلاب ایران و تقویت و پشتیبانی عملی از آنان به مسئله عملیات ناآرامی داخلی ایران در منطقه کرمانشاه جنبه خطرناک­تری داد، به‌نحوی‌که چنین استنباط شد که اصولاً عملیات ضدانقلابیون ایران در منطقه مرزی کرمانشاه به­وسیله عوامل حکومت عراق طرح­ریزی و هدایت و پشتیبانی می­گردد. و حتی در گزارش‌های نیروهای خودی گفته می­شد که افسران و درجه­داران ارتش عراق، افراد ضدانقلاب ایران را آموزش می­دهند و مین و مواد منفجره در اختیار آنان می­گذارند تا در جاده­های داخلی ایران که به طرف مرز منتهی می­گردند، مین‌گذاری کنند و آسیب­هایی به نیروهای ایرانی وارد سازند. در اجرای این امر موفقیت‌هایی نیز داشتند چنان­که در یک آمار تأیید نشده گفته شد که حدود 60 دستگاه خودرو شنی­دار و ده­ها دستگاه خودرو چرخ­دار نیروهای ایران قبل از آغاز جنگ در حین حرکت در جاده­های منتهی به منطقه مرزی باویسی قصرشیرین منهدم شده یا آسیب سختی دیدند.

این عملیات ضدانقلابیون ایران توأم با پشتیبانی عمال حکومت جاه­طلب عراق، سبب گردید که به­تدریج، ابتدا عناصر تیپ 3 زرهی لشکر 81 زرهی مستقر در پادگان سرپل‌ذهاب به منطقه مرزی از باویسی تا قصرشیرین اعزام شوند و در تقویت پاسگاه­های ژاندارمری قرار گیرند و سپس عناصر تیپ1 زرهی مستقر در پادگان اسلام­آباد غرب نیز به منطقه مرزی از قصرشیرین تا صالح­آباد ایلام گسترش یابند. حتی گردان سوارزرهی لشکر نیز به ­صورت گروهان تجزیه شود و در حوالی نفت­شهر مستقر گردد.

بنابراین، عناصر لشکر 81 زرهی در اوایل تابستان سال 1359 از روانسر و کامیاران کردستان تا صالح­آباد و میمک استان ایلام به­صورت دسته و گروهان و حداکثر گروه رزمی گردانی گسترش یافتند. این عناصر سبک نیز خود بین پاسگاه­های مرزی ژاندارمری تقسیم شدند به‌نحوی‌که در هر پاسگاه ژاندارمری یک یا دو دستگاه تانک به همین نسبت نفربر زرهی و قبضه توپ مستقر گردید. در نتیجه، عملاً در شروع جنگ تحمیلی، لشکر 81 زرهی به صورت یک لشکر متشکل وجود نداشت و در مقابل حمله عناصر حداقل یک لشکر زرهی و یک لشکر پیاده دشمن به منطقه عملیاتی استان کرمانشاهان، نیروهای ما فقط شامل نقاط اتکاء بسیار ناقص دسته­ای و گروهانی بودند که هسته مرکزی آن­ها را پاسگاه­های ژاندارمری تشکیل می­دادند و تعدادی از افراد سپاه پاسداران نیز در این پاسگاه­ها به همراه افراد ژاندارمری یا به­صورت مستقل مستقر بودند که استعداد رزمی آن­ها نیز حداکثر در حد یک گروه پیاده ارتشی بود.

نکته حائز اهمیت دیگری که افسران فرمانده اظهار می­کردند، این بود که تا آغاز جنگ تحمیلی، نیروهای ایرانی هیچ­گونه طرح عملیاتی مشخص و مدونی برای مقابله با تهاجم نیروهای عراق نداشتند و شرایط روانی ویژه­ای که در مقامات تصمیم­گیری نظامی و غیرنظامی ایران وجود داشت چنین نشان می­داد که به نظر آنان احتمال تهاجم عمومی نیروهای مسلح عراق به ایران بسیار بعید و نامحتمل است، به همین دلیل فرماندهان یگان‌های لشکر 81 زرهی از مقامات تصمیم­گیری نظامی و غیرنظامی ایران درخواست کردند تا شخصاً از مناطق مرزی و پاسگاه­های منهدم شده ایران بازدید کنند و گسترش نیروهای منظم عراقی را در نزدیکی مناطق مرزی مشاهده نمایند و از میزان تهدید جدی ارتش عراق آگاه شوند. این بازدیدها انجام گرفت ولی از نظر اقدامات نظامی هیچ­گونه تغییری در شرایط و وضعیت نیروهای ایرانی ایجاد نگردید.

بعد از اشغال منطقه مرزی زینل­کش به­وسیله نیروهای عراق در 16 شهریورماه و اشغال میمک در 19 شهریورماه، تازه خطر جدی تهاجم ارتش عراق احساس شد و بار دیگر مقامات تصمیم­گیر از منطقه مرزی استان کرمانشاهان بازدید کردند و دستوراتی برای مقابله با این خطر به لشکر 81 زرهی دادند، اما همان‌گونه که گفته شد؛ لشکری وجود نداشت. عناصر لشکر تجزیه شده بودند و از کردستان تا ایلام در مناطق داخلی و مرزی گسترش یافته بودند که بنا به یک گزارش این لشکر، عناصر لشکر 81 در 25 نقطه مجزا و ده­ها کیلومتر دور از هم مستقر گردیده بودند. تنها یگان تقویتی قابل ملاحظه که به منطقه لشکر 81 اعزام شده بود، عناصری از گروه 11 و 44 توپخانه بودند که آن­ها نیز به­صورت آتشباری و حتی دو قبضه توپ در پشتیبانی عناصر گسترش یافته لشکر 81 زرهی در منطقه پخش گردیده بودند.

مسئله دیگر حائز اهمیت، مسئله عدم ثبات فرماندهی بود. به علت شرایط ویژه­ای که در تمام واحدهای ارتشی وجود داشت، فرماندهان قدرت کنترل و فرماندهی کافی بر یگان‌های خود نداشتند و به­علت مشکلاتی که فراهم می­شد، در مدت زمانی کوتاه تعویض می­شدند. انگیزه اساسی این تعویض­ها شرایط روانی نیروی انسانی بود و نه صلاحیت نظامی افسران فرمانده.

با توجه به درگیری­های تدریجی داخلی که در مناطق کردنشین داخلی از اوایل سال 1358 به­وجود آمد، درگیری­های مرزی با عوامل عراقی نیز ایجاد شد، به‌نحوی‌که از فروردین­ماه 1359 عناصر لشکر 81 زرهی به ترتیب زیر گسترش یافت.

  • تیپ1 زرهی: یک دسته تانک در باویسی، یک گروه رزمی تانک در ناصرخان(جنوب قصرشیرین)، یک گروهان تقویت شده در کلانتر (شمال قصرشیرین)، یک گروه رزمی در سومار، یک گروه رزمی در صالح­آباد ایلام، یک گروه رزمی به عنوان احتیاط در سرچله واقع در جنوب گردنه قلاجه، یک گردان مکانیزه (-) در تأمین داخلی اطراف شهر اسلام­آباد و ایستگاه رادار بلونیج، یک گروهان پیاده در کردستان، یک گروه رزمی در گردنه امام حسن واقع در محور گیلانغرب که بعد از سقوط زینل­کش این گروه رزمی نیز به منطقه ناصرخان اعزام شد و محور گیلانغرب به­کلی فاقد نیروی مدافع گردید.
  • تیپ 2 زرهی: عناصر این تیپ به منطقه کردستان اعزام شده و درگیر مأموریت آرام­سازی داخلی بودند. فقط قسمتی از عناصر گردان 285 تانک این تیپ در کرمانشاه باقی مانده بود که بعد از شروع جنگ به محور گیلانغرب اعزام شد.
  • تیپ 3 زرهی: تمام عناصر این تیپ در منطقه مرزی باویسی تا قصرشیرین و نفت‌شهر گسترش یافته بودند و گردان سوار زرهی لشکر نیز در نفت­شهر مستقر شده بود.
  • اولین یگان رزمی تقویتی که از مناطق داخلی به منطقه کرمانشاهان اعزام شد، گردان 163 پیاده از عناصر لشکر 77 مشهد بود. در اوایل جنگ عناصر یک تیپ پیاده از این لشکر وارد منطقه عملیاتی کرمانشاهان گردید.

با در نظر گرفتن نکات یاد شده بالا که از مصاحبه با افسران فرمانده لشکر 81 زرهی استنتاج گردید، ارتش متجاوز عراق در شرایطی کشور ما را مورد تجاوز قرار داد که نیروهای مسلح ما در نامناسب­ترین شرایط آمادگی رزمی بودند. با این وجود ارتش ما توانست پیشروی نیروهای متجاوز را متوقف سازد و سرنوشت جنگ را به نفع ملت ایران تغییر دهد که در مطالب بعدی چگونگی جزئیات جنگ در منطقه استان کرمانشاهان را بررسی می‌کنیم.

 

وضعیت قبل از آغاز جنگ عمومی

برخوردهای جدی نظامی بین نیروهای مرزی ایران و عراق ابتدا از منطقه مرزی کرمانشاهان به ویژه حوالی باویسی و قصرشیرین آغاز شد و به­تدریج به منطقه مرزی استان ایلام شامل منطقه مهران و بعد میمک گسترش یافت.

از اواسط شهریورماه 1359 درگیری­های مرزی بین نیروهای ایران و عراق در منطقه مرزی کرمانشاهان از حالت درگیری بین پاسگاه­ها فراتر رفت و به نیروهای جدی­تری توأم با پشتیبانی هوایی و توپخانه کشیده شد. توپخانه ارتش عراق شهر قصرشیرین  را گلوله باران می­کرد و متقابلاً توپخانه ایران شهر خانقین عراق را به زیر آتش می­گرفت. گرچه بنا به اظهار فرمانده تیپ 3 لشکر 81 زرهی رسماً به توپخانه ایران دستور داده شده بود در پاسخگویی به آتش توپخانه دشمن به شهر قصرشیرین ، توپخانه ایران اهالی بی­دفاع شهر خانقین عراق را هدف قرار ندهد، بلکه حتی­­المقدور آتش توپخانه­ها را به خارج از شهر و مناطق غیر مسکونی روانه سازد، تا به نیروهای عراقی نشان داده شود که در صورت لزوم ارتش ایران نیز توانایی آن­را دارد که به شرارت­های حکام جاه­طلب عراق پاسخ مناسب بدهد.

 از دهه دوم شهریورماه به بعد، تقریباً تمام پاسگاه­های مرزی کرمانشاهان به­صورت متناوب و پراکنده با نیروهای مهاجم عراق درگیر شدند و بالأخره در 15 شهریورماه نیروهای عراقی، منطقه زینل­کش را در حوزه استحفاظی گروهان ژاندارمری خان­لیلی اشغال کردند. قبلاً یادآوری شده است که این منطقه شدیدترین مسئله مرزی مورد اختلاف بین ایران و عراق بود. به­طوری که بررسی حوادث جنگ نشان می­دهد؛ در هنگامی که نیروهای عراقی این منطقه را اشغال کردند، از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، عنصری در آن منطقه مستقر نبود و حتی پاسگاه­های ژاندارمری نیز به پاسگاه­های عقب­تر تغییر مکان کرده بودند. و این امر شاید بدان جهت بوده باشد که بهانه­ای برای شروع جنگ به دست حکام عراق داده نشود و در فرصت مناسب موضوع اختلاف مرزی این منطقه از راه‌های مسالمت­آمیز حل و فصل گردد. به­دلیل عدم حضور نیروهای ایرانی در منطقه زینل­کش، هنگامی که نیروهای عراقی این منطقه را اشغال کردند، با عنصری از نیروهای ایرانی مواجه نشدند، در نتیجه هیچ­گونه نبردی رخ نداد و حتی چنین به­نظر می­رسد که زمان دقیق اشغال این منطقه به­وسیله نیروهای عراقی برای نیروهای ایران مشحص نبود.

در 16 شهریورماه 1359 نیروی زمینی براساس اطلاعات تأیید نشده، دایر بر اشغال منطقه زینل­کش به­وسیله نیروهای عراقی، به لشکر 81 دستور داد وضعیت را دقیقاً بررسی کند و چنان­چه وقوع این امر صحت داشته باشد، عناصر آن لشکر به­عنوان عمل مقابل در محور خسروی خانقین حمله کنند و مناطقی از خاک عراق را اشغال نمایند. البته دستور نیروی زمینی این بود که بعد از خلع سلاح پاسگاه­های مرزی و زدن ضربت، به نیروهای عراقی، نیروهای ایرانی به داخل مرز ایران عقب­نشینی نمایند. اما ستاد مشترک با این روش هماهنگی نکرد و اظهار نظر نمود که نیروهای ایرانی بعد از اشغال قسمتی از خاک عراق آن مناطق را تا تخلیه منطقه زینل­کش از نیروهای عراقی در اشغال خود نگهدارند. هدف از این دستورات این بود که عکس­العمل متناسبی به تهاجم اولیه نیروهای عراقی داده شود. لازم به یادآوری است که نیروهای عراقی بعد از اشغال منطقه زینل­کش، پیشروی را به سمت مرز تا پاسگاه­های مرزی خان‌لیلی، تنگاب‌کهنه و امینه ادامه دادند و آن پاسگاه­ها را اشغال کردند. هدف ستاد مشترک ارتش ایران آن بود که حداقل به همین تعداد از پاسگاه­های مرزی عراق در شمال منطقه اشغالی زینل­کش به­وسیله نیروهای ایران اشغال شود. ولی به هر حال بررسی حوادث چنین نشان می­دهد که اصولاً حمله متقابلی از طرف نیروهای ایرانی انجام نشد و فقط لشکر 81 زرهی به گروه رزمی مستقر در گردنه امام حسن که از عناصر تیپ یک زرهی بود، دستور داد یک خیز به جلوتر به سمت غرب تغییر موضع دهد و در محور تنگاب‌کهنه، قصرشیرین مستقر گردد و آماده برای سد کردن پیشروی احتمالی نیروهای عراقی از منطقه خان‌لیلی به طرف شرق باشد.

بلافاصله بعد از وصول خبر سقوط پاسگاه­های منطقه خان‌لیلی (زینل­کش)، مقامات بلند پایه نظامی و سیاسی ایران به آن منطقه رفتند تا حضوراً وضعیت نظامی منطقه کرمانشاه را با فرماندهان مسئول بررسی کنند. ضمن این­که نیروی هوایی ایران منطقه اشغال شده خان­لیلی را به شدت بمباران می­کرد. در جریان این مأموریت­ها یک فروند هواپیما را از دست داد و در جریان همین بررسی و کمک­رسانی یک فروند هلی‌کوپتر 214 نیروی هوایی ما نیز که حامل تعدادی خلبان بود در همان منطقه سقوط کرد و پنج نفر از خلبانان ما شهید شدند. درباره چگونگی این حادثه سرهنگ اتحادیه فرمانده تیپ 3 لشکر 81 زرهی که فرماندهی منطقه عملیات قصرشیرین را در آغاز جنگ برعهده داشت، چنین گفت که وی به­علت شدت وخامت وضعیت، از فرماندهان رده بالا درخواست کرد در منطقه نبرد حضور یابند و وضع را از نزدیک مشاهده کنند، فرماندهان رده بالا در منطقه حاضر شدند و بررسی­های انجام گرفت. اما در آن شرایط، نیروی زمینی امکانات سهل­الوصولی در دسترس نداشت تا بتواند سریعاً نیروی تقویتی به منطقه اعزام کند. لذا اجباراً دست کمک به سوی فرمانده نیروی هوایی، شهید سرتیپ فکوری دراز شد و ایشان بلافاصله دستور داد تعدادی از خلبانان نیروی هوایی در منطقه حاضر شوند و با وضعیت منطقه نبرد توجیه گردند، سپس با هواپیماهای خود هدف­های مناسب را بمباران نمایند. این خلبانان با هلی‌کوپتر عازم قرارگاه عملیاتی لشکر 81 بودند که دچار سانحه شدند و احتمالاً هلی‌کوپتر مورد اصابت گلوله جنگنده­ها یا هلی‌کوپترهای رزمی عراقی قرار گرفت و سرنگون گردید و تمام سرنشینان آن از جمله همه خلبانان شهید شدند و ارتش عراق در گزارش خود اظهار کرد، فرمانده نیروی زمینی ایران در آن هلی‌کوپتر بوده اند.

حادثه­ای که در منطقه خان­لیلی پیش آمد، سبب گردید لشکر 81 زرهی تمام نیروهای در دسترس خود را از پادگان­ها حرکت دهد و در منطقه مرزی مستقر سازد. بدین جهت فرمانده لشکر در 18 شهریورماه گزارش داد؛ تمام عناصر لشکر درگیر شده­اند و لشکر فاقد نیروی احتیاط برای موارد اضطراری می­باشد.

نبرد در منطقه قصرشیرین روز به روز شدیدتر می­شد و لشکر 81 زرهی بیش از پیش درگیر مسایل جنگ با نیروهای مهاجم خارجی می­گردید، اما قسمتی از عناصر این لشکر در مأموریت آرام­سازی داخلی بودند و این مأموریت نیز قسمت قابل ملاحظه­ای از امکانات لشکر را به خود مشغول می­کرد. در حالی‌که تهدید دشمن خارجی هر لحظه شدیدتر می­شد، در 19 شهریور فرمانده لشکر مطلع گردید که گردان اعزامی از آن لشکر به منطقه سردشت کردستان مورد تهاجم نیروهای ضدانقلاب قرار گرفته و تلفات سنگینی به آن گردان وارد شده که شامل 11 نفر شهید و 115 نفر مجروح بوده است. طبعاً چنین حوادثی قسمتی از تلاش عینی و ذهنی فرماندهان را به خود مشغول می­کرد و تأثیر منفی برای آمادگی روانی کافی جهت مقابله با دشمن خارجی بر جای می­نهاد. در همان زمانی که خبر ناگوار تلفات سنگین در محور سردشت به فرمانده لشکر 81 رسید، در جبهه عراق نیز گزارش رسید که نیروهای زرهی عراق از منطقه مرزی خان­لیلی گذشته و جاده مرزی قصرشیرین، نفت­شهر را تحت کنترل خود درآورده­اند.

 البته با یک نگاه به نقشه معلوم می­گردد که اصولاً این جاده کاملاً به موازات خط مرز کشیده شده، بنابراین با اشغال ارتفاعات زینل­کش خود به خود این جاده در کنترل کامل نیروهای عراقی قرار می­گرفت و نیازی به پیشروی نیز نبود و با اشغال ارتفاعات زینل­کش عملاً جاده اصلی قصرشیرین، نفت­شهر، سومار از تنگاب کهنه تا سومار تحت کنترل نیروهای عراقی درآمد.

گفتیم که بعد از اشغال منطقه خان­لیلی به­وسیله نیروهای مهاجم عراق، جدی بودن جریان اختلافات ایران و عراق کاملاً برای مقامات تصمیم­گیری ایران روشن گردید. به همین جهت در 21 شهریورماه، رئیس جمهور به اتفاق نخست­وزیر و مقامات مسئول نظامی به کرمانشاه رفتند و از آن منطقه نبرد بازدید کردند و حضوراً به­وسیله فرماندهان نظامی مسئول منطقه با وضعیت نظامی منطقه توجیه شدند. در آن موقع هنوز قرارگاه عملیاتی مخصوص هدایت عملیات در مقابل نیروهای عراقی منطقه غرب تشکیل نشده بود. یک قرارگاه عملیاتی به فرماندهی سرهنگ توپخانه علی صیادشیرازی برای هماهنگی عملیات آرام­سازی مناطق کردنشین در کرمانشاه تشکیل شده بود که به­طور ضمنی و محدود در هدایت عملیات مقابله با تهدید نیروهای عراقی نیز دخالت می­کرد، ولی عملاً رهبری این عملیات به عهده فرمانده لشکر 81 زرهی بود که در آن زمان سرهنگ2 زرهی ستاد زمان­فر بود. قبل از او نیز سرهنگ پیاده هوشنگ سهرابی بود (البته نه اسماعیل سهرابی که در آن موقع فرمانده تیپ1 زرهی اسلام‌آباد بود). انگیزه مسافرت مقامات سیاسی علاوه بر مسئله اشغال منطقه خان­لیلی، اشغال منطقه میمک نیز بود که در 19 شهریور انجام شد که چگونگی آن را در بررسی وضعیت منطقه مرزی ایلام بیان کردیم.

این بازدیدها و تبادل نظرها گرچه از نظر روانی برای رزمندگان مستقر در منطقه نبرد اثرات مثبتی داشت، ولی از نظر اعزام نیروهای تقویتی تأثیر قابل ملاحظه­ای نداشت. زیرا نیرویی در دسترس نبود تا به منطقه مورد تهدید اعزام شود. از همه بدتر این­که اصولاً طرحی نبود تا براساس آن امکانات موجود نظامی به طور متعادل به مناطق مورد تهدید اختصاص داده شوند و یا این­که به فرماندهان واحدهای اجرایی دستور داده شود در نقاط اتکاء مناسب، جلوی پیشروی احتمالی دشمن را بگیرند تا نیروهای تقویتی برحسب امکانات موجود از نقاط داخلی اعزام گردد. اگر فرماندهان یگان­های لشکر 81 زرهی ابتکاراتی به خرج می­دادند، براساس تمرینات رزمی و مانورهایی بود که در زمان رژیم سلطنتی انجام گرفته بود. در حالی‌که این تمرینات نیز با توجه به فرضیاتی که در آن زمان درباره امکانات ارتش ایران و عراق تصور می­شد، طرح­ریزی و اجراء می­گردید و در زمان آغاز جنگ تحمیلی آن فرضیات به کلی دگرگون شده بود، زیرا ارتش عراق چندین برابر قوی­تر و ارتش ایران برعکس چندین برابر ضعیف­تر شده بود. ضمن این­که لشکر 81 زرهی آن چنان تجزیه و متلاشی شده بود که دیگر به هیچ وجه قدرت یک لشکر زرهی را نداشت و عناصر آن لشکر نیز به مناطقی کشانده شده بودند که به حالت ژاندارمری مرزی درآمده بودند.

لازم به یادآوری است که نگارنده در سال­های قبل از انقلاب در چند مانور تیپی و لشکری لشکر 81 زرهی به­عنوان افسر عملیات مانورها شرکت داشتم و مانورها را در عملیات آفندی و پدافندی طرح­ریزی کرده و بر اجرای آن نظارت نموده بودم. درباره وضعیت کلی لشکر 81 در آغاز جنگ می­توانم بگویم که اصولاً به هیچ وجه آن شرایط پیش­بینی شده برای عملیات پدافندی و آفندی وجود نداشت. بنابراین امکان اجرای آن‌گونه عملیات نیز وجود نداشت. نظر به این­که طرح عملیاتی ویژه­ای نیز از طرف نیروی زمینی ابلاغ نشده بود، فرماندهان مسئول منطقه نبرد مجبور بودند به نسبت شرایط و وضعیت موجود هر کاری که توانایی انجام آن را داشتند، انجام دهند. بنابراین از دیدگاه نظامی تمام عناصر لشکر 81 به­صورت یک پرده پوششی در طول مرز منطقه مسئولیت خود از باویسی تا میمک گسترش یافته بودند تا باد جنگ به هر نقطه­ای که بوزد در همان نقطه عکس­العمل ممکن را از خود نشان دهند.

 

1395/11/13 12:18:58 107 0
قسمت ارائه دهنده: پایگاه اطلاع رسانی
برای عضویت درکانال سایت هیئت معارف جنگ شهید صیاد شیرازی اینجا کلیک کنید
تویضیحات در موتور جستجو
جنگ تحمیلی،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق،جنگ
نظر شما






4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتمایی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015