نبردهای هوایی ایران (54)
7 ـ عملیات فتحالمبین «شبح3» به هنگام طرح‏ریزی کلی عملیات «کربلای2 یا فتح‏المبین»، فرایند طراحی عملیات هوایی آن موسوم به «شبح3» در روز هفتم اسفند 1360، به نهاجا ابلاغ و بلافاصله دستور عملیاتی آن در ستاد قرارگاه ویژه عملیات هوایی جنوب نوشته شد و به مبادی و یگان­های ذی‏ربط داده و تأکید شد که بی­درنگ گسترشها انجام شود و روز «ر» و ساعت «س» درپی این دستور خواهد آمد.

در وابسین روزهای سال 1360 (24 و 25 اسفند)، براساس دستور رزمی «شبح2» و در چارچوب «دستور رزمی ناصر»، مأموریت عکس‌برداری هوایی از منطقه غرب دزفول در ارتفاع بالا (45000پا)، با سرعت دو برابر صوت انجام شد. در روزهای دوم و سوم فروردین 1361 نیز همزمان با آغاز عملیات زمینی، منطقه عملیاتی «کربلای2»؛ از چنانه تا فکه عکس هوایی تهیه و در اختیار قرارگاه کربلا گذاشته شد. در طول یکی از این مأموریت‏ها، شش فروند موشک «سام6» به سوی هواپیمای شناسایی «آر.اف4» از سوی دشمن بی‏هدف شلیک شد ولی آسیبی به هواپیمای عکسبردار وارد نیامد. اما در یکی از مأموریت‏های شناسایی در روز هفتم فروردین، هواپیمای «آر.اف4» در اثر برخورد موشک دشمن برای لحظه‏ای از کنترل خارج شد. اما نداشتن تعادل هواپیما در مسیر عکس‌برداری و گرفتن عکس از جنوب اهواز به‌جای هورالعظیم درواقع امداد الهی بود که اطلاعات ارزشمندی را به طراحان عملیات انتقال داد و مبنایی برای عملیات بعدی یا «بیت‏المقدس» شد که شرح آن در مبحث مربوطه ارائه ‏شده است.

در روزهای بعد نیز پروازهای شناسایی بر فراز منطقه عملیاتی ادامه یافت تا این‌که در مورخ 21/1/1361، هواپیمای «آر.اف4» حین عکسبرداری از منطقه، با دیواره آتش تعدادی موشک «سام2» مواجه می‏شود و به‌رغم خنثی کردن به موقع آنها، گازها، ترکش‏ها و قارچ ناشی از انفجار موشک‏ها وارد موتور سمت راست ‏شد و آن را از کار ‏انداخت. لیکن با تلاش مشترک سرگرد ذوالفقاری/ستوانیکم کنگرلو خلبانان هواپیما، با استفاده از هوای ورودی موتور را در ارتفاع پایین‏تر استارت زده و روشن می‏نمایند. بالاخره پس از گذشتن از خوزستان و سوخت‌گیری مجدد هوایی، این هواپیما به لطف الهی در مهرآباد سالم برزمین نشست.

تک‌های پیشدستانه یا مختل‏کننده: دشمن به دلیل جابجایی‌های غیرمترقبه یکان‏های خودی، به ویژه در غرب دزفول آگاه شده و در انتظار یک یورش سنگین به‏سر می‏برد، بنابراین سرفرماندهی ارتش عراق دستور انجام تک مختل کننده را داده بود.

روز هجدهم اسفند 1360، فرماندهی قرارگاه کربلا دستور بمباران هوایی قرارگاه‏های تیپ یکم مکانیزه، تیپ27 مکانیزه و تیپ96 پیاده ارتش عراق را داد تا آرایش نظامی یگان‌های یاد شده را که قرار بود «تک‌مختل‌کننده» خود را به یگان‌های قرارگاه نصر هدایت کنند، درهم ریزد. در این راستا، عملیات بمباران از ساعت08:00 آغاز و 12 تن بمب روی هدف‌ها ریخته شد. در روز 19 اسفند، بار دیگر ارتش عراق در اندیشه تک مختل‏کننده دیگری بود. این­بار به درخواست قرارگاه کربلا، پایگاه موشک‌های «سام6» پدافند موشکی صحنه نبرد لشکر دهم زرهی عراق، در دامنه بلندی‌های «تینه» و ساعت 08:00 روز 22 اسفند، در دشت‌عباس، همزمان با آتش سنگین توپخانه خودی، توسط هواپیماهای «اف4» بمباران شد و مقادیر20 تن بمب بر قرارگاه تیپ27 و تیپ یکم مکانیزه و تیپ96 ارتش عراق فروریخته شد و دومین تک مختل کننده عراق نیمه‏کاره ماند. البته بلافاصله در ساعت08:10، قرارگاه تیپ دهم زرهی مستقل عراق در جنوب‏غرب چنانه که از هدف‌های قرارگاه فتح به شمار می‌رفت، با 10 تن مهمات بمباران شد و به دستور فرمانده قرارگاه کربلا، پدافند هوایی صحنه نبرد نیز با پروازهای هواپیماهای «اف14» و «اف5» تأمین شد.

نخستین تک هوایی عراق: در ساعت10:00 روز 23/12/1360 نخستین یورش هوایی ارتش عراق به قرارگاه کربلا در یگان‌های راداری پدافند هوایی صحنه کشف و کار به خلبانان «اف14» سپرده شد و نخستین درگیری با هواپیماهای ارتش عراق در این عملیات روی داد. دو فروند هواپیمای دشمن که برای بمباران قرارگاه کربلا به آسمان منطقه آمده بودند، خود را برفراز این قرارگاه رساندند که خلبانان عراقی برای رهایی از شلیک موشک­‌های فونیکس با شیرجه تند هواپیماها را به سوی زمین روانه کردند که بر اثر اقدام غیرحرفه‏ای و عدم مهارت خلبان، یکی از هواپیماها به زمین برخورد کرد و خلبان آن در دم جان باخت.

الف ـ شرح عملیات با رویکرد نبردهای هوایی

بخش اطلاعات ستاد قرارگاه کربلا، براساس عکس‏های هوایی، مختصات جغرافیایی هدف‌هایی که باید پیش از خیزش یگان­های مانوری خودی بمباران هوایی می‌شدند را دراختیار قرارگاه عملیات هوایی جنوب گذاشت و درپی آن از بامداد روز 28/12/1360 تا 1/1/1361 تیپ دهم مستقل زرهی مجهز به تانک‌های «تی-72» که در میان تیپ55 هوابرد و تیپ3 زرهی از لشکر92 اهواز قرار داشت، به همراه تیپ‏های 42 مستقل زرهی و تیپ24 بمباران شدند. در ساعت 30 دقیقه بامداد روز (2/1/1361) عملیات زمینی آغاز شد.

هماهنگی در بمباران‌های هوایی: در روز یکم فروردین 1361، فرمانده قرارگاه کربلا به یگان‌های توپخانه دستور داد تا برای آسانی در کار بمباران‌های هوایی و رهایی از خطر سایت‏های موشکی «سام6»، لشکر دهم زرهی و لشکر یکم مکانیزه عراق در ابوغریب را گلوله باران کنند تا از آتش سنگین پشتیبانی هوایی روز آینده بیشترین بهره را بگیرند. درپی آن، هواپیماهای نهاجا و بالگردهای هوانیروز که به تازگی به موشک ماوریک مجهز شده بودند، به تانک‌های لشکر دهم زرهی ارتش عراق یورش بردند.

همچنین در ساعت11:30، طی یک نبرد هوایی میان هواپیماهای بمب‌افکن دشمن برفراز قرارگاه قدس با یک فروند هواپیمای «اف14»، یک فروند از آنها با موشک فونیکس سرنگون شد و دیگر هواپیماها از آسمان منطقه گریختند.

از نظر پشتیبانی آتش، در ساعات06:30، 06:50، 09:19، 15:31، 15:40 روز نخست عملیات (2/1/1361) قرارگاه تیپ 17 زرهی از لشکر دهم زرهی در شمال چنانه با 20 تن، قرارگاه تیپ 426 در غرب شوش با هشت تن، یگان‌های تیپ10 زرهی دشمن در غرب چنانه با 20 تن، تیپ42 از لشکردهم زرهی و تیپ گارد مرزی ارتش عراق با 20 تن و تیپ424 پیاده به همراه تیپ 99 در جنوب چنانه هریک با 20 تن و 15 تن مهمات هوایی به صورت متوالی بمباران شدند. از نظر پوشش هوایی؛ در ساعات 11:23 و 15:35 برفراز قرارگاه قدس و شوشتر، هواپیماهای جنگنده بمب‏افکن دشمن از نوع میراژ با هواپیماهای «اف14» مأمور پدافند هوایی منطقه عملیات درگیر شدند و دو فروند از آنها؛ یکی در غرب عین‏خوش و دیگری در جنوب شوش توسط موشک «فونیکس» سرنگون شدند. در همین روز، شمار دو هزار و 846 نفر رزمنده و نیروی احتیاط از تهران به اهواز و شمار یک هزار و 598 نفر مجروح از اهواز به تهران ترابری هوایی شدند که آمار کل این مأموریت‏ها در فراز پایانی آمده است.

نبرد در آسمان و دستگیری خلبان عراقی: در ساعت 13:30 روز (3/1/1361)، برفراز منطقه عملیاتی «کربلای2» در آسمان شوش، رادار دزفول هواپیماهای جنگنده دشمن را کشف و میان خلبانان هواپیماهای جنگنده بمب‏افکن دشمن و خلبانان هواپیماهای جنگنده رهگیر «اف14» درگیری روی داد که دراین عملیات، یک فروند از هواپیماهای دشمن با آتش موشک خلبان خودی در منطقه شوش فرو افتاد و درپی آن، هواپیمای دیگری از دشمن با موشک یکی دیگر از هواپیماهای خودی سرنگون شد!

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده