نبردهای هوایی ایران (50)
الف ـ شرح عملیات با رویکرد نبردهای هوایی (2) در روز سوم مهرماه، یورش لشکر77 آغاز شد. در سه روز گذشته هواپیماهای هرکولس «سی130» 54 نوبت پرواز خدمات پشتیبانی رزمی در منطقه برای اجرای دستور رزمی «شبح2» انجام داده بودند و افزون بر انتقال جنگافزارها و مهمات به پایگاه هوایی امیدیه، برای فرستادن به قرارگاه تاکتیکی نزاجا در ماهشهر (قرارگاه لشکر77) شماری بیش از یک هزار نفر نیروی تازه نفس مردمی به جبهه شادگان جابه‏جا کرده بودند.

در همان روز، فرمانده لشکردهم زرهی ارتش عراق در منطقه دزفول برای این‌که پایگاه هوایی دزفول را از چرخه جنگ خارج سازد، از ساعت13:50 پایگاه هوایی یاد شده را زیر آتش سنگین توپخانه گرفت که با آتشباری آنها در انبارهای مهمات پایگاه هوایی دزفول آتش‏سوزی به راه افتاد و شش جعبه مهمات با بمب‌های «اِم.کا-81 »250 پوندی طعمه آتش شد که بی‌درنگ کارکنان آتش‌نشانی پایگاه با تلاش فراوان و اجرای به موقع دستورالعمل‏، آتش‏سوزی را در اسرع وقت مهار کردند. اما یک سرباز وظیفه به نام «غلامرضا اله ‌مراد» شهید شد و یک خودروی بالابر «کلارک» نیز آسیب دید و از درون انبارهای مهمات بیرون برده شد و به تعمیرگاه رفت.

در این مقطع، سرهنگ جواد فکوری فرمانده پیشین نیروی هوایی و شماری از افسران ارشد خلبان در قرارگاه لشکر77 حضور یافته بودند و عملیات هوایی را زیر نگاه ژرف فنی خود داشتند. او با این‌که دیگر فرمانده نهاجا نبود، اما با نگاه به پیشینه‌اش در جنگ، تاکتیک، و عملیات راهبردی در زمان فرماندهی‌اش بر نیروی هوایی، باز به امر امام(ره) به منطقه آمده و در پایگاه هوایی امیدیه مستقر شده بود و دستور زیر را به معاون عملیاتی نهاجا (سرهنگ بهرام ‌هوشیار) که در پست فرماندهی پایگاه دزفول تحت عنوان «رئیس ستاد قرارگاه ویژه عملیات هوایی جنوب»، مأموریت‏های رزمی و عملیاتی را هدایت و کنترل می‌کرد، فرستاد.

«الف. همکاری لازم با نزاجا انجام شود.

ب. حداقل پنج فروند هواپیمای ترابری هرکولس «سی130» و پنج فروند فرندشیپ «اف27» برای حمل سریع مجروحین و شهدا و سایر خدمات پشتیبانی رزمی دراین عملیات منظور شود.

ج. پرواز برای مأموریت‌های مراقبت مسلحانه هوایی درمنطقه اهواز و ماهشهر اضافه شود.

د. برای تهیه آتش پشتیبانی هوایی و انجام مأموریت‌های پشتیبانی نزدیک هوایی آمادگی لازم را داشته باشید تا درصورت درخواست فرماندهی نزاجا بی‌درنگ برای بمباران هوایی دشمن روانه شوند.[1]

فرماندهی نزاجا نیز طی پیامی آگهی داشت: «برابر تماس تلفنی فرمانده نیروی زمینی و با توجه به هماهنگی‌های قبلی لشکر77 با افسران اعزامی نهاجا، عملیات لشکر مذکور ساعت24:00 مورخ 4/7/60 جهت پاکسازی شرق کارون در شمال آبادان آغاز می‌شود. خواهشمند است، دستور فرمائید آن نیرو در این‌مورد همکاری‌های لازم را از هرجهت انجام دهد».

در روزهای چهارم و پنجم مهر، خلبانان پایگاه‏ همدان مأمور به دزفول و خلبانان پایگاه بوشهر، هر دسته با چهار فروند هواپیمای «اف‌4ئی» وارد عملیات شده و به «مارد» یورش آوردند و به درخواست دسک ماهشهر، هریک میزان 13 هزار و 120 پوند مهمات بر نیروهای لشکرسوم زرهی عراق فرو ریختند. متقابلاً هواپیماهای دشمن در نخستین تلاش، خود را از روی آب‌های خلیج فارس به نزدیکی دهکده «خوردورق» رساندند. بی‌هیچ درنگی یک فروند هواپیمای «اف‌14» مأمور نگاهبانی مسلحانه هوایی از لشکر77 به سوی آنها روانه شد و با شلیک موشک «فونیکس» یک فروند از آنها را سرنگون ساخت و در تلاش دوم نیز یک فروند دیگر از هواپیماهای دشمن توسط «اف14» سرنگون شد و خلبان آن به اسارت رزمندگان ایرانی درآمد و در آخرین درگیری هوایی نیز سومین هواپیمای دشمن منهدم شد. درساعت 14:05 یک فروند بالگرد برفراز قرارگاه لشکر3 زرهی درغرب کارون فرو افتاد.

در روز ششم مهرماه، یکی از هواپیمای «اف‌14» گشتی در گزارش بعد از پرواز، مشاهدات خود را چنین توصیف کرد: «در ساعت17:30 شمار فراوانی تانک و نفربر زرهی را در غرب رود کارون که به ستون نظامی می‌ماند، در دو خط موازی به سوی پل «مارد» در کار مانور بودند». این ستون زرهی برای کمک به یگان‌های شرق کارون برای انجام پاتک در حرکت بود که هرگز نتوانست، سر زمان به کمک تیپ‌های یاد شده به منطقه شرق کارون وارد شود تا پاتکی انجام دهند. به دنبال آن، سرهنگ بهرام هوشیار دستور داد تا ستون‌های مزبور که در حال عقب‏نشینی بودند، به همراه یگان‌های احتیاطی دشمن، بمباران شوند که دراجرای آن، 12 فروند هواپیمای «اف‌4ئی» درسه گروه چهار فروندی منطقه غرب «مارد» را از ارتفاع بالا بمباران کردند و واپسین تلاش‌های دشمن را درهم شکستند. در ساعات 09:55 و 13:05 هواپیماهای «اف14»، دو فروند جنگنده رهگیر دشمن را برفراز «پل تنومه» و «حفار» نزدیک آبادان سرنگون ساختند. در این نبردها دشمن سه تیر موشک «سام2» بی هدف، به سوی هواپیمای «اف‌14» شلیک کرد.

روز هفتم مهرماه، خلبانان پایگاه ششم شکاری بوشهر با هشت فروند هواپیمای «اف‌4ئی» هدف‌هایی را مجدداً در قلب منطقه عملیات بمباران و یگان‌های تقویتی تیپ‌های هشتم پیاده مکانیزه و 44 پیاده را در غرب کارون تار و مار کردند.

در این عملیات، شیرازه فرماندهی و کنترل دشمن از هم پاشید و به لطف الهی پیروزی نصیب ایران شد و یگان‏های لشکر77 پیروز خراسان نیز در درشرق کارون مواضع جدید پدافندی تشکیل دادند. اما سانحه یک فروند هواپیمای «سی130»، متاسفانه شهد پیروزی‌های عملیات «ثامن‌الائمه» را درکام کارکنان ارتش و نهاجا اندکی تلخ کرد. در این سانحه، برخی از فرماندهان عالی‌رتبه ارتش که در حال بازگشت به تهران و گزارش این عملیات بزرگ به فرماندهی معظم کل قوا بودند، به شهادت رسیدند. این هواپیما در ساعت13:50 روز هفتم مهرماه از فرودگاه مهرآباد به پایگاه بوشهر پرواز کرده بود و از آنجا به فرودگاه اهواز رفته بود، در ساعت 18:43 به همراه 40 سرنشین و 27 مجروح جنگی و پیکر پاک 32 شهید عملیات «ثامن‌الائمه» از فرودگاه اهواز به پرواز در می‏آید و ساعت 19:59 در 17 مایلی فرودگاه مهرآباد تهران و جنوب‏غربی «کهریزک» دچار سانحه می‏شود و بر اثر آن، 49 نفر از سرنشینان از جمله پنج شخصیت که نام آنها در زمره شهدا می‏درخشد، به شهادت رسیدند و تنها 27 نفر از سرنشینان هواپیما نجات یافتند[2].

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران


[1] – این دستور که با دست خط شهید فکوری نوشته و صادر شد، افزون بر پیمانی بود که قرارگاه ویژه عملیات هوایی جنوب برای بمباران و پروازهای رزمی در دستور نبرد «شبح‌ـ2» داشت.

[2] – برای آگاهی از چگونگی سانحه و زندگی‏نامه شهید فکوری بنگرید به: قاضی‏میرسعید، سیدحکمت، (1388)  «چشمی در آسمان» تهران: انتشارات ساعس آجا.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده