نبردهای هوایی ایران (40)
نقش نهاجا در عملیات‏های آفندی و نبردهای هوایی سال دوم جنگ در بخش پیشین به عملیات‏ها و نقشی که نهاجا در شکست راهبرد جنگ برق‏آسای دشمن داشت، به اختصار مطالبی بیان گردید. در این بخش جهت سهولت درک مطالب به نبردها و عملیات‏های پشتیبانی هوایی از عملیات نصر، عملیات حمله به «الولید»، شکل‏گیری و انجام سلسله عملیات پیروز (ثامن‏الائمه، طریق‏القدس، فتح‏المبین، بیت‏المقدس)، عملیات عبور از خط سرخ و دیگر نبردهای هوایی تا پایان سال دوم جنگ (1/7/1361) به اختصار اشاره می‏شود.

1ـ عملیات پشتیبانی هوایی از عملیات بزرگ «نصر»

در اواخر آذر 1359، باگذشت سه ماه از آغاز تجاوز بخش‏هایی از خوزستان در اشغال نظامیان متجاوز عراقی بود. در این مدت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران با شتاب لشکرهای 92 زرهی اهواز، 16 زرهی قزوین و 77 پیاده خراسان را در برابر پنج لشکر زرهی و پیاده-مکانیزه دشمن چیده بود. این یگان‏ها که با شتاب از اقصی نقاط ایران به خوزستان منتقل شده بودند، هنوز ساز و برگ کامل نظامی خود را همراه نداشتند، چراکه هدف اصلی، حضور سریع‏تر در منطقه و ایجاد جبهه در مقابل دشمن بود. با این پیش‏زمینه، عملیات آفندی ارتش به نام «نصر» برای بازپس‏گیری بخشی از مناطق مورد تصرف دشمن در استان خوزستان، طرح‏ریزی و اجرا شد که در این مبحث به فرایند این عملیات با رویکرد هوایی اشاره می‏شود:

الف ـ فرایند عملیات با رویکرد نبردهای هوایی

تاریخ و ساعت شروع رسمی عملیات: تک برابر طرح در ساعت 10:00 روز 15 دی 1359، آغاز و مراتب در آخرین ساعات روز قبل به نهاجا اعلام که بلافاصله از طریق مرکز فرماندهی طی پیامی به پایگاه‏های مربوطه ابلاغ شد.

منطقه و اهداف عملیات: چارچوب عمومی منطقه عملیات هوایی برای دفاع هوایی، خدمات پشتیبانی‌رزمی اطلاعات و هشدار اولیه کل استان خوزستان شامل: «سوسنگرد، هویزه، جفیر و طلائیه قدیم و جدید، کوشک، عباویه قیصریه، ام‌الفصیح، جلالیه، ایستگاه حمید تا دهکده طراح» را دربر می‏گرفت و انهدام نیروهای دشمن در جنوب‏غرب اهواز ایستگاه حمید جنوب هویزه، غرب سوسنگرد، شمال جفیر، مناطق فیاضیه، بهمنشیر و شمال آبادان براساس درخواست یگان‏های ‏‏نزاجا از اهداف اصلی عملیات بود.

وضعیت نیروهای دشمن: پایگاه هوایی کوت (ابوعبیده) درالعماره با استعداد دو گردان ضربتی‏بمب‏افکن و رهگیر شامل: 40 فروند هواپیماهای «سوخو7»، «سوخو22» و 24 فروند «میگ21» به همراه یک گردان تقویتی؛ پایگاه شعیبیه (الوحده) در بصره با 18 فروند «میگ21» و 14 فروند بالگرد از گونه‌های «آلویت-3» و 12 فروند بالگرد «ام‌آی-8»؛ پایگاه ناصریه (امام علی) در ذی‏قار با 24 فروند «میگ21» و دست کم 12 فروند «میگ23» گسترش یافته از پایگاه هوایی حبانیه.

وضعیت نیروهای خودی: در بخش آتش پشتیبانی: گردان‌های 31 و 32 جنگنده «اف4ئی» (پایگاه سوم همدان)؛ گردان‌های 41، 42 و43 جنگنده «اف5ئی» (پایگاه چهارم دزفول)؛ و گردان‌های 61 و 62 هواپیمای «اف4ئی» (پایگاه ششم بوشهر)؛ در بخش پوشش هوایی: گردان‏های 71، 81 و 82 شکاری مرکب از شکاری‏رهگیر «اف14» (پایگاه‏های هفتم و هشتم شکاری در شیراز و اصفهان) همراه با ایستگاه‏‌های رادار همدان، دزفول، بهبهان، بوشهر و سربندر (فرماندهی پدافند هوایی)

دربخش خدمات پشتیبانی رزمی: گردان‌های تانکر سوخت‏رسان هوایی «بوئینگ707» و «بوئینگ747» و گردان‌های 11، 12 ترابری سنگین «سی130» همراه با گردان71، 72 «سی130» از فرماندهی پایگاه‏ ترابری مهرآباد و شیراز همراه با گردان شناسایی «آر.اف4ئی» (پایگاه یکم شکاری مهرآباد)، هواپیمای خفاش و گردان اطلاعات شناسایی مستقر در ایلام (فرماندهی ف.اش.ا)

وظایف و تدابیر نهاجا: آتش پشتیبانی هوایی همراه با دفاع هوایی صحنه نبرد، خدمات پشتیبانی رزمی و اطلاعات و هشدار اولیه در چارچوب «تدبیر شماره 8 مورخ 4/10/1359 فرماندهی نهاجا» که به شرح زیر به منظور تضعیف دشمن به یگان‏ها ابلاغ شد 1.

الف. قطع خطوط مواصلاتی دشمن در پشت جبهه کماکان انجام شود.

ب. قطع خطوط مواصلاتی و شناسایی مسلحانه هوایی روی محورهای بصره – حسینیه، بصره – اهواز، خرمشهر – اهواز، نشوه، طلائیه – جفیر و نشوه – اهواز، طلائیه – سوسنگرد، از طریق پایگاه‏های سوم، چهارم، ششم شکاری.

ج. پوشش هوایی مناطق اهواز تا بوشهر توسط چهار فروند هواپیماهای «اف14» از طریق پایگاه‌های هفتم و هشتم شکاری به صورت 24ساعته به مدت پنج روز، پوشش هوایی غرب و همدان در روز و شب توسط پایگاه سوم همدان و منطقه آذربایجان در روز توسط پایگاه دوم تبریز و در شب توسط پایگاه یکم مهرآباد، پوشش هوایی منطقه تهران در روز توسط هواپیماهای «اف5» و در شب توسط هواپیمای «اف14» همراه با مأموریت‏های سوخت‌رسانی از پایگاه یکم ترابری.

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران


1 – پرونده‌ی 24-2 عملیات جلد یازدهم شماره 89 در دفتر ویژه نهاجا

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده