نبردهای هوایی ایران (33)
5 ـ حضور کارکنان نهاجا در نبردهای زمینی در پایان این مبحث، بی مناسب نیست تا به نقش آن عده از افسران، همافران، درجه‏داران و یا کارمندان نهاجا که داوطلبانه به کمک همرزمان خود در جبهه‏های زمینی شتافتند و تعدادی از آنان به درجه رفیع شهادت نائل شدند، اشاره شود: از همان روزهای نخست دفاع مقدس، فرماندهان یگان‏های مختلف نیروی هوایی، با اعزام کسانی که تخصص آنها رزمی نبود، به جبهههای زمینی برای کمک و تکمیل آمار گردان‏های زمینی به شکل مأمور هماهنگ شده و موافقت کرده بودند، چراکه در آغاز حمله سراسری ارتش عراق جبههها خالی بود و این گروه‏ها می‏بایست بهرغم نیاز عملیاتی و تخصصی به جبهه‏ها اعزام می‏شدند[1].

البته با صف‏آرایی لشکـرهای زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در جبهه‏ها و تثبیت نیروی زمینی ارتش عراق، فشار کار از دوش نیروی هوایی تا حد زیادی کاسته شد و تعداد کثیر دیگری از کارکنان نهاجا جمعی پایگاه‏ها و یگان‏های مختلف این نیرو با طی آموزش‏های رزمی به صورت هدفمند به جبهه‏ها اعزام می‏شدند. با این وجود باید با تأکید اذعان داشت که افراد اعزامی به جبهه‏ها اغلب از میان کارکنان متخصص، متعهد و ساعی بودند که خلاء حضور آنها در یگان‏های اولیه خود در نهاجا کاملا حس می‏شد و هریک به نوعی در آماده‏سازی پرنده‏ها و یا دیگر تجهیزات آفندی، پدافندی و ارتباطی نهاجا نقش ویژه و شایسته‏ای ایفا میکردند.

اساساً مراتب آموزش و اعزام‏های اولیه در روزهای نخست جنگ به صورت ابتکاری و خودجوش با تکیه بر مدیریت و فرماندهی مرکز آموزش‏های هوایی شهید خضرایی در تهران صورت می‏گرفت و بعدها پایگاه‏های نهاجا اقدام به تشکیل دوره‏های آموزشی برای اعزام کارکنان پایور و وظیفه نهاجا به جبهه‏ها کردند.

متعاقباً، تعداد دیگری از کارکنان نهاجا رسماَ در مرکز آموزش‏های هوایی یک دوره کوتاه مدت رزم انفرادی دیدند و به عنوان نخستین گروه در تاریخ 22/7/59 به جبهه‏های نبرد زمینی شتافتند و از ماه‏های آبان به بعد یکی پس از دیگری شهید شدند که در این میان می‏توان به یک دانشجوی دوره خلبانی که هنوز به گردان پروازی راه پیدا نکرده بود، به‏نام «سید علی‌اکبر حیدری» اشاره کرد که داوطلبانه از مرکز آموزش‏های هوایی به جبهه‏های جنوب اعزام شد و در مورخ 27/8/1359 در منطقه سوسنگرد به درجه رفیع شهادت رسید. به علاوه، تعدادی از کارکنان کارشناس، متخصص و متعهد دیگر بودند که در مناطق نبرد زمینی به وسیله گلوله‏های مستقیم دشمن به شهادت رسیدند. اینان به همراه شماری از هم‏رزمان‏شان خود در این برهه از دفاع مقدس بویژه در دوماهه نخست نبرد با میل و رغبت، به‏رغم رسته آنها که اغلب اداری، فنی و غیررزمی بود و تخصص‏های آنان در ارتباط با پشتیبانی از نیروهای رزمنده هوایی بود، برای جهاد در راه خدا، داوطلبانه به جبهه‌های زمینی برای جنگیدن و دفاع از آن سنگرهایی که نیروی زمینی ارتش نیاز داشت؛ شتافتند. یا به جمع نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در قالب بسیج مردمی پیوستند و یا این که در قالب نیروهای جنگ‏های نامنظم شهید دکتر چمران به جهاد مقدس پرداختند و توفیق شهادت پیدا کردند! نخستین افسری که از میان کارکنان داوطلب نهاجا به درجه رفیع شهادت در جبهه‏های جنوب نائل شد، ستوانیکم فنی کرامت‌الله حسین‌زادگان جمعی پایگاه دزفول بود که در تاریخ سوم مهر 1359، در منطقه کوشک توسط گلوله‏های مستقیم دشمن شهید شد. پس از او سربازان یکم وظیفه رجب‏علی شاهگدی از پایگاه چهارم و علی‌محمد گنجی از پشتیبانی مرکز بودند که هر دو در منطقه دهلران در مورخ 6/7/59 به وسیله تیر مستقیم دشمن و ترکش خمپاره به شهادت رسیدند.

شهدای دیگر، ستوان‏یکم فنی سیدرضا میرغفاری جمعی فرماندهی پدافند هوایی و ستوانیکم فنی اسماعیل خادم همدانی از پایگاه شهید نوژه بودند که در مورخ 9/7/1359 به ترتیپ در مناطق عملیاتی غرب و جنوب کشور به فیض شهادت نائل شدند.

متعاقباً، سروان فنی ولی‌اله عیوضی جمعی فرماندهی آموزش‏های هوایی در مورخ 17/7/1359 در منطقه اهواز و استوار دوم فنی محمدحسن اصغرپور از پایگاه شهید سوم شکاری شهید نوژه در مورخ 18/7/1359 در جبهه جنوب شهید شدند.

سربازیکم وظیفه خلیل لوزی جمعی پایگاه پنجم امیدیه در مورخ 20/7/1359 در جبهه دهلاویه و سربازیکم وظیفه محمود اقبالی از پایگاه شهید نوژه در مورخ 22/7/1359 در جبهه دزفول بر اثر ترکش گلوله توپ دشمن به شهادت رسیدند. ستوانیکم فنی «اسماعیل وجودی» جمعی پشتیبانی مرکز نیز در مورخ 24/7/1359 به وسیله گلوله مستقیم دشمن در منطقه اهواز به شهادت رسید.

حال با عطف توجه به تعداد شهدای فرماندهی مرکز آموزش‏های هوایی به نقش این یگان که در پیروزی انقلاب اسلامی پیش‏تاز بود، در اینجا اشاره‏ای هرچند کوتاه می‌شود. اصولاً مرکز آموزش‏های هوایی نهاجا به عنوان یک یگان انقلابی، بلافاصله پس از تجاوز سراسری دشمن، خود به صورت یک هسته تعیین کننده و اعزام کننده کارکنان به جبهه‌ها در آمد؛ و درست مانند بسیج مساجد که به تدریج نیروهای غیر نظامی را به صورت بسیج مردمی اعزام می‌کردند، این یگان هوایی نیز نخستین یگان نظامی بود که اقدام به اعزام‏های بسیج‏گونه کرد و شروع به آموزش داوطلبان اعزام به جبهه از نیروی انتظامی و بسیج مردمی مساجد و روحانیون داوطلب و افراد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کرد که متعاقباً فرایند، روند و نحوه این آموزش‏ها، تدابیر و ابتکارت به کار گرفته شده، از زبان برخی از مسئولین و افرادی که خود شاهد و یا دست‏اندر کار این امر خطیر بوده‏اند، ارائه ‏می‌شود.

اساساً تاریخ تشکیل آموزش بسیج در یگان فرماندهی آموزش‏های هوایی کـه آنرا (ف.آ.هـ)[2] می‌نامیدند (شهید خضرایی) به همان روز آغازین جنگ باز می‌گردد که نخستین گروه آموزش دیده پس از آن‏که دوره آموزش نظامی فشرده‏ای شامل کار کردن با سلاح‏های سبک و حفر سنگرهای انفرادی و تخریب و خنثـی‏سازی مهمات- بمب و آموزش‏های دفاعی و رزم انفرادی را طی کردند، در تاریـخ 22/7/1359 برای دفاع از سرزمین‏های اشغالی بویژه خرمشهر و تنها به همین منظور به اهواز و دزفول اعزام شدند و زیرنظر یگان‏های نیروی زمینی قرار گرفتند. آنان اغلب به لشکر92 زرهی اهواز و گردان165 اعزام شدند. از خاطرات این کارکنان که با اسناد و مدارک تطبیق داده شده، چنین برمی‌آید که بلافاصله پس از بمباران فرودگاه مهرآباد در روز سی و یکم شهریور 1359،  یک هسته مرکزی برای اعزام به جبهه خوزستان بویژه در خرمشهر و پادگان(دژ) که در آنجا باید نخستین جرقه‌های دفاع زده می‌شد و دشمن تا فرا رسیدن نیروهای کمکی معطل می‌گردید، در فرماندهی آموزش‏های هوایی تشکیل شد که گردانندگان آن سروان داود میرزا، ستوانیکم اکبـر دیانت‏فر، سروان قربان علی‏مراد و سروان عبداله امانی و… بوده‌اند. این تشکل، دارای کمیته‌هایی با نام‏های رزم انفرادی، جنگ افزار، تخریب خنثی‌سازی، آموزش دفاعی و آمادگی بوده است. مدت آموزش 45 روز و به صورت فشرده بود و در پایان تحت نظر ریاست بسیج و ریاست کمیته‌های آن و مربیان به داوطلبان کارت پایان دوره اهدا می‌شد که به منزله رفع موانع و کسب آمادگی برای اعزام به جبهه‌ها بود.

مربیان کمیته‌های آموزش بسیج، ضمن اجرای برنامه‌های آموزشی در فرماندهی آموزش‏های هوایی به صورت سیار و مأمور به سایر پایگاه‏های هوایی و پادگان‏های سپاه پاسداران، ژاندارمری شهربانی، مدارس و مساجد اعزام شده و در امر آموزش بسیج مردمی به منظور اعزام به جبهه‌ها شبانه‌روز تلاش می‌نمودند، می‌توان گفت سهم به‏سزایی را در پشتیبانی جنگ ایفا کردند.

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران


[1] – در این خصوص باید گفت که در دومین ماه از جنگ نیز تعدادی دیگر از کارکنان این نیرو در جبهه‏های زمینی به شهادت رسیدن و در این خصوص، آخرین روز از آبان‏ماه دو نفر درجه‏داران متخصص نهاجا که از طریق فرماندهی آموزش‏های هوایی به جبهه‌های زمینی در سوسنگرد فرستاده شده بودند، به شهادت رسیدند. این دو نفر استواردوم آجودانی(یعنی تخصص‏اش امور اداری بوده) کریم زاهد و استوار دوم فنی غلام‏علی حا فدوی نام داشتند.

[2]– از نظر سابقه اساساً فرماندهی آموزش‏های هوایی (ف.آ.هـ) در تاریخ 29/8/1329 شمسی به‏نام تیپ تعلیمات هوایی تشکیل شد. در سال 1343 شمسی به مرکز آموزش‏های هوایی مبدل گشت و در سال1350 شمسی همراه با دوران توسعه و گسترش سازمان نیروی هوایی به عنوان «فرماندهی آموزش‏های هوایی» که یکی از فرماندهی‏های عمده نیروی هوایی تلقی می‏شد، معرفی گردید در اواخر دفاع مقدس با شهید شدن سرهنگ خلبان محمود خضرایی که مدتی فرماندهی این مرکز را به عهده داشت، به‏نام فرماندهی آموزش‏های هوایـی شهید خضرایی تغییر نام یافت.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده