مواضع آمریکا در جنگ تحمیلی-44
كمك­هاي اقتصادي كشورها به عراق دولتمردان آمريكا در طول مدت جنگ تحميلي، با صدور مجوز در خصوص اعطاي كمك مالي و مخالفت ننمودن با اعطاي انواع وام­ها به صدام و رژيم بعث عراق، توسط تمامي كشورهاي جهان و به­ خصوص از سوي كشورهاي عربي حاشيه خليج فارس و ساير كشورهاي عربي، شرايطي را براي دولتمردان عراقي به ­وجود آوردند كه آنها با طيب خاطر فقط به چگونگي جنگ با ايران انديشيده و دغدغه ديگري نداشته باشند.

اين رفتار آمريكاييان، تحت شرايطي اجرائي مي­گرديد كه برابر مصوبات و قوانين سازمان ملل، تمامي كشورها مي­بايست از واگذاري هرگونه كمكي كه باعث توسعه جنگ بين اين دو كشور مي­گرديد، عملأ خودداري نمايند.[1] به ­خصوص آنكه، علاوه بر آمریکا، اكثريت كشورهاي كمك كننده به عراق نیز در قبال اين جنگ، موضع بي­طرفي را اتخاذ نموده بودند.[2] شرايط دو قطبي بودن جهان نيز وضعيتي را حاكم ساخته بود كه هيچ­ يك از كشورهاي جهان كه در يكي از اين دو اردوگاه قرار داشتند، نمي­توانستند بدون هماهنگي و اخذ مجوز آنها اقدام به واگذاري كمك­ها و مساعدت­هاي سياسي، مالي و نظامي به يك كشور ديگر ­نمايند. بنابراين، ترديدي وجود ندارد كه تمامي كمك­هايي كه از سوي تمامي كشورهاي واقع در دو حوزه شرق و به ­خصوص غرب انجام مي­پذيرفته است، فقط با اخذ مجوز از دو ابر قدرت­ آمريكا و شوروي امكان ­پذير بوده و اجرائي مي­شده است.

 «ريچارد مک گارا هلمز»[3] سفير آمريكا در ايران، به­تاريخ 10 نوامبر 1975 برابر با 19 آبان 1354، نامه­اي را براي «اسدالله علم» وزير دربار ارسال مي­دارد. هلمز در اين نامه با استناد به قانون فروش­هاي نظامي و همچنين، استناد به بند 414 قانون اصلاح شده امنيت متقابل مصوب 1954، به صراحت اعلام مي­دارد: «هيچگونه سلاح و اقلامي كه با استفاده از فن­آوري آمريكاي ساخته و يا خريداري شده است، به هيچ شخص مشخص شده در خارج از حوزه تعيين گرديده، انتقال ندهد….» همچنين، در ادامه اين نامه قید شده است: «موافقت با انتقال اقلام به خارج از حوزه فروش مشخص شده در مجوز، فقط با بررسي­هاي مورد به مورد امكانپذير است.»[4] این سند مؤید این واقعیت مهم است که تمامی تلاش­ها و فعالیت­ها در زمینه واگذاری سلاح، تجهیزات و امکانات آمریکایی به کشورهای ثالث، صرفأ با مجوز دولت ایالات متحده امکانپذیر می­باشد.

 

كمك­هاي اقتصادي كشورهاي عربي به عراق

برابر بررسي­هاي انجام شده و با استناد به مدارك و مستندات موجود، مي­توان چنين اعلام داشت كه تقریباًٌ تمام کشورهای عربی به­صورت کم و بیش از عراق در طول جنگ حمایت کردند، اما برخی از آنها به­ صورت افراطی، به تقویت صدام همت گماشتند. شاید کمتر کشور عربی را بتوان یافت که به نوعی در کنار عراق علیه ایران قرار نگرفته باشد. البته برخی از این کشورها بودند که دیدگاه­هاي منصفانه­تری در قبال ایران داشتند، اما به­ طور عمومی، مواضع و تمایل سیاسی آنها علیه ایران بود. بسياري از كشورهاي عربي كه اكثريت قابل توجه آنها براساس تقسيمات سياسي حاكم بر آن مقطع زماني، در اردوگاه غرب قرار داشتند، با استفاده از برخي تعبيرها و تفسيرها از جمله اظهار نظر ملك حسين، شاه سابق اردن در سال 1980 ميلادي كه گفته بود: «عراق كشور عربي و برادر ماست كه نبايد مورد هيچ­گونه تهديد خارجي قرار گيرد و يا آسيبي از هر منبع كه باشد به آن برسد» و همچنين اعمال فشارهاي سياسي از سوي آمريكا، سيل كمك­هاي نظامي­ خود را به سوي كشور عراق در طول هشت سال جنگ عليه ايران سرازير مي­كردند.

جنگ تحميلي، بعضي از تناقضات آشكار در نگرش دولت­هاي حاشيه خليج فارس نسبت به امنيت خود را آشكار كرد. آنها براي جلوگيري از تهديد انقلاب اسلامي، از عراق حمايت مادي و معنوي كردند. هر يك از اين كشورها، به ­صورت جداگانه سياست «دفاع نيابتي»[5]  را دنبال كردند. این حمایت­ها و کمک­ها در تمام سطوح وجود داشته است، به­گونه­ای که «طارق عزیز» وزیر خارجه عراق در 1365/2/4 اعلام کرد: «طرح­های هماهنگی میان عراق کویت و عربستان سعودی در زمینه جنگ با ایران وجود دارد.» «سعدون حمادی» نيز در راستای تحریک کشورهای حاشیة خلیج فارس چنين مي­گويد: «اگر عراق سقوط کند، پس از آن، تمام کشورهای خلیج فارس سقوط خواهند کرد.»(بني لوحي،1378: 367) همچنين، اعطاي وام­هاي متعدد به ميزان حداقل 35 ميليارد دلار، ارسال كالاهايي از طريق بنادر خود به مقصد عراق، فروش 3 دهم ميليون بشكه نفت در روز از منطقه بي­طرف كه به نيابت از عراق و توسط عربستان سعودي در سال 1384 انجام گرديد و ارسال نفت خام عراق از طريق لوله به درياي سرخ را مي­توان از جمله مصاديق اين حمايت­ها محسوب و قلمداد نمود.(كينگ و كارش، 1387: 73)

در همان اوایل آغاز جنگ، روزنامة ترک زبان «ینی دویر»[6] (چاپ ترکیه) در تاریخ 1359/8/10 نوشت: «در حال حاضر دولت­های دست نشاندة منطقه همگی به حمایت از عراق پرداخته­اند و سیاست­های منافقانه را فراموش کرده و در این راه، از آمریکا و رژیم صهیونیستی فرمان مستقیم دریافت می­کنند. امروز ایران به تنهایی در برابر دنیا مقاومت می­کند.» سایت «شریف نیوز» به نقل از کوردزمن در کتاب «درس­هایی از جنگ­های مدرن» نوشت: «اخبار موثق حاکی از آن است که کویت، بحرین، قطر و عربستان سعودی، دو روز قبل از آغاز حملة عراق به ایران، موافقت کردند که از نظر مالی به عراق کمک کنند.»

 

منبع: مواضع آمریکا در جنگ تحمیلی، عسگری، شاداب، 1393، ایران سبز، تهران

 


1- واگذاری تجهیزات به عراق در طول مدت جنگ به نحو چشمگیر و بی­سابقه­اي افزایش یافت. بنابر نظر آنتونی کردزمن در طول جنگ جمعاً 50 میلیارد دلار تسلیحات جنگی به عراق تحویل داده شد.(کنفرانس خلیج فارس، بررسی و منافع و راه­های موجود آمریکا 21/6/1369، واشنگتن) فرانسه در کمتر از 2 سال، تسلیحاتی به ارزش 6/5 میلیارد دلار به عراق ارسال کرد. چین، انگلستان، آلمان، برزیل، مصر، کلمبیا، اسپانیا، آمریکا و بسیاری از کشورهای دیگر تسلیحات شیمیایی با تکنولوژی پیشرفته در اختیار عراق قرار دادند. پس از تشدید درگیری میان عراق و کویت، عراقی­ها مدعی شدند جنگ را به تنهایی انجام داده­اند. ابوغزاله معاون سابق رئیس جمهور و وزیر دفاع مصر در گفت گو با رادیو کویت اعلام کرد: همه ­می­دانند که تنها کویت و عربستان قریب به 60 میلیارد دلار به عراق کمک کرده­اند و ادعای عراق در مورد اینکه جنگ را به تنهایی شروع کرد یک دروغ بزرگ است و    دولت­های غرب در طول جنگ کمک­های فراوانی به عراق کردند.(روزنامه کیهان 7 اسفند 1369). شوروی در بین سال­های 88/ 1986 (67-1365) سلاح­های به ارزش تقریبی 8/8 تا 2/9 میلیارد دلار شامل 2000 تانک (از جمله 800 تانک تی 72)، 300 هواپیمای جنگنده، حدود 300 موشک زمین به زمین از نوع اسکادبی و هزاران قطعات توپخانه سنگین و نفربرهای مسلح به عراق تحویل دادند.(محی­الدین مصباحی، اتحاد جماهیر شوروی و جنگ ایران و عراق از برژنف تا گورباچف، مجله سیاسی دفاعی، ویژه نامه جنگ، تابستان و پاییز 1375). طه یاسین رمضان به خبرگزاری مصر گفت:  «شوروی­ها در کنار ما هستند و در توسعه نیروهای مسلح ما شرکت دارند.»(خبرگزاری جمهوری اسلامی، گزارش­های ویژه، مورخه: 1364/4/14؛ خبرگزاری فرانسه، 1366/4/13).

2- تعهد رفتار برابر با متخاصمین که یکی از مهم­ترین تعهدات دول بی‌طرف است آنها را از رفتار تبعیض‌آمیز نسبت به طرفین مخاصمه منع می‌کند. ماده 9 کنوانسیون پنجم لاهه اشعار می‌دارد: «هرگونه اقدام موجد محدودیت و ممنوعیتی که توسط نیروی بی‌طرف در خصوص موضوعات مورد اشاره در مواد 7 و 8 (روابط تجاری، ارسال اسلحه، مهمات و…) انجام می‌شود، باید در خصوص متخاصمین به­طور بی‌طرفانه اجرا شود…»

قاعده کلی تعهد رفتار برابر در مخاصمه بر مسايل دریایی هم حاکم می‌باشد و از آنجا که عمدتاً ارتباط آمریکا با جمهوری اسلامی از طریق راه دریایی – خلیج فارس- صورت می‌گیرد، بیشترین تخلفات آمریکا هم از حقوق بی‌طرفی در طول جنگ ایران و عراق در این منطقه بود. به­طورکلی به وظایف دول بی‌طرف در حقوق جنگ دریایی شامل عدم شرکت در مخاصمات، عدم تجهیز و فراهم نمودن تسهیلات نظامی به نفع یکی از متخاصمین، منع حمل وسایل جنگی قاچاق، اصل رفتار برابر و مساوی با متخاصمین، منع ارائه اطلاعات نظامی به متخاصمان، تمکین به تدابیر کنترل‌کننده کشتی‌های جنگی متخاصم و نظارت بر فعالیت اشخاص خصوصی و اتخاذ اقدامات پیشگیرانه مي­گردد.

3 – Richard Mc. Gara. Holmes.

4– توضيحات كامل­تر در اين خصوص، در پايان فصل پنجم آورده شده است. (براي كسب اطلاعات بيشتر در اين حوزه، مراجعه شود به اسناد لانه جاسوسي، كتاب يازدهم: 289(

5 – Defence by Proxy.

6 – Yeni Dayer Newspaper.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده