ردای فتح-40
از نظر اقتصادی عراق با وجود دارا بودن معادن غنی زیرزمینی، کشوری نفت خیز محسوب میشد. برابر نظریه کارشناسان دومین کشوردارای منابع غنی نفت درخاورمیانه با جمعیتی در آن زمان حدود 13 میلیون نفر از لحاظ اقتصادی، مملکتی ثروتمند و کم جمعیت به شمار میرفت.

باافزایش بهای نفت در سال 1351 با فروش سرسام آور نفت، درآمد سرشاری نصیب حزب بعث گردید که نتیجه آن توسعه و ارتقاء ساطع و درخشان توان نظامی‌ارتش را بطور بی‌سابقه‌ای در پی داشت.

درآمد نفتی این کشور در سال 1359 حدود 8/29 میلیارد دلار بود.

از منظر نظامی

عراقی‌ها با انعقاد پیمان 15 ساله‌ای با اتحادجماهیر شوروی سابق در سال 1351، طرف مقابل ملزم به تأمین تمامی نیازمندی‌های ارتش بعث عراق اعم از: سازماندهی، آموزشی، تسلیحاتی و تدارکاتی گردید.

عراقی‌ها ظرف مدت کوتاهی دارای 1500 دستگاه از انواع تانک‌های روسی، 287 فروند از انواع هواپیماهای پیشرفته، 350 فروند موشک‌های زمین به زمین با بردی بیش از 300 کیلومتر گردیدند.

با تغییر سمت سیاسی از شرق به سوی غربی‌ها، به دلیل حاکمیت سوسیالیستی در فرانسه و گرایش سوسیالیستی در رژیم بعث، اقدام به انعقاد پیمان‌های تسلیحاتی با کشورهایی نظیر فرانسه و ایتالیا نمودند.

رژیم بعث، در سال 1357 در بدو پیروزی انقلاب اسلامی‌ایران، دارای 9 لشکر زرهی، مکانیزه و پیاده و12 تیپ مستقل بود. در اوایل جنگ تحمیلی در سال 1359 تعداد لشکرهای خود را به 12 و تعداد تیپ‌های مستقل را به 23 رساند.

" در سپتامبر 1978 [شهریور 1357ش] عراق بزرگترین بازار تسلیحاتی جهان شده بود. و خرید تسلیحات را از کشورهایی چون: شوروی، فرانسه؛ آلمان غربی، ایتالیا، برزیل، لهستان، چک و اسلواکی، مصر و سایر کشورها افزایش و گسترش داد."[1]

بطور کلی وضعیت ارتش عراق ازلحاظ میزان تعداد نفرات، یگان‌ها، لشکرها، تسلیحات قبل و بعد از تهاجم به ایران " اگرچه آمار متفاوت و مختلفی در این زمینه وجود دارد، اما در مجموع و بر اساس اطلاعات به دست آمده از طریق اسناد، اطلاعات فرماندهان اسیرعراقی و … استعداد قبل از انقلاب اسلامی‌به شرح زیر بود:

نیروی زمینی: 175،000 نفر، نیروی هوایی و پدافندهوائی: 22،000 نفر، نیروی دریایی: 6،000 نفر، پلیس و گارد مرزی:53،000 نفر، چریک مسلح: 6،000 نفر

نیروی نظامی‌عراق در قالب 3 سپاه (اول، دوم، سوم)، شامل 4 لشکر پیاده، 3 لشکر زرهی، 2 لشکر مکانیزه و 12 تیپ مستقل، سازمان یافته بودند.

به دنبال تصمیم صدام برای حمله به ایران در سال 1359، ظرف مدت کوتاهی استعداد ارتش را به شرح زیر افزایش داد:

 نیروی زمینی: 195،000 تا 220،000 نفر

نیروی هوایی و پدافند هوایی: 25،000 نفر

نیروی دریایی: 7،000 نفر

پلیس و گارد مرزی: 42،000 نفر

چنانکه ملاحظه می‌شود، ارتش عراق قبل از جنگ، سازمان رزم خود را توسعه داد و تغییرات زیر را ایجاد کرد:

  • تأسیس لشکر 12 زرهی.
  • تأسیس لشکر 11 پیاده با برداشت 3 تیپ از نیروی پلیس.
  • افزایش 12 تیپ مستقل به 15 تیپ با احضار متولدین سال‌های 1949 تا 1957.

نیروی فوق در قالب 3 سپاه (اول، دوم، سوم) شامل 12 لشکر، متشکل از 5 لشکر زرهی، 2 لشکر مکانیزه و 5 لشکر پیاده و همچنین 3 تیپ نیروی مخصوص و نیروهای گارد ریاست جمهوری و حدود 20 تیپ مرزی سازمان یافته بود. استعداد نیروی جیش الشعبی عراق نیز حدود نیم میلیون نفر برآورد می‌شد که تا سقف یک میلیون نفر قابل افزایش بود.

نیروی هوایی ارتش عراق با 9 پایگاه و 14 اسکادران هواپیمای شکاری – بمب افکن و ترابری، دارای 366 هواپیمای نظامی، 400 هلی‌کوپتر و همچنین 400 توپ ضدهوایی و چند تیپ موشکی زمین به هوا بود. این نیرو دارای 872 نفر خلبان عملیاتی بود که از این تعداد حدود 450 نفر آنها قادر به پرواز با هواپیماهای جنگنده بودند.

نیروی دریایی عراق در دو پایگاه اصلی در بصره و ام القصر استقرار داشت.

تیپ 77 متشکل از چند مین روب و 4 کشتی کوچک پیاده کننده نیرو در بندر بصره و تیپ هفتم دریایی متشکل از قایق‌های موشک انداز که در بندر ام القصر مستقر بودند.

تانک‌ها: 3،100 [دستگاه] تانک شامل: تانک T-72 ساخت شوروی حدود400 دستگاه؛ تانکT-62 ساخت شوروی حدود 1،100 دستگاه؛ تانک T-55 ساخت شوروی حدود 1،400 دستگاه؛ تانک T-54 ساخت شوروی حدود 100دستگاه؛ [و] تانکPT-76 حدود 100 دستگاه.

نفربرها: 2،300 نفربر شامل: نفربر زرهی BMP-1 ساخت شوروی 500 دستگاه؛ نفربر زرهی WER-THP ساخت فرانسه 100 دستگاه؛ سایر نفربرهای زرهی حدود 1،700 دستگاه.

توپخانه: توپخانه صحرایی با 1،500 قبضه توپ، شامل: توپ‌های 130، 132، 152و 160 میلی متری هویتزر ساخت شوروی؛ توپ هویتزر M-56 ساخت ایتالیا؛ توپ 100میلی متری خودکششی و 75 میلی متری ساخت شوروی.

ضدهوائی: حدود 400 توپ ضدهوایی شامل توپ‌های 57، 37، 25، 85، و 100 میلی متری ساخت شوروی. موشک‌های ضدهوایی با برد نزدیک و بلند شامل حدود 60 موشک سام 2، سام 3، سام 6 و دو سکوی پرتاب موشک ساخت شوروی.

 

 

منبع: ردای فتح؛ کاظمی، محمد، 1398، ایران سبز، تهران

 


[1]. دژپسند فرهاد – رئوفی حمیدرضا/ اقتصاد ایران در دوران جنگ تحمیلی؛ ناشر: مرکز اسناد دفاع مقدس، ص 72

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده