نبردهای هوایی ایران (5)
خاطره امیرسرتیپ علی اصغر ایمانیان نخستین فرمانده منتخب امام در نهاجا درباره فروش بوئینگ‏ها شادروان امیر (تیمسار) ایمانیان نخستین فرمانده منتخب حضرت امام در نهاجا[1]، درباره فروش بوئینگ‏های 707 و 747 پس از پیروزی انقلاب اسلامی خاطره بسیار ارزشمندی دارند که باتوجه به اهمیت موضوع در سطور زیر به اختصار نقل می‏شود: «پس از مراسم معارفه و تشرف خدمت حضرت امام(ره)، معظم‏له یک عکس خودشان را هم امضا کردند و به من دادند، که هنوز هم دارم و همیشه توی اتاق خوابم است، ضمناً همان روز دستور فرمودند که من هر وقت کاری داشتم مستقیم و بدون واسطه بروم خدمت ایشان و یا مستقیم بتوانم تلفنی با ایشان صحبت کنم».

 

تا این‏که برایم خبر آوردند: همه هواپیماهای بوئینگ حتی سوخت‏رسان‏ها (بوئینگ747 و 707 که خدمات بی‏نظیری در خصوص سوختگیری هوایی و ترابری در دوران دفاع مقدس ارائه دادند) را دارند به پاکستان می‏فروشند و همین روزها آنها را تحویل می‏دهند. وقتی این خبر را شنیدم، (متأثر شدم) پس از بررسی‏های ابتدایی بلافاصله مستقیم حضور ایشان رفتم. چه کسی این تصمیم را گرفته بود اینها که مورد نیاز خودمان بود؟ آن روز وقتی که خدمت ایشان رسیدم، ایشان پرسیدند چه شده است؟

عرض کردم: من اول رفتم، خدمت نخست‏وزیر و موضوع را با ایشان در میان گذاشتم که ایشان گفتند هر تصمیمی که امام بگیرد، همان را اجرا می‏کنیم، بعد خدمت ایشان جریان فروش هواپیماها را مطرح کردم و معروض داشتم، اگر چه خود نیروی هوایی به این هواپیماها نیاز دارد ولی اگر تصمیم به فروش آنها ‏را دارید، چرا به بیکانگان بدهیم!؟ آنها را به هواپیمایی کشوری خودمان واگذار کنید؟! چون اگر بخواهند هر کدام از این هواپیماها را بخرند، نخست باید پول تمام و کامل آنرا پرداخت کنند، تازه در نوبت قرار گیرند و شاید بیش از یک‏سال هم می‏بایست منتظر ماند. آخرش هم معلوم نیست، شاید بدهند یا ندهند. اگر هم خدای ناکرده نیروی هوایی آنها را لازم داشت، می‏توانیم پس بگیریم. چرا چنین کاری را می‏خواهند، بکنند؟

امام خدا بیامرزدش، فقط رو کرد به من و گفت: "خودتان می‏توانید این هواپیماها را نگه‏داری کنید"؟ گفتم: بله آقا چرا که نتوانیم! ما داریم الان آنها را پرواز می‏دهیم و تعمیر می‏کنیم. آنگاه امام(ره) فقط یک کلمه دستور دادند: "آنها را نگه دارید". خدا شاهد است آنجا فهمیدم فرماندهی یعنی چه!! چون وقتی که با دلیل قانع‏کننده و منطقی به او مراجعه می‏کنی و نیت تو را خیرخواهانه می‏بیند، فوراً دستور صریح خود را می‏دهد و…[2] .

پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز برنامه لغو قراردادهای تسلیحاتی و حتی فروش هواپیماهای «اف14» ادامه داشت. تا این‏که پس از این اقدامات، در یکی از جلسات «شورای انقلاب» در سال 1358 به پیشنهاد شهید بهشتی جلوی این کار گرفته شد.

3) سابقه و ساختار گردان11 شناسایی تاکتیکی

از نظر سابقه، تشکیل نخستین یگان مستقل شناسایی هوایی (گردان11) جهت عکسبرداری هوایی، به سال 1337 به ورود اولین سری از هواپیماهای جت شناسایی «آر.تی33» باز می‌گردد. ده سال بعد (سال 1347) نخستین هواپیمای «آر.اف5» و سال 1350 نیز نخستین «آر.اف4» وارد نیروی هوایی ایران شدند و به لحاظ اهمیت از همان ابتدا در مهرآباد تهران مستقر گردیده و توان گردان11 شناسایی در انجام مأموریت‌های محوله افزایش یافت. این گردان ازنظر ساختار خود شامل بخش پروازی مُرکّب از خلبانان «آر.اف4» و «آر.اف5»، تفسیر عکس و لابراتوار بود. در رأس آن فرمانده قرار داشت که توسط ستاد نیرو تعیین می‌شد. لابراتوار و تفسیر عکس از دیگر بخش‏های گردان بودند که به ظهور فیلم، چاپ، بزرگنمایی تا 16 برابر و تفسیر عکس‌های گرفته‌شده می‏پرداختند و با بررسی عکس‌ها ضمن مشخص کردن موقعیت پایگاه، مواضع، تأسیسات و تجهیزات نظامی و راهبردی دشمن به‌صورت مکتوب نتیجه بررسی‌ها را به پیوست عکس‌ها جهت استفاده اطلاعاتی به مبادی ذی‏ربط ارسال می‌کردند.

 در کنار گردان شناسایی، شعبه دوربین که زیرمجموعه گردان نگهداری پایگاه مهرآباد محسوب می‌شد، ساخته‌شده بود که مجرب‌ترین افسران و تکنسین‌ها کار نگهداری، تعمیر و تنظیم دوربین‌ها و تجهیزات عکس‌برداری را بر عهده داشتند. ازجمله تجهیزات عکس‌برداری در این قسمت می‌توان به دوربین «کِی.‌اِی-90» بی با لنز (فاصله کانونی) 24 اینچ اشاره کرد که مخصوص عکس‌برداری پانارومیک و ارتفاع بالا بود که در زمان جنگ عملیاتی شد. کارایی و کیفیت عکس‌های گرفته‌شده به‌وسیله این دوربین بویژه هنگام عملیات‌های بزرگ بسیار بالا بود و تأثیرات اساسی در بررسی خطوط جبهه نبرد و تصمیم‏سازی داشت[3].

گردان «آر.تی.‌اِس» زیر مجموعه فرماندهی اطلاعات و شناسایی «فاشا»[4] در ستاد نیرو از دیگر واحدهای مرتبط با گردان شناسایی بود که فعالیت‌های بخش لابراتوارِ تفسیر عکس را با دقت و گستردگی بیشتری انجام می‌داد.

گردان11 شناسایی تاکتیکی که از سال 1350 و با ادغام هواپیماهای «آر.اف4» و «آر.اف5» فعالیت خود را گسترش داد، کارنامه درخشانی در جنگ از خود باقی گذارد. در این راستا، مهم‌ترین وسیله جمع‌آوری اطلاعات از خطوط جبهه و نقاط راهبردی عراق، هواپیماهای شناسایی «آر.اف4» و یا برخی اوقات «آر.اف5» بودند. این هواپیماها با تهیه عکس‌های هوایی، محل دقیق تجمع نیروها، سلاح‌های سنگین، سایت‌های پدافند هوایی و راه‌های نفوذ برای نیروهای ایرانی را مشخص می‌کردند؛ به‌طوری‌که بررسی و تفسیر دقیق عکس‌های هوایی، فرماندهان نیروهای زمینی را قادر می‌ساخت تا در دل شب، نیروهای خود را به منطقه دشمن نفوذ دهند و عملیات موفقیت‌آمیزی را به اجرا درآورند. البته عراق نیز با اطلاعاتی که از طریق رادارها، سایت‌های شنود، هواپیماهای تجسسی و همچنین آواکس‌های سعودی به دست می‌آورد، همواره بخش مهمی از توان پدافندی خود را برای جلوگیری از انجام این مأموریت خطیر و سرنگونی هواپیماهای «آر.اف4» اختصاص می‌داد؛ با این وجود انجام صدها نوبت پرواز گوناگون در شب و روز، ارتفاع پست یا بالا و تقدیم 16 شهید خلبان بخشی از خدمات این یگان درخلال دفاع مقدس بوده است.

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران

 


[1]– پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ابتدا سپهبد سیدسجاد مهدیون و سپس سپهبد عبدلله آذربرزین چند روزی فرماندهی نهاجا را تکفل کردند تا این‏که در اسفند 1358 سرتیپ ایمانیان به فرماندهی نهاجا منصوب گشتند. اوهم در تابستان 1358 به دلیل مشکلات و دخالت‏های عوامل دیگر از فرماندهی نهاجا کناره‏گیری کرد و سرتیپ ابوالفضل مصطفوی کاندید فرماندهی شد که او نیز پس از یک هفته ترجیح داد تا به عنوان معاونت طرح و برنامه نهاجا خدمت نماید و سرلشکر امیربهمن باقری سکان ستاد فرماندهی نهاجا را تکفل کند. ایشان نیز تا تیرماه 1359 خدمت کرد و در نهایت جای خود را به سرهنگ جواد فکوری سپرد و…   

[2]– خاطرات امیرسرتیپ علی‏اصغر ایمانیان در دفتر مطالعات راهبردی نهاجا (بهار 1391)

[3]– بخشی از خاطرات سرهنگ هوشنگ ثابتی مسئول شعبه دوربین در گردان نگهداری پایگاه مهرآباد از 1350 تا 1367.

[4]– مأموریت فرماندهی «فاشا» تغییر نام داد، جمع‌آوری اطلاعات الکترونیکی به منظور کنترل و مراقبت تحرکات نظامی- سیاسی دشمن بود و به رصد اطلاعاتی از جابه‏جایی تجهیزات، میزان آمادگی رزمی و نیات و اهداف فرماندهان آنها می‌پرداخت و با ضریب اطمینان بالا، خبر از یک رویداد کاملاً پیش‌بینی شده در حمله به خاک کشورمان می‌داد. رهگیری علائم غیر معمول سامانه‌های الکترومغناطیسی عراق توسط گروه یادشده به‌عنوان نشانه‌ای از تحرّکات نظامی در مرزهای غربی و اتخاذ تصمیم‌های سیاسی از سوی عراق بود که این اطلاعات حیاتی اغلب با عکس‌العمل خنثی و حتی منفی برخی مسؤولان نظامی و سیاسی روبرو می‌شد!؟

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده