نبردهای هوایی ایران (35)
6ـ نتایج راهبردی نبردهای هوایی دوران نخست دفاع مقدس (2) همچنین نشریه شرق‏الاوسط در مورخ 7/7/59 نوشت: «نیروهای عراقی روز گذشته بر سر تصرف شهر دزفول در جنوب‏غربی ایران، در پی درگیری‏های شدید با نیروهای ایرانی در کنار رود کرخه متوقف شدند. طبق اعلام عراق، نیروهای ایران در مقابل حملات شدید عراق به مواضع دفاعی عقب‏نشینی می‏کنند که این حملات درواقع مقدمه‏ای برای اشغال دزفول است»[1].

درنتیجه، نگاهی کوتاه به نقشه شماره 4-2 نشان می‏دهد که: پایگاه هوایی دزفول نمی‌توانست برای دفاع سرزمینی و تأمین به تنها لشکر آسیب دیده 92 زرهی چشم داشته باشد و ناگزیر دفاع سرزمینی را نیز خود بر دوش داشت و این کار را برای بقای خود می‏بایست انجام ‌دهد. قطعاً اگر حملات و یورش‌های دلاورانه پی در پی خلبانان جان بر کف پایگاه چهارم شکاری دزفول در تداوم آتش پشتیبانی هوانیروز قهرمان در غرب کرخه و مقاومت دلیرانه برخی از یگان‏های زمینی (گردان283 از تیپ2 زرهی به‏نام گردان زرهی شهید کماسی) نبود، دشمن در شمال خوزستان به راحتی از پل نادری هم عبور کرده و جاده خرم آباد- دزفول، اندیمشک-اهواز، پایگاه هوایی، شوش و… را تصرف می‌کرد و در جبهه میانی اهواز و جنوبی تا ماه‏شهر به پیش می‏رفت. بنابراین، این پایگاه علاوه بر دفاع در غرب کرخه همزمان در ناحیه مرکزی خوزستان هم با نیروهای زرهی دشمن درگیر بود، ضمن این‏که پایگاه هوایی بوشهر نیز منطقه مرکزی و جنوبی استان خوزستان به‏ویژه محور خرمشهر- آبادان را تحت پوشش خود قرار داده بود و با نبرد هوایی در برابر پیشروی تانک‏های دشمن ایستاده و دفاع می‏کرد.

پس از این نبردها بود که سرفرماندهی ارتش بعث سریعاَ دریافت؛ اهداف پیش‏بینی شده آنان با گذشت زمان و حضور فعال نیروی هوایی ایران با انهدام تانک‌ها و ستون‌های زرهی عراق غیر­قابل دسترس خواهند بود. زیرا بهدنبال حملات یکپارچه، منسجم و پرحجم نیروی هوایی ایران در همان روزهای آغازین جنگ، نیروهای زرهی و پیاده دشمن خیلی زود در نواحی مرزی متوقف شدند به­طوری که در نیمه دوم آبان 1359، صدام به نیروی­های خود در خوزستان دستور اتخاذ راهبرد پدافندی در فضای اشغال شده را صادر کرد. به دنبال آن، نیروی هوایی ایران تلاش کرد تا با ادامه حملاتِ راهبردی به عمق خاک دشمن بویژه بغداد، ناامنی را به کل کشور عراق سرایت دهد.

در قالب این راهبرد مؤثر، مأموریت حمله به منابع و زیرساخت‌های عراق طراحی و آغاز به‌شدّت ادامه یافت.

پدافند هوایی، عکس‌برداری و پشتیبانی آتش هوایی، قطع خطوط مواصلاتی دشمن و ترابری هوایی از جمله اقداماتی بود که آگاهی از شرایط منطقه نبرد و اتخاذ تصمیم‌های راهبردی را برای فرماندهان خودی، به­خوبی میسر ساخت. در نتیجه، جابجاییِ نیروهای رزمنده، انجام حملات بازدارنده و حتی انتقال تجهیزات و مجروحین از سرعتِ کمّی و اثربخشیِ کیفی برخوردار شدند.

خلاصه این که حقایق و واقعیات مطرح شده در برخی از اطلاعیه‏های ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران از جمله اطلاعیه شماره 55[2] و حتی پیش‏تر در اطلاعیه شماره 49 چنین متجلی شده است:

«هم اکنون مردم رزمنده و شجاع ما در خرمشهر و آبادان با کمک برادران سرباز و پاسداران و خلبانان به نیروهای مزدور متخاصم حمله برده و با نابود کردن تعدادی تانک و اسیر گرفتن تعداد زیادی از سربازان عراق، ضرب شصتی محکم به این خود فروختگان از خدا بی‌خبر نشان دادند، جریانات کامل آن متعاقباً به اطلاع ملت غیور ایران خواهد رسید.»

بر همین اساس، نهاجا به‏منظور ناکارآمد شدن خودروهای زرهی، تانک‌ها، نفربرها و دیگر ماشین آلات جنگی دشمن، علاوه بر انهدام منابع، ذخایر، تلمبه‏خانه‌ها و دیگر تأسیسات نفتی عراق به عقبه دشمن نیز حمله کرد تا از رسیدن نیروهای تازه نفس و آذوقه به پشت جبهه‏های عراقی جلوگیری کند و با این کار دشمن را به زانو درآورد.

حال در یک جمع‏بندی باید اذعان داشت که اصولاً راهبرد و اهداف از پیش تعیین‌شده ارتش عراق، حداقل تصرف شهرهای خرمشهر و آبادان در جناح جنوبی خوزستان، تصرف اهواز در جناح میانی آن و تسخیر شهرهای دزفول، اندیمشک باهدف قطع ارتباطات جاده‏ای و راه‏آهن این استان زرخیز و از همه مهم‌تر اشغال پایگاه هوایی چهارم شکاری بود. چراکه چنانچه این پایگاه به تصرف دشمن درمی‏آمد، رزمندگان اسلام از آتش پشتیبانی هوایی و پشتیبانی خدمات رزمی ازجمله ترابری هوایی محروم می‌شدند. این درحالی بود که پایگاه بوشهر، به‌رغم مأموریت‏های خطیر یادشده، پوشش هوایی و پشتیبانی آتش را برای دریادلان نداجا همزمان فراهم ساخته بود که در مبحث بعدی، فرایند این نبردها در چارچوب عملیات بزرگ «مروارید» ارائه می‏شود.

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران


[1]– جنگ ایران و عراق از نگاه مطبوعات جهان (1387) «اولین گام متجاوز» ج2، تهران انتشارات شکیب، ص128و 200.

[2] – روزنامه کیهان شنبه مورخ پنجم مهرماه 1359  شماره 11103. 

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده