نبردهای هوایی ایران (53)
الف ـ شرح عملیات با رویکرد نبردهای هوایی (2) با این همه پیروزی در نبردهای هوایی، روز 14/9/1360، یکی از روزهای دردناک برای نهاجا درعملیات «طریقالقدس» رقم خورد. چراکه در ساعات 10:01 و 16:35 دو فروند هواپیمای «اف14» در دام دشمن گرفتار و به همراه موشکهای ارزشمند فونیکس‏شان هدف موشک «سوپرماترا R-530» جنگنده‏های میراژ دشمن واقع و سرنگون شدند.

البته جای خرسندی بود که خلبانان آنها به نام‏های سروان جعفر بهادران/ستوانیکم یداله حسینی و سرگرد ابوالفضل هوشیار/ستوانیکم سعید صدیقیان با چتر نجات در میان نیروهای خودی فرود آمدند. این دو فروند «اف14» با تاکتیک "SNAP UP"[1] هواپیمای میراژ و پرواز ایذایی «میگ23» سرنگون شدند. با ناباوری در خصوص دو سانحه غیرمنتظره و  شگفت‏انگیز باید گفت که دو روز قبل از این، یکی از خلبانان میراژ سرنگون شده عراقی به اسارت درآمده بود و اطلاعات بدست آمده از بازجویی این خلبان می‏توانست، کارساز باشد.

با این توصیف، در ساعات12:57 و 15:20 همان روز (14 آذر)، پایگاه هوایی دزفول توسط جنگنده بمب‌افکن‏های دشمن بمباران شد که طی آن یک فروند از هواپیماهای دشمن و برابر گزارش‌های بعدی، چهار فروند جنگنده مهاجم دیگر توسط سامانه «هاگ» «فولی‌آباد» اهواز به زیر کشیده شدند که یکی از خلبانان جنگنده «سوخو22» به نام «علی عبدالحسین شعبان» در روز بعد توسط نیروهای مردمی اسیر دستگیر شد و به این ترتیب عملیات زمینی با موفقیت در روز 15/9/1360 پایان یافت.

حین اجرای عملیات طریق‏القدس، همچنین تعدادی از کارکنان پایور و وظیفه نهاجا برای یاری همرزمان خود به جبهه‏های زمینی شتافته بودند که تعدادی از آنان به شرح زیر به درجه رفیع شهادت نائل آمدند:

«در روز پنجم آذر 1360، در جبهه دهلاویه، استواریکم محمدحسین نوریانی‌نژاد و کارمند فنی اکبر عربیان حسین‌آبادی با آتش گلوله دشمن به شهادت رسیدند. در روز ششم آذر، سرباز وظیفه اردشیر کمالی دهکردی در جبهه کرخه و در روز بعد، سروان فنی عباس امین اسکندری به ضرب گلوله دشمن در کنار شهر بستان به شهادت رسیدند و درپی آن سربازان وظیفه اسماعیل آژیر و سعید عرفان در دهلاویه با ترکش خمپاره دشمن، سربازان وظیفه وحید شاهی و محمد اکرمی در بستان، سرباز مسلم بشاش در چولانیه و سربازان وظیفه محمدعلی تقی‌یی، علی محسن‌زاده، محمدتقی ملامحمدی و سیـدهاشم واردی در جبهه بستان، وظیفه اصغر چهرازی، حسین زرین‏دست در دهلاویه و محمدرضا قاسمی در چولانیه به شهادت رسیدند. در روز نهم آذر، کارمند فنی محمدرضا مشمایی و استواردوم فنی اصغر کفیل با آتش گلوله دشمن در دهلاویه به شهادت رسیدند و سربازان وظیفه سیدحسین پاکزادیان و حسین پریمی در جبهه دهلاویه و سرباز سیدمحمد رضایی در غرب اهواز با ترکش خمپاره دشمن شهید شدند و نام پاک همگی آنان در تاریخ شهدای دفاع مقدس جاودان بماند». البته با پایان کار نیروی زمینی در یک عملیات مشترک، کار نیروی هوایی تازه آغاز می‌شد، زیرا نیروی هوایی تا چند ماه دیگر باید برفراز سنگرهای لشکر16 زرهی قزوین و لشکر92 زرهی در بستان و اهواز و سوسنگرد پرواز کند تا سنگرهای پدافندی نیروها استوار شود و ایمنی در «پدافند غیرعامل» پیدا کنند.

ب ـ نتایج عملیات

پس از پایان موفقیت‏آمیز عملیات «طریق‌القدس»، رخنه بزرگ و وسیعی میان نیروهای عراق درشمال و جنوب ایجاد شده بود که با وجود دریاچه‌ها و باتلاق‌هایی که به نام «هور» نامیده می‌شدند و در این میان گسترده بودند، دیگر راهی برای پشتیبانی دو جانبه (متقابل) میان لشکر نهم زرهی و لشکر یکم پیاده مکانیزه و همچنین لشکر پنجم پیاده مکانیزه در جناح جنوبی لشکر نهم دیده نمی‌شد. به همین دلیل پس از اجرای موفقیت‏آمیز عملیات، ارتش عراق پاتک‏های متعددی را برای باز پس‏گیری منطقه بستان به اجرا گذاشت. ولی هربار با ناکامی مواجه می‌شد و با گذشت حدود دو ماه از این عملیات، در روز 17/11/1360 نیروهای عراق حمله سنگین و شدیدی را برای تسلط بر تنگ چزابه آغاز کردند که به نام «نبرد چزابه» معروف شد و این نبردها تا آخر بهمن‏ماه ادامه داشت و هر دو طرف تلفات سنگینی را متحمل شدند و تنگ چزابه با پشتتبانی نیروی هوایی در اختیار نیروهای ایران باقی ماند.

از نظر تحرکات هوایی دشمن، در این دوره برآوردی اجمالی از پروازهای بمباران نیروی هوایی عراق نشان می‌داد که 260 نوبت کاهش داشته و شمار پروازهای گشت رزمی هوایی عراق نیز 160 نوبت کاهش نشان می‌داد که حاکی از ناکامی دشمن بود. چراکه نخست این ناکامی‏ها در عملیات «ثامن‌الائمه» در شرق کارون آغاز شد و عراق آسمان آن منطقه را از دست داده بود و در عملیات «کربلای1» که بی‌درنگ پس از پیروزی‌های «ثامن‌الائمه» آغاز گردید، آسمان بستان را هم از دست داد. در واقع، هر ارتشی کنترل آسمان را از دست دهد و نتواند هواپیماهای خود را در منطقه عملیات کنترل کند، سرنوشتی بهتر از این نخواهد داشت و این برای نهاجا نیز تجربه‏ای دردناک و درسی بود که با از دست دادن سه فروند جنگنده «اف14» به‌دست آمد.

در ادامه به منظور درک بهتر از فضای نظامی-سیاسی منطقه نیرد در عملیات «طریق‏القدس»، نظر دانشجویان گرامی و خوانندگان محترم به یادداشت‏های زنده‏یاد آیت‏اله اکبر هاشمی رفسنجانی جلب می‏شود:

«ساعت 10:00 صبح امروز (15/9/1360) شورای ‌‌عالی دفاع در محضر امام تشکیل شد، آقایان صیادشیرازی (امیر) و محسن رضایی که از جبهه آمده بودند، گزارش پیروزی جبهه بستان را دادند. پیروزی مهمی است، صد تانک و نفربر سالم، صد ماشین بزرگ راهسازی، ماشین‏های فراوان دیگر، مهمات و سلاح‏های فراوان گرفته‌ایم. شمار دو هزار و 500 نفر از دشمن کشته و 500 نفر اسیر شده‌اند. 700 نفر از نیروهای مردمی شهید و 1800 نفر مجروح داشته‌ایم. برنامه بعدی به همین زودی در غرب عمل می‌شود، ولی به وسعت بستان نیست. بین آقایان صیادشیرازی و ظهیرنژاد اختلاف است به طور کلی اختلافات بین ستاد مشترک و نیروی زمینی و نیروی هوایی مطرح شد و امام نصیحت کردند، همکاری کنند. امروز دو هواپیمای دشمن ساقط شـده‌اند، یکی از خلبان‏های آنها اسیـر شده‌است. دیروز دو فـروند هـواپیمای «اف14» ما سقوط کرده‌اند، خسارت مهمی است».

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران


[1]– در این تاکتیک هواپیمای میراژ با پرواز در ارتفاع پست و به دور از دید راداری ایران، با طعمه قرار دادن هواپیمای «میگ23» در مقابل هواپیمای گشت رزمی «اف14» منطقه، به ناگاه با بهره‏گیری از توانمندی پرشتاب موتورهای این هواپیما، به تندی از ارتفاع پایین به بالا اوج می‏گرفت و با فرصت‏طلبی و استفاده از اصل غافلگیری، موشک‏های هوا به هوای خود را علیه هواپیمای «اف14» به کار می‌برد و این تاکتیک بعد از این عملیات که برای اوّلین‏بار با ورود میراژ به کار گرفته شد، با هوشیاری سامانه‏های راداری و برنامه‏ریزی دقیق عملیاتی نهاجا تا حدود زیادی کنترل شد.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده