درسهای هشت سال جنگ تحمیلی-43
مسئله 40: ارتباط، مخابرات و جنگهای الکترونیکی تعاریف: فرهنگ واژههای نظامی: ارتباطات الف - وسائل انتقال اطلاعات ازهرنوع، ازیک شخص یا محل، به شخص یا محل دیگر. ب - جاده ها و وسایل حمل و نقل (ترابری) به منظور حرکت و نقل مکان عده ها و آمادهها به خصوص در منطقه عمليات. و به طورکلی ارتباطات جمع ارتباط است و گر چه از نظر لغت و دستور زبان، مصدر است ولی مفهومی وسیع از آن افاده میشود.

 یعنی وسائل ارتباطی که افزون بر مخابرات – پست، رادیو، تلویزیون، مطبوعات، راهها و وسایل حمل و نقل را نیز در بر می گیرد. از ارتباطات، سهوا، مفهوم مخابرات تداعی می‌شود.

ارتباط باسیم: ارتباط از طریق تلفن، تلگراف، دستگاه تایپ مخابراتی تلگرافی (دستگاه تله تایپ) یا هرگونه وسایل مخابراتی دیگر که بین تجهیزات ارسال کننده و گیرنده آن مدارسیمی به کار می‌رود.

ارتباط بصری: یک روش ارتباط با استفاده از پرچم، پرده مخابرات، فشفشه، علائم دست وبازو و حرکت بالهای بعضی از هواپیماها.

ارتباط بیسیم: عبارت است از ارسال علائم الکتریکی در فضا بدون آن که سیم به کار برده شود.

ارتباط تلگرافی: ارتباط دور

مخابره، انتشار یا دریافت علائم، سیگنالها، نوشته، تصاویر، صداویا اطلاعات به هر صورت که ممکن باشد: مدارات باسیم، بیسیم، بصری، سیستمهای الکترومغناطیسی.

عناوین دیگر که در فرهنگ واژه‌های نظامی، هر کدام تعریف و شرح داده شده‌‌‌اند: ارتباط جانبی، ارتباط رمز، ارتباط غیرمستقیم، ارتباط گمراه‌کنندهی ناوبری، ارتباط مستقیم، ارتباطات هات لاین، ارتباط هوا به زمین، ارتباط الکترونیکی، ارتباط فضایی، وسایل ارتباطی.

ارتباط و مخابرات: ارسال و دریافت هرگونه پیامی به وسیله یکی از وسایل ارتباطی را ارتباط ومخابرات گویند.

مخابرات: الف – به کلیه روشهای الکترونیکی و الکتریکی اطلاق می‌گردد که توسط آنها می‌توان اطلاعات را به نقاط دور و نزدیک به طور رفت و برگشت با وسایل مختلف مخابراتی منتقل نمود. ب – رسته ای در ارتش.

جنگ الکترونیکی: جنگ الکترونیکی، یک عملیات نظامی است که فراگیرنده کاربرد انرژی الکترومغناطیسی به منظور تعیین، بهره برداری، کاهش یا ممانعت از به کار بردن امواج الکترومغناطیسی به وسیله دشمن بوده و همچنین اقداماتی را در بر میگیرد که به کمک آنها، استفاده از امواج الکترونیکی به وسیله نیروهای خودی تأمین می‌گردد. جنگ الکترونیکی شامل سه بخش می‌باشد:

الف – اقدامات پشتیبانی الکترونیکی

ب – اقدامات ضد الکترونیکی

پ – اقدامات ضد ضد الکترونیکی

عناوین دیگر بدون شرح مندرج: آنتن و سایر تعاریف مربوط به موضوع به آنتن، ارتفاع موج، اطلاعات ارتباطی، اطلاعات الکترونیکی، امربر، امنیت رمز، امنیت فیزیکی، امنیت مخابرات، امنیت مخابره، تامین الکترونیکی، تخصیص فرکانس، تداخل، تداخل الکترومغناطیسی.

افسر مخابرات: افسر مخابرات جزو ستاد تخصصی لشکر به شمار رفته و در امور مخابراتی مشاور فرمانده می‌باشد. همچنین مسؤولیت نظارت فنی ستادی بر کلیه فعالیتهای ارتباط و مخابرات کنترل عملیات و وظائف پرسنل مخابراتی و تجهیزات یگان را به عهده دارد.

افسر ارتباط: افسری که تسهیلات ارتباطی بین دو و یا چند یگان را فراهم می کند.

افسر جنگ الکترونیکی: افسری است که مسؤولیت طرح ریزی، اداره و آماده و هماهنگ نمودن کلیه امور عملیاتی جنگ الکترونیکی را در ستاد عملیاتی بر عهده دارد.

سایر اسامی تعریف شده: اقدامات پشتیبانی جنگ الکترونیکی، الکترومغناطیس، امواج الکترومغناطیس، امواج رادیویی، امواج زمینی، امواج فضایی، امواج مدوله، امواج مستقیم، انتشار آنتن، انتشار امواج.

اقدامات ضد الکترونیکی: اقدامات لازم به منظور جلوگیری یا کاهش استفاده مؤثر دشمن از وسایلی که از امواج الکترومغناطیسی استفاده می نمایند. این اقدامات شامل پخش پارازیت و فریب الکترونیکی می‌باشد (پخش پارازیت، اختلال در سیستم‌های الکترونیکی دشمن، فریب).

اقدامات ضد ضدالکترونیکی: اقداماتی هستند که به منظور حصول اطمینان از استفاده مؤثر امواج الکترومغناطیسی خودی علیرغم جنگ الکترونیکی دشمن اجرا می‌گردد.

پارازیت: سیگنال‌های غیر مطلوب در دستگاه گیرنده یا مختل کردن ارتباط به وسیله امواج مزاحم و يا شامل انواع مختلف تداخل است که به وسیله دشمن به منظور کم کردن اثر دستگاه‌های پخش امواج به کار برده می‌شود. رک: تداخل وانواع آن.

اسامی سایر تعاریف درج شده: پارازیت الکترونیکی، پارازیت رسان، پارازیت رسانی ارتباطی، پارازیت رسانی سد، پارازیت رسانی عامل، پارازیت رسانی غیر ارتباطی، پارازیت نقطه‌ای، باند فرکانس، پرده مخابرات، پدافند ماهواره‌ای عامل، پدافند ماهواره‌ای غیرعامل، ضریب ارتباطی، ضریب تاکتیکی، ضریب تقلیدی، ضریب جعلی، ضریب جعل الکترونیکی، ضریب راداری، ضریب رادیویی.

پدافند ماهواره‌ای: کلیه اقدامات طرح ریزی شده‌ای به منظور تشخیص و خنثی نمودن یا آنهدام ماهواره‌هایی دور محور زمین می چرخند، اعم از سرنشین دار و یا بدون سرنشین.

پیام: الف – هرنوع مطلبی که به کشف یا رمز دریک فرم مناسب برای ارسال با یکی از وسایل مخابراتی تهیه گردد. ب – خبری که از شخصی به شخص دیگر و بایگانی به یگان دیگر با یکی از وسایل ارتباط جمعی ارسال گردد.

سایر تعاریف، بدون شرح مندرج: پیام آنی، پیام اضطراری، پیام با آدرس رمزی، پیام رسان، پیام رمز، و سایر تعاریف با پیشوند کلمه پیام.

دستورات مخابراتی: دستورات رزمی هستند که تأسیسات، عملیات و نگهداری تسهیلات و سیستمهای الکترونیک مخابرات را در پشتیبانی از عملیات تاکتیکی و استراتژیکی تنظیم و کنترل می نمایند و شامل: دستورات عملیاتی مخابراتی، روشهای جاری عملیاتی، دستورات ثابت مخابرات، نمودارها، نقشه‌های کالکها و کروکي‌ها می‌باشد.

دستور کار مخابرات (دستورات کار مخابرات): دستوراتی است از نوع دستور رزمی که برای کنترل و هماهنگ کردن فعالیتهای ارتباطی صادر می‌گردد و دارای مواد مختلف است که هر ماده در یک برگ یا چند برگ و به صورت جداگانه نوشته می‌شود. مواد دستورات کار از نظر تأمین زود به زود تعویض می‌شود و نسبت به دستورات ثابت مخابراتی دارای طبقه بندی بالاتر می‌باشد. مهمترین مواد دستورات کار مخابرات عبارت‌اند از: جداول نشانی، کدهای عملیاتی قراردادی، کد آدرس، کد شهرها، کد درجات نظامی، کلید رمز، کد راهنمای تلفن، فرکانسها ومعرف‌های رادیویی و غیره.

سایر تعاریف، بدون شرح مندرج: تله تایپ، تلفن، تلگراف، رادیو تله تایپ، رادیو تلگرافی و سایر مشتقات رادیو، شبکه رادیویی، شبکه رمز، شبکه باسیم، طول موج، فرکانس و مشتقات آن، مدولاسیون و مشتقات آن، موج و مشتقات آن، دیاگرام شبکه و مشتقات آن، متصدی رمز، متن رمز، متن کشف، مدار و مشتقات آن، تاکی واکی.

مُرس: علائم قراردادی است مرکب از تعدادی خط و نقطه که به وسیله کلید مرس از طریق بیسیم ارسال و یا دریافت می‌شود. این کلمه مأخوذ از نام مخترع آمریکایی آن ساموئل مرس است که نخستین دستگاه تلگراف را ساخت و الفبای مخصوصی را که هنوز هم بنام او نامیده می‌شود برای مخابره ترتیب داد.

 

شرح و نکات مسئله 40:

دفاع زمینی در ایران 1400 ص 544: «نقش ارتباط و مخابرات در جنگهای امروز بر کسی پوشیده نیست و پیشرفته ترین تکنیکها و علوم بشری هم همیشه در اختیار این سیستم است.

سیستم فرماندهی که هدایت کننده نیروها و اصلی ترین نقش را به عهده دارد، بدون وجود سیستم مخابرات مطلوب فلج می‌شود. بنابراین در جنگهای کنونی و آینده، یکی از بیشترین تلاشهای هر نیرویی آن است که سیستم ارتباطی طرف مقابل را از کار بیندازد و یا مختل نماید. همین تلاش به تدریج به نام (جنگهای الکترونیکی» شکل گرفت و هم اکنون از پیشرفته ترین وسایل برای اجرای آن استفاده می نمایند و روز به روز هم این نوع وسایل پیشرفته تر می‌شود. لذا هر وسیله ای که برای این منظور وارد صحنه می‌شود، وسیله ای دیگر در خنثی سازی و ضد عملکرد آن وسیله ساخته می‌شود. همین فعالیتها هم به تدریج نام اقدامات ضد الکترونیکی را به خود اختصاص داد. هرچند این اقدامات باز در این مرحله متوقف نماند و اقدامات ضد ضد الکترونیکی، هم شکل گرفت که این روند همچنان ادامه دارد. ما بیش از این قصد ورود به بحث تعاریف و شکل گیری این اقدامات را نداریم.»

ما در جنگ 8 ساله آن چه که مشاهده شد و تجربه کردیم، درباره ارتباط و مخابرات به نظر می‌آید چندان مشکلی نداشتیم. مسلماً اگر مشکلی داشتیم که سبب برهم زدن عملیات ما شده بود، زیان زد می‌شد و در کتاب‌ها هم درج می گردید. البته این به معنای آن نیست که در شرایط مطلوب و بدون عیب و نقص بودیم، اما به آن شکل که در جنگ 1990 و 2003 خلیج فارس علیه ارتش عراق پیش آمد، مشکل نداشتیم. زیرا در این باره توان دشمن، در سطح ما بود و در این مورد نمی‌توان گفت، نسبت به ما برتری داشت. ما در جنگ 8 ساله مواردی مانند پارازیت، استراق سمع از طرفین جنگ را شاهد بودیم. مثلاً: در میان عملیات طریق‌القدس، ما از طریق پست شنود خودی، متوجه قصد پاتک دشمن شدیم و بدین سبب اقدامات بعدی برای دفع پاتک دشمن انجام دادیم.

دامنه بحث‌های مربوط به موضوع مخابرات و الکترونیک بسیار وسیع و کاملاً هم تخصصی است، پرداختن به آن، از ظرفیت این کتاب خارج است. فقط به صورت یادآوری و اشاره به اهمیت آن پرداخته شد.

 

راه‌حل‌ها و پیشنهادهای مسئله 40:

دفاع زمینی در ایران 1400 ص545 ـ 544: نیروی زمینی خودی و نیروهای همطراز آن، برای جنگ‌های احتمالی آینده، باید آنقدر وسایل ارتباطی و مقابله با جنگهای الکترونیکی پیشرفته داشته باشند که دشمن با پیشرفته ترین وسایلی که خود در اختیار دارد و با در اختیار وی می گذارند، قادر به برهم زدن سیستم ارتباطی وی نشود و یا باید به دنبال راهکار دیگری باشد که در شرایط جنگ، مانند شرایطی که برای ارتش عراق در جنگ ۱۹۹۰ خلیج فارس پیش آمد، برای او پیش نیاید. این راهکار چه باید باشد؟ پرسشی است که باید کارشناسان و پژوهشگران نیروی زمینی و نیروهای همطراز، در مورد آن مطالعه و راهکارها را ارائه دهند.

آنچه که مسلم است «نیروی زمینی آینده» نمی‌تواند از آن چنان تکنیکی برخوردار باشد که با تمام سیستمهای ضد الکترونیکی پیشرفته جهان که باید احتمال وجود آن را در نزد دشمن برآورد نماید، مقابله نماید، اما در هر حال باید از چنان تاکتیک و تکنیکی برخوردار باشد که قادر به مقابله با بخش عظیمی از این اقدامات باشد و در مورد پیشرفته ترین آن هم راهکار داشته باشد و در زمان صلح تمرینات لازم را هم در بدترین حالتهای ممکنه انجام دهد.

نیروی زمینی آینده، باید برای حالتی که امکان ارتباط، اطلاع رسانی، اعلام خطر، پدافند هوایی و… از طریق امواج قطع و یا ناممکن و یا خطرساز می‌گردد، راهکار و تمرین داشته باشد. در این حالتها، همان شیوه‌های قدیم باید مجددا مورد شناسایی و بازنگری و تمرین قرار گیرند و با تلفیق ابتکاراتی، سرعت آن را افزایش داد. استفاده از عواملی نظیر: باسیم، امربر، دیده‌بانی، وسایل سمعی – بصری، نور، آتش، دود و غیره در هر حال اگر نیرویی همین اقدامات را هم ناچیز و مسخره بپندارد و حاضر به تمرین در چنین شرایطی نباشد، در روز جنگ بلایی بدتر از ارتش عراق در جنگ خلیج فارس، بر سرش خواهد آمد.

البته یک اقدام مهم در این زمینه که به عنوان مکمل اقدامات مخابراتی است اختیارات واگذاری در رده های مختلف فرماندهی در مواضع، قطع ارتباطات مخابراتی جهت اخذ تصمیم و انجام اقدامات آن تصمیمات است که دستور العمل ها و نحوه اجرای آنها از قبل تهیه و بارها تمرین شده باشد،تا اعتماد بنفس مطمئن و اطمینان از صحت آنها حاصل شود. در این حالت، هم بستگی و هم پوشانی عبارت فرماندهی و مخابرات به روشنی دیده می شود.

 

منبع: درس‌های هشت سال جنگ تحمیلی ؛ صادقی‌گویا، نجاتعلی،1399 ، انتشارات سبز ایران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده