نبردهای هوایی ایران (61)
9- عملیات رمضان «شبح4» بعد از آزادسازی خرمشهر، در شورای عالی دفاع بین فرماندهان موافق و مخالف ادامه جنگ و ورود به خاک عراق اختلاف نظر افتاد.

مخالفین ادامه جنگ، به دلیل کمبود تجهیزات و سلاح‏های سنگین مانند تانک و هواپیما که مدنظر آنها بود، مخالف ادامه جنگ بودند. امّا موافقین با جابه‏جایی رزمندگان و اعزام داوطلبین بیشتر به جبهه‏ها موافق استمرار جنگ بودند و در کوتاه مدّت با برنامه‏ریزی برای تصرف میدان‏های نفتی عراق و شهرهای اصلی این کشور نظیر؛ بصره و العماره و در دراز مدّت نهایتاً با هدف تصرف بغداد به ادامه جنگ روی آوردند که متأسفانه از یک‏جانب به علت کمبودهای تجهیزاتی و موانع طبیعی و جدیدی که ارتش عراق در منطقه جنوب همچون دژهای مثلثی و پنج ضلعی، خندق‌ها، میادین مین، سیم خاردار، مسلسل و توپخانه و تانک‏های سنگر گرفته پیشِ روی رزمندگان به وجود آورد و از جانب دیگر با نیروی هوایی بازسازی شده خود و دست زدن به جنگ‏ شهرها، بکارگیری سلاح‌های شیمیایی و جنگ نفت‌کش‌ها، در سایه حمایت‏های بین‏المللی، رزمندگان و سامانه فرماندهی نیروهای مسلح ایران را به چالش کشید و در نتیجه، اغلب عملیات‏های انجام شده در سال‏های سوم تا پنجم با عدم موفقیت و یا به تعبیر برخی از فرماندهان سپاه پاسداران، «عدم‏الفتح»[1] روبرو شد، هرچند به‌رغم کمبود قطعات و استمرار تحریم‏های ظالمانه، نهاجا تا حد توان در پشتیبانی نیروها اجرای مأموریت می‏کرد، امّا در عوض، حملات گسترده هواپیماهای عراقی با توجه به روند تجدید سازمان و نوسازی آنها، علاوه بر جبهه‏های زمینی، بر مناطق مسکونی شهرهای همدان، خرم‏آباد، ایلام و اهواز همراه با بمباران‏های شیمیایی و جنگ اقتصادی متمرکز شد. پس از فتح خرمشهر با ابتکار عمل و برخورداری از روحیه تهاجمی فرمانده سپاه پاسداران پس از مشاوره و بررسی اولیه، عملیات رمضان را با این اندیشه طراحی کرد که با حضور قوای نظامی ایران در پشت رودخانه دجله، فرات و شط‏العرب[2]، موقعیتی را فراهم آورد تا دشمن به ناچار شرایط جمهوری اسلامی ایران برای صلح را بپذیرد. از این رو، ادامه جنگ و ورود به خاک عراق یک هدف راهبردی برای تنبیه متجاوز و راه حل نهایی پایان جنگ مدنظر فرماندهان بخصوص سپاه پاسداران قرار گرفت و به منظور اجرای عملیات مقابله با سپاه سوم عراق که در منطقه جنوب گسترش یافته بود، عملیات رمضان در پنج مرحله، از تاریخ 23/4/1361، با هدف دست‏یابی به معابر وصولی بصره آغاز شد، امّا به لحاظ اقدامّات بازدارنده عراق برای ممانعت از پیشروی نیروهای ایران، در طول 15 روز عملیات، هدف اصلی که تهدید بصره بود محقّق نشد و تنها تصرف شرق اروندرود دست آورد آن شد.

ـ در این عملیات سازمان رزم هوایی دشمن و نیروی هوایی ارتش به مانند عملیات بیت‏المقدس بود. 

عملیات پشتیبانی هوایی «رمضان» موسوم به «شبح4» در 23 تیر 1361، طبق نقشه شماره 6-3 زمانی آغاز شد که عملیات «بیت‌المقدس» درهمان منطقه به بن‏بست رسیده بود. در واقع رمضان به نوعی پی‌گیری مراحل 3 و 4 عملیات «بیت‌المقدس» بود.

الف ـ شرح عملیات با رویکرد نبردهای هوایی

در این عملیات، برای قرارگاه ویژه عملیات هوایی جنوب چنین تعیین گردید که درصورت درخواست فرماندهان قرارگاه‏های قدس، فتح، نصر و فجر و تصویب فرماندهی قرارگاه کربلا، در دستور رزمی «شبح4» به مدت 9 روز و روزانه پنج نوبت پرواز بمباران هوایی برای اجرای آتش پشتیبانی هوایی، همچنین دست کم 20 نوبت پرواز خدمات پشتیبانی رزمی انجام شود.

به محض آغاز عملیات روز 22/4/1361، به رغم عملیات مشترک در گذشته از همین روز دفاع هوایی منطقه نبرد آغاز شد؛ زیرا در فاصله عملیات «بیت‌المقدس» تا عملیات «رمضان» نیروی هوایی عراق یورش‌های هوایی متوالی خود به شهرها و کانون‌های صنعتی و کارخانه‌ها را درکشورمان آغاز کرده بود و شهرهایی مانند سنندج، همدان، تهران، اهواز، دهلران، ایلام، خارک و بندرامام هرکدام چند بار زیر آتش هوایی قرار گرفته بودند و همزمان، عکسبرداری هوایی برای آگاه شدن از نتیجه بمباران‌ها از ارتفاع بالا را خلبانان «میگ25» پی‌درپی برفراز شهرهای ایران انجام می‌دادند به گونه‌ای که نهاجا هوایی مجبور شد تا بیشتر توان تولید پرواز رزمی خود را در پدافند هوایی از این استان‌ها و شهرها به‌کار گیرد. با این وجود، در روز 23 تیر 1361، نهاجا با چهار فروند هواپیمای «اف4ئی» و دو فروند هواپیمای «اف5ئی» بر پایه درخواست فرماندهی قرارگاه کربلا به سنگرهای یگان‌های زمینی دشمن درجنوب دریاچه ماهی و جنوب نشوه یورش برد.

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران


[1]– این اصطلاحی است که اغلب فرماندهان سپاه پاسداران در عملیات‏های ناکام از آن استفاده می‏کنند.

[2]– پس از برپایی جلسات اولیه و تصمیم قطعی نظام بر ادامه جنگ، شادروان سرتیپ ظهیرنژاد رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران با پیشروی نیروهای خودی فقط تا پشت شط‏العرب به منظور برخورداری از عارضه دفاعی طبیعی موافقت کرد.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده