نبردهای هوایی ایران (44)
الف ـ فرایند طراحی و اجرای عملیات عملیات حمله به «اچ-3»، پس از دوبار تلاش ناموفق یا نیمه کاره، سرانجام روز شنبه پانزدهم فروردین‏ 1360 با 12 فروند جنگنده‏بمب‏افکن فانتوم (هشت فروند اصلی، دوفروند«رزرو» روی زمین و دو فروند دیگر «رزرو» در پرواز) از پایگاه سوم، با لیدری کم نظیر سرگرد خلبان فرج‏اله براتپور و حضور سرهنگ قاسم پورگلچین، فرمانده پایگاه و شمار دیگری از خلبانان مجرب نهاجا در دسته‏های پروازی، با موفقیت صورت پذیرفت. در این روز، نهاجا 63 نوبت پرواز پوشش هوایی و 50 نوبت پرواز خدمات پشتیبانی رزمی انجام داد که فرایند طراحی و اجرای عملیات به شرح زیر بود:

از نظر سابقه، ابتدا در مورخ 13/7/1359، پیامی آنی با طبقه‏بندی سری از مرکز فرماندهی ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران (سماجا3) طی شماره  ‏2620/03/39/1704/34 به ستاد فرماندهی نهاجا مبنی بر این‏که پایگاه‏های الولید و اسماعیله از گزند عملیات‌های تهاجمی جنگنده‌های نهاجا در عمق خاک دشمن مصون مانده‏اند، ارسال می‏شود. به دنبال آن، در مدارک بسیار مهم و سرنوشت‏سازی از سوی فرمانده وقت پادگان پیرانشهر (شادروان سرهنگ محمد مهام)، به پایگاه هوایی دوم و سوم شکاری ارسال می‌گردد؛ این مدارک حاوی اطلاعاتی بود که ارتش عراق گردان‏های هواپیمای بمب‏افکن «سوخو22» (20 فروند)، «تی‌یو16» (6 فروند)، تعداد زیادی «میگ23»، «سوخو20» و بالگرد به همراه چند دستگاه رادار از پایگاه‌های مختلف عراق را در این سه پایگاه گسترش داده تا از گزند حملات احتمالی نهاجا مصون باشد[1].

در این خصوص، مرکز یا پست فرماندهی نهاجا بلافاصله طی شماره 246-4/6- 201 ن هـ3 در پاسخ چنین عنوان داشت که برد جنگنده‏های نهاجا به اهداف مذکور نمی‏رسد. لذا در صورت تصویب، اجازه داده شود تا جنگنده‏ها بعد از انجام مأموریت در یکی از فرودگاه‏های شمال‏غربی هدف (در سوریه) جهت بنزین‏گیری فرود آیند که مراتب پذیرفته نشد. البته در مشخص شد که فاصله نزدیک‏ترین نقطه ایران یعنی پایگاه هوایی همدان به صورت خط مستقیم تا هدف 890 کیلومتر است. لذا با توجه به مسطح بودن سطح زمین هرگونه پرواز در ارتفاعات پست به راحتی توسط رادارهای پدافندی عراق کشف می‏شد، بنابراین هیچ‏گونه امکان و شانسی برای رسیدن به هدف، حتی در صورت رسیدن برای بازگشت وجود نداشت.

پیشنهادات دیگر مبنی‏بر حمله از پایگاه امیدیه یا فرودگاه آبادان و یا گسترش هواپیماهای فانتوم به تبریز نیز غیرممکن بود. در همین زمان، طی یک جلسه مشترک، طرح‏های دیگری نیز عنوان شد که طرح یا راه‏کار پیشنهادی سوم توسط سرهنگ خلبان فریدون ایزدستا به نظر خردمندانه و قابل اجرا می‏رسید؛ به این صورت که مسیر پیشنهادی طرح سوم از شمال­غرب کشور و از ­میان ارتفاعات مرزی بین عراق و ترکیه می‌گذشت که بیشتر مسیر عبور جنگنده‏های نهاجا را، کوه‌های صعب‌العبور تشکیل داده و امکان کشف به وسیله رادار و حتی دید‌بان‌های دشمن را تقریباً به صفر می‌ر‌سانید. اگرچه این مسیر از دومسیر دیگر طولانی‌تر بود، امّا امنیت ­بیشتری داشت. مسافت رفت ‌‌­و ­برگشت حدوداً 2300 ناتیکال مایل‏(3800 کیلومتربا احتساب مسیرهای سوخت‏گیری) محاسبه شد و نیاز به دو بار سوخت‌گیری در مرز کشور ثالث (سوریه) با عراق داشت.

  با شنیدن استفاده از فضای کشور ثالث، بحث‌هایی درگرفت و جلسه برای بررسی بیشتر به روزهای آتی موکول­ شد که درنشست‏های بعد با راه حل نسبتاً مناسبی که ارائه گردید، سرانجام طرح سوم پذیرفته­شد. در این راه­حل، مقرر شد که یک فروند تانکر بوئینگ «جامبو-747» در قالب یک مأموریت معمولی ازکریدورهای بین‌المللی به دمشق برود و در آن­جا اعلام مشکل فنی و به ظاهر درخواست قطعات مورد لزوم و مکانسین کند که با بوئینگ747 بعدی که دومین تانکر سوخت‌رسان می‏باشد، به جای قطعات درخواست شده، قطعات و مکانیسین‌های هواپیماهای «اف4» به دمشق اعزام شوند، که اگر احتمالاً مورد اضطراری پیش آمد، بتوانند در آنجا اقدام کنند و دوم این

که وقتی برای سوخت‌گیری اول به­عنوان این­که مشکل برطرف شده با هم پرواز می‌کنند، به منظور سوخت‌گیری دوم، بار دیگر اعلام مشکل کرده و وقت‌گذرانی ­کنند تا «اف4» ها پس از انجام عملیات خود به سمت آنها بیایند و سوخت‌گیری دوم انجام گیرد.

لازم به ذکراست که به منظور ایجاد هماهنگی، سه مرتبه کارگروهایی متشکل از: سرهنگ خلبان فریدون ایزدستا، شادروان صادق طباطبائی برادر همسر حاج‏احمدآقا (یادگار امام)، نماینده اداره دوم و سفیر جمهوری اسلامی ایران در سوریه به دیدن رئیس‏جمهور وقت سوریه (مرحوم حافظ اسد) رفتند تا جهت رویدادهای احتمالی و اضطراری که موجب نشستن یک یا چند هواپیما دریکی از پایگاه‏های سوریه می‏شود، اجازه بگیرند که دراین رابطه نظر او جلب شد. سرانجام با توافق دراین­رابطه و هماهنگی‌هایی که فرمانده نیرو با مقامات بالاتر انجام دادند و زمانی که احتمال هرگونه ریسک و مشکلات آن را ضمانت کردند، این طرح به طور کامل مورد قبول شادروان «امیر سرتیپ2 بهرام هوشیار» واقع و مقرر شد تا در اولین فرصت مناسب به اجرا درآید.

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران


[1] – مهرنیا، احمد (1390) «حمله به الولید» تهران: انتشارات سوره مهر، چاپ سوم، ص 23.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده