مواضع آمریکا در جنگ تحمیلی-42
جنگ و روابط اقتصادي آمريكا با عراق علي رغم سردي ظاهري حاكم بر روابط دو كشور آمريكا و عراق، ليكن دلايلي وجود دارد كه براساس آنها چنين استنباط ميشود مناسبات فيمابين دو كشور قطع نشده است. در سال 1972، پس از دو هفته از امضاي معاهده دوستي ميان عراق و شوروي، دفاتر حفظ منافع دو پايتخت در واشنگتن و بغداد گشايش يافت و علي رغم كاهش حجم مبادلات تجاري در اثر تحريم آمريكا بر عراق و قرار دادن نام كشور عراق در ليست پنج كشوري كه طرفدار تروريستهاي بينالمللي است، مبادلات في مابين قطع نشده و حتي پس از سه سال سير صعودي نيز به خود ميگيرد.

شروع روابط اقتصادي

مرحله جديد روابط غيررسمي عراق و آمريكا در سال 1354 با سفر «ديويد راكفلر»[1] سرمايه‌دار بزرگ آمريكايي به بغداد جنبه جدي‌تري به ­خود گرفت. راكفلر، در فوريه 1975 (بهمن1354) براي بسط روابط اقتصادي و تجاري دو كشور از  سوي كاخ سفيد به بغداد رفت و با صدام ديدار كرد. اين سفر گرچه پوشش اقتصادي داشت،  اما يك سفر سياسي و مهم تلقي شد. وي در ديدار با صدام مرد نيرومند آن زمان عراق اظهار داشت: «آمريكا مايل است روابط خود با عراق را بهبود بخشيده و بازرگاني خود را با آن كشور توسعه دهد.»(شوشتريان، 1379: 49)

صادرات آمریکا به عراق در سال 1977، 20% افزايش يافت و به مرز 312 ميليون دلار رسيد و در سال 1978، با 30% افزايش به سقف 432 ميليون دلار رسيد و در سال 1979 به 442 ميليون دلار رسيد كه مقدار 240 ميليون دلار آن در نيمه دوم سال مذکور بوده است. با توجه به تحريم فروش خودروها از سوي آمريكا به عراق و اينكه تا آن مقطع، فقط مواد غذايي به عراق قابل فروش بود، ليكن عراق در نيمه دوم سال 1977 خودروهايي به ­قيمت 401 هزار دلار از آمريكا وارد كرد و در سال 1978، خرید خودروها به 30 ميليون دلار رسيد و در سال 1979 به 65 ميليون دلار بالغ شد. ايالات متحده آمريكا در ردة پنجم كشورهاي غربي كه عراق از آنها كالا خريداري کرد، قرار داشت. صادرات آمريكا به عراق علي ‌رغم روابط خوب و حسنه ميان عراق و فرانسه، بالغ بر نيمي از صادرات فرانسه به آن كشور مي‌باشد.(غضنفري، 1384: 29) 

كارتر نيز رغبت حكومت خود را در نزديك شدن به عراق، مخفي نمي‌سازد. وي، علي ‌رغم مخالفت اعضاي مجلس سناي آمريكا سعي داشت تماس في‌مابين دو كشور از سر گرفته شود و هنگامي ‌كه مقامات وزارت خارجه در مقابل مجلس سناي آمريكا اظهار داشتند "شرايط كنوني كه منطقه در آن به سر مي‌برد، ايجاب مي‌كند مناسبات ديپلماتيك با عراق از سرگرفته شود" و باتوجه مخالفت شديد مجلس سنا به رياست «ريچارد داستون»[2] با يك قرارداد تجاري به مبلغ 2/11 ميليون دلار كه آمريكا در مقابل آن 8 دستگاه موتور بزرگ كشتي‌هاي جنگي كه  ايتاليا براي عراق مي‌سازد را به آنها بفروشد، اين قرارداد به تصويب رسيد و فروش مذكور انجام شد و وزارت خارجه آمريكا در رابطه با آن قرارداد تجاري گفت، اين قرارداد فروش در خدمت منافع خارجي آمريكا مي‌باشد. خشم مجلس سناي آمريكا، بار ديگر زماني برانگيخته شد كه عراق رغبت خود را به خريد دو فروند هواپيماي بوئينگ 747 و 3 فروند هواپيماي بوئينگ 727 به ارزش 208 ميليون دلار ابراز داشته بود و دولت حاكم آمريكا، موافقت خود را با اين درخواست اعلام داشته بودند.(همان:30)

در روز جمعه 8 اسفند ماه 1360 يك گام مهم براي حمايت از عراق برداشته شد و دولت ريگان به كنگره آمريكا اطلاع داد كه نام عراق را از فهرست كشورهاي حمايت كننده از تروريسم بين‌المللي خارج كرده و نام ايران را به ­جاي اين كشور وارد فهرست كرده است. اين اقدام آمريكا يكي از مهم‌ترين اقدامات ايالات متحده براي برقراري روابط سياسي نيز به ­شمار مي‌رفت و پيام آشكاري براي ايران داشت. آمريكا به ­طور مشخص و علني جانب عراق را گرفته بود. تيمرمن، كارشناس و پژوهشگر آمريكايي، به نحوي به­ دلايل حذف نام كشور عراق از فهرست كشورهاي حامي تروريسم اشاره دارد و مي‌نويسد: «نخستين اقدام آمريكا آن بود كه نام عراق را از فهرست كشورهاي مظنون به حمايت از تروريسم بين‌المللي حذف كند. هر كشوري كه نامش در اين فهرست بود، تابع كنترل سياست خارجي قرار مي‌گرفت و مبادله تجاري آمريكا با آن كشور دشوار مي‌شد و استحقاق دريافت كمك‌هاي آمريكايي را نداشت. لذا، براي آنكه بتواند به بغداد كمك كند، بايد ابتدا اتهام تروريستي را از پيشاني عراق پاك مي‌كردند.(تيمرمن، 1373: 236) 

به موازات بهبود روابط دیپلماتیک عراق و آمریکا، کمک­ها و مساعدت­های مالی آمریکا نیز به سوی حکومت بعث عراق سرازیر گردید؛ هدف آمریکا از این مساعدت­ها تقویت بنیان­های اقتصادی و نظامی عراق در برخورد با جمهوری اسلامی ایران بوده است. در این راستا دولت ریگان علاوه بر ترغیب متحدان اروپایی و متحدان عرب خود در منطقه به حمایت مالی از این کشور در جنگ، خود نیز برای احداث خط لوله نفتی عراق – اردن یک وام 425 میلیون دلاری در اختیار عراق قرار داد.(خبرگزاری جمهوری اسلامی- نشریه ویژه، مورخه: 26/4/1363) طبق گزارش­های مؤسسه تحقیقاتی صلح بین ­المللی استکهلم – سیپری، در آوریل 1982 که منع فروش اسلحه به عراق برداشته شد. آمریکا تعدادی هواپیما به عراق فروخت و با خارج ساختن عراق از فهرست دولت­های تروریست و برقراری روابط سیاسی، قراردادی میان دو دولت به ارزش یک میلیارد دلار به امضاء رسید. (sipri year book, 1984: 243) عملكرد ايالات متحده، صرفاً محدود به صدور بيانيه و اظهارات شفاهي در جهت حمايت از عراق نمي‌شد، بلكه اين كشور با انجام اقدامات متعددي از عراق حمايت مي‌كرد و در مقابل، اقدامات گسترده و خصمانه‌اي عليه ايران به­ عمل مي‌آورد.

 

منبع: مواضع آمریکا در جنگ تحمیلی، عسگری، شاداب، 1393، ایران سبز، تهران

 


1- David Rockefeller

2- Richard Daston.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده