نبردهای هوایی ایران (41)
ب ـ شرح و اجرای نبردهای هوایی عملیات نصر در راستای مأموریت‏های تعیین شده، در روز بیست‏ونهم آذر، اولین پرواز جنگنده-بمب‏افکن‏های نهاجا به تعداد چهار فروند از پایگاه دزفول به منظور انهدام یگان‏های لشکر یکم پیاده مکانیزه در جبهه شمالی، لشکر نهم زرهی در منطقه سوسنگرد و قطع خطوط مواصلاتی این لشکر در مسیر «کویته-تال‏بیشه» و «کویته-علی‏غربی» اجرا شد و قبل از شروع عملیات زمینی، در روزهای سوم و ششم دی به درخواست لشکر16 زرهی، پایگاه چهارم شکاری با چندین دسته از هواپیمای «اف5ئی» تعدادی از نفرات و ادوات لشکر نهم را مجدداً بمباران و آتش توپخانه آنها را خاموش کردند.

در روز چهارم دی‌ماه، دشمن بلافاصله از احتمال شروع عملیات مطلع شد و یک گردان «میگ21» را به پایگاه «الکوت» گسترش داد؛ همزمان دو گردان موشکی زمین به هوای «سام6» را به عنوان «دفاع هوایی صحنه نبرد»[1] راهی بلندی‏های الله‏اکبر کرد و ضمن تقویت نیروهای خود در منطقه «جفیر»، برای نبرد علیه نیروی هوایی و نیروی زمینی ایران آماده شد[2].

در روز نهم دی‌ماه 1359، «ف.ا.ش.ا» اعلام می‌دارد که در ساعت 1415 تا 1440 دو گروه هواپیمای دشمن از نوع «تی‌یو22» و «میگ23» با قصد بمباران سه دهکده به نام‌های «سومان، صفحه و سُومی» در سه کیلومتری منطقه عملیاتی «نصر»، روی فرکانس 123 مگاهرتز تماس داشتند که عملیات جنگ الکترونیک توسط هواپیمای خفاش آغاز شد و هواپیماهای متخاصم سرانجام با واکنش سریع هواپیماهای «اف4» ایرانی از صحنه نبرد متواری شدند. به دنبال آن، دشمن نیروهای خود را از غرب سوسنگرد به سمت نهر «نیسان» و «جلالیه» اعزام کرد تا مانع انجام تک لشکر16 زرهی قزوین و تصرف پادگان حمید شود. از اینرو در روز 11 دی، پایگاه دزفول با چهار فروند «اف5» خطوط مواصلاتی و ستون‏های نظامی این لشکر در منطقه «حلفائیه» را بمباران کرد.

در این عملیات، علاوه بر مأموریت‏های شناسایی اولیه که توسط هواپیماهای «آر.اف5» مستقر در پایگاه دزفول صورت پذیرفت، همچنین جهت پشتیبانی از عملیات «توکل»[3] نخستین مأموریت عکسبرداری هوایی در هفتم دی‌ماه از منطقه عملیاتی (شامل بیابان‌ها‌ی شمال آبادان و شرق رود کارون) توسط «آر.اف4» انجام پذیرفت که طی آن سرگرد منصور ناصری/ستوانیکم محمود کنگرلو  علیرغم آتش پدافند هوایی سنگین دشمن توانستند از منطقه عکسبرداری کنند. لیکن به دلیل اصابت گلوله به هواپیما و سوراخ شدن مخازن سوخت به صورت اضطراری در پایگاه دزفول فرود آمدند و خلبانان پس از پیاده شدن اصابت حدود پنجاه گلوله به بدنه هواپیما را مشاهده کردند. از این رو، جهت عملیات توکل، گردان شناسایی 7 پرواز عکس‌برداری از منطقه جنوب خوزستان انجام داد[4].

ساعاتی از قبل آغاز عملیات زمینی، (15/10/1359) خلبانان پایگاه شکاری همدان با 9 فروند هواپیمای «اف4» و پایگاه دزفول با 10 فروند «اف5» مواضع لشکر5 پیاده مکانیزه در منطقه جفیر، قرارگاه تیپ 43 زرهی دشمن در قیصریه را در هم کوبیدند و هم زمان چهار فروند «اف4» دیگر از پایگاه هوایی بوشهر برای جلوگیری از اعزام نیروهای کمکی از نقاط دیگر عراق به منطقه عملیاتی، تیپ سوم عراق واقع در ((ام‏الفصیح)) همراه با نیروهای احتیاط دشمن را مورد حمله قرار دادند. سپس تیپ یکم لشکر16 زرهی قزوین در جنوب کرخه‌کور به سمت شرق روانه شد و عناصری از تیپ دوم لشکر92 زرهی اهواز نیز تا جنوب کرخه و شرق هویزه پیش رفتند و به غنائم خوبی نیز دست یافتند. اما تیپ سوم لشکر16 زرهی قزوین در شمال کرخه‌کور با مقاومت سرسختانه نیروهای مخصوص و تیپ 43 زرهی ارتش عراق مواجه شد. در این اثنا، پایگاه چهارم شکاری برای دفاع از یگان‏های نزاجا و گروه جنگ‏های نامنظم شهید چمران که زیر آتش سنگین توپخانه قرار گرفته بودند، اقدام به بمباران توپخانه دشمن کرد و راه را برای پیشروی نیروهای خودی هموار ساخت. البته همزمان با این تحرکات، حضور 24 ساعته هواپیماهای رهگیر «اف14» در مناطق مختلف آسمان کشورمان باعث فلج شدن نیروی هوایی عراق شده بود. در این روز (15 دی) یک فروند هواپیمای «اف5» از پایگاه دزفول سرنگون و خلبان آن ستوانیکم محمود یزدی با چتر نجات فرود آمد.

پشتیبانی آتش از تیپ 3 لشکر16 زرهی در روزهای 16 و 17 دی توسط پایگاه‏های همدان و دزفول ادامه یافت و مواضع دشمن پی در پی بمباران شدند و پایگاه بوشهر نیز مواضع تیپ تازه نفس 44 پیاده دشمن را در «دارخوین» و «مارد» (شرق کارون) بمباران ‏کرد. در این مأموریت‏ها، یک فروند دیگر «اف5» جمعی پایگاه دزفول توسط دشمن روی منطقه عملیات سرنگون و خلبان آن سروان محمود یزدان پناه به شهادت رسید. نقشه هوایی عملیات بر روی نقشه 1-3 نشان داده شده است.

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران


1 – منظور «پدافند موشکی صحنه نبرد» THEATRE MISSLE DEFFENCE”" و «پدافند هوایی صحنه نبرد» THEATRE AIR DEFENCE”" است.

[2] – در این تاریخ (4/10/59) سماجا3 اعلام می‌دارد که دشمن به تمام نیروهای خود اعلام آماده باش صددرصد کرده و احتمالاً عملیات «نصر» کشف شده است.

3- عملیاتی که قرار بود همزمان با عملیات نصر، در منطقه آبادان انجام شود ولی به دلیل بروز موانعی با چند روز تأخیر به اجرا درآمد.

[4] – نمکی، علی‌رضا، (1389) «نیروی هوایی در دفاع مقدس»، انتشارات ایران سبز به سفارش هیئت معارف جنگ شهید صیادشیرازی، ص 165.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده