نبردهای هوایی ایران (60)
ب ـ نتایج نبردهای هوایی و پیامدهای عملیات در طول عملیات بیت‏المقدس، نیروی هوایی عراق برای جلوگیری از شکست، حداکثر توان خود را در پاتک برای تصرف مجدد خرمشهر به کار گرفت، به طوری که در فاصله زمانی 30/2/1361 الی 5/3/1361، (در مدت 5 روز) 782 نوبت پرواز توسط انواع جنگنده‏های دشمن به شرح جدول شماره 6-3 ثبت شده است.

جدول شماره 6-3 : تعداد نوبت پرواز‌های انجام شده عراق از 30/2/61 تا 5/3/61

نوع هواپیما

میگ25

میگ23

میگ21

میراژ اف1

سوخو22

سوخو7

تی‌یو22

تعداد نوبت

26

318

219

99

102

3

15

 

 

در عملیات «بیت‌المقدس»، در مجموع شمار یک هزار و 82 نوبت پرواز رزمی توسط هواپیماهای «اف14»، «اف4» و «اف5» انجام شد و روی هم 387 هزار و 672 پوند مهمات جنگی بر دشمن فروریخته شد که اگر مهمات مخصوص مانند موشک‌های فونیکس، اسپارو، سایدوایندر و هاوگ و گلوله‌های توپخانه ضدهوایی را به این تناژ بمب اضافه کنیم، بیش از دو برابر خواهد شد.

خلبانان اسیر دشمن در عملیات: 1. سروان خلیل ابراهیم محمود کنه 2. ستوان‏یکم علی بدر یوسف الشیبانی 3. ستوان‏یکم محمود غنام محمد ازویعی 4. ستوان‏یکم سمیر محمود جاسم المسیاح

دراین عملیات، در مجموع بیش از دو هزار و 809 نوبت پرواز سوخت‏رسانی و ترابری توسط انواع هواپیماهای نهاجا صورت پذیرفت و بیش از 10 هزار نفر مجروح از فرودگاه‏های اهواز، امیدیه و دزفول با هواپیماهای ترابری نهاجا به بیمارستان‏ها برده شدند و بیش از 20 هزار و 849 نفر طی 847 نوبت پرواز به­وسیله هواپیماهای ترابری و 747 جابه‏جا شدند و در کل طی این عملیات درخشان سه هزار و 991 نوبت پرواز توسط انواع هواگردهای نهاجا انجام گرفت که مراتب در جدول شماره 7-3 درج و ارائه شده است.

 

جدول شماره 7-3

تعداد نوبت پرواز‌های انجام­شده نیروی هوایی در ماموریت­های عملیات بیت‏المقدس

مأموریت

بمباران پشتیبانی نزدیک هوایی

گشت رزمی و اسکرامبل

پشتیبانی ترابری هوایی

سوخت‏رسانی هوایی

عکاسی شناسایی

هواپیمای سرنگون شده عراق

مهمات مصرفی

تعداد

131 نوبت

931 نوبت

2494 نوبت

315 نوبت

22 نوبت

55  فروند (3 فروند بالگرد)

200 تن

 

 

زیان‌های وارده به یگان‌های خودی: چهار فروند هواپیمای جنگنده بمب‏افکن «اف4» با آتش پدافند دشمن درمنطقه نبرد سرنگون و سه فروند دیگر آسیب دیدند، اما با دشواری خود را به پایگاه هوایی دزفول و امیدیه رساندند و فرود آمدند.

سروان خلبان فریدون خطیبی و ستوان منصور شورچه، هواپیمای «اف4» آسیب دیده خود را ترک کردند و تیم جستجو و نجات آنها را پیدا کرد و نجات داد و به پایگاه هوایی دزفول برده شدند.

سرگرد خلبان منوچهر روادگر (فرمانده گردان61 شکاری بوشهر) اسیر و ستوان‏یکم خلبان جهانگیر انقطاع به شهادت رسیدند.

سرگرد خلبان حسن طالب‏مهر و ستوان‏یکم خلبان علی امجدیان به شهادت رسیدند.

سروان حسین ذوالفقاری و ستوان‏یکم محمدعلی اعظمی هر دو به اسارت نیروهای دشمن درآمدند.

سروان ابراهیم فخار، چگونگی اسارت سرگرد روادگر و شهادت ستوانیکم انقطاع را چنین نقل می‏کند:

«یک دستۀ چهار ‌فروندی به لیدریِ سروان منوچهر روادگر در ارتفاع 43 هزار پا موظف به بمباران مواضع دشمن شدند و من هم به عنوان خلبان کابینِ عقب، مسئول جنگ الکترونیک برای مقابله با موشک‌های سام2 و حملات هوایی جنگنده‌های دشمن بودم.

به منطقۀ رها کردن بمب‌ها نزدیک شدیم و به محض آنکه بمب‌ها را زدیم، یکی از میراژهای رهگیر توانست خود را به موقعیت مناسب برساند و با شلیک یک فروند موشک هوا‌به‌هوا، فانتوم لیدر را هدف قرار دهد. با این اتفاق، هر کس به‌سرعت چرخشی انجام داد و سمتی را برای فرار انتخاب کرد و روادگر هم که کنترل هواپیما را از دست داده بود، با جهانگیر انقطاع در کابین عقب، هواپیما را ترک کردند. برایشان نگران بودیم. مدتی بعد فهمیدیم او به دست نیروهای عراق اسیر شده، اما انقطاع شهید شده است. روادگر از خلبانان شجاع و کم‌نظیری بود که در گروه حمله به پایگاه‌های الولید که من رزرو آن بودم، نیز شرکت داشت[1]».

عملیات مشترک «بیت‏المقدس»، آخرین عملیاتی بود که با پیروزی قاطع نیروهای جمهوری اسلامی ایران پایان یافت و خرمشهر آزاد شد. اگرچه درمیان هدف‌های اولیه قرار نداشت و در ادامه عملیات می‏بایست آزاد می‏شد و نیروهای ایرانی باوجود تلاش طاقت‏فرسا در یک نبرد طولانی سرانجام در خط مرزی میان دو کشور خط پدافندی ایجاد کردند و سربازان دشمن را از ایران بیرون راندند.

در 16 خردادماه، اسرائیل غاصب به جنوب لبنان حمله کرد و در30 خرداد ماه، بغداد اعلام کرد که به دلایل تاکتیکی خاک ایران را به صورت یک جانبه ترک می‌کند. عراق این ترفند را با توجه با تلفاتی که در عملیات بیت‏المقدس داده بود، اتخاذ کرد. چرا که قصد تجدید سازمان داشت. به علاوه، نیروی هوایی عراق که از شروع جنگ با بیش از 300 فروند هواپیمای جنگنده اجرای مأموریت می‏کرد، حالا فقط 100 فروند آن قابل پرواز بودند و از نیروی 200 هزار نفری آنها در آغاز عملیات، بیش از 15 هزار نفر در داخل شهر خرمشهر، فرصت فرار نیافتند و اسیر شدند و تعداد زیادی نیز کشته شدند. در پایان این عملیات درخشان باید عنوان کرد که با رد پیشنهاد‏ها و شرایط جمهوری اسلامی ایران برای پایان دادن به جنگ تحمیلی، صدام حسین با فرافکنی و نقاب صلح‏طلبی، به طور جدی به بازسازی ارتش و نیروی هوایی عراق پرداخت و خود را برای یک جنگ طولانی آماده کرد.

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران


[1]– مهرنیا، احمد (1393) «ستاره‌های نبردهای هوایی»، تهران: انتشارات سوره مهر، جلد دوم، چاپ اول، ص 382. 

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده