مواضع آمریکا در جنگ تحمیلی-40
د) نهضت آزادي «نهضت آزادي» كه مهندس «مهدي بازرگان» تا سال 1373 سمت دبيركلي آن را برعهده داشت، تشكيلاتي بود كه برخي از سران آن با سازمان جاسوسي CIA در ارتباط بوده و بسياري از اعضاي آن نيز وابستگي فكري و عاطفي به آمريكا داشتهاند. در اين رابطه ميتوان به «عباس امير انتظام» اشاره كرد كه از افراد بسيار نزديك به بازرگان و سخنگوي دولت موقت بوده است. بر طبق مفاد يك سند به ­دست آمده از سفارت آمريكا در تهران به تاريخ نوزدهم مرداد ماه 1358 كه داراي طبقه بندي «سري» ميباشد، امير انتظام از اوايل دهة 1340 با «جورج كيو»[1] معاون سابق قرارگاه «CIA» در تهران كه نام مستعار «ژوزف آدلسيك»[2] داشته، در ارتباط بوده است.(غضنفري، 98:1384)

در سند «سري» ديگري به تاريخ31 مرداد 1358، گفته شده كه يكي از اعضاي سازمان سيا به ­نام «بيدن كوپف»[3] مدت دو ساعت با مهندس بازرگان، «ابراهيم يزدي» و امير انتظام ملاقات و آنان را دربارة اوضاع منطقه توجيه مي‌كند. كاردار و رايزن سياسي سفارت آمريكا نيز در اين جلسه حضور داشته‌اند. در اين جلسه امير انتظام خطاب به «كوپف» مي‌گويد: «اميدواريم «سازمان» شما روابط خود را با ما بهبود بخشد، درست همان‌طور كه كشورهاي­مان با تلاش‌هاي كاردار و دكتر يزدي، روابط خود را بهبود بخشيده‌اند.»(روزنامه جمهوري اسلامي:30/6/72) اين عبارت، مؤيد آن است كه امير انتظام به­ خوبي مي‌دانسته كه طرف مقابل آنها «مأمورين سازمان CIA» مي‌باشند و نه كاركنان رسمي سفارت آمريكا. نخستين تماس رسمي «نهضت ‌آزادي» و سفارت آمريكا در تهران، در ارديبهشت ماه 1357 در رستوران «ال چيكو» در تهران انجام گرفت. در اين ملاقات از طرف سفارت آمريكا، «جان استمپل»[4] افسر اطلاعاتي سفارت آمريكا و از طرف نهضت آزادي نيز «محمد توسلي» با نام مستعار «محمد توكلي» و هم‌چنين «بهرام بهراميان» حضور يافتند.

طبق مفاد يك سند «سري» سفارت، اين دو نفر در تاريخ سوم مهرماه  1357 نيز مجدداً با استمپل ملاقات مي‌كنند.(روبين، 205:1363) طبق يكي ديگر از اسناد سفارت آمريكا به تاريخ 23 آذر 1357، استمپل اشاره مي‌كند كه  «محمد توسلي» به­ عنوان «رابط رسمي» نهضت آزادي با سفارت در تماس بوده است. توسلي تا اواخر آذرماه 1357 رابط ميان «نهضت آزادي» و سفارت آمريكا بوده، پس از آن بنابر تصميم مهندس بازرگان، امير انتظام جايگزين وي مي‌شود و از آن تاريخ به بعد ارتباط با سفارت آمريكا بر عهدة وي قرار مي‌گيرد. اخبار و اطلاعات مربوط به حوادث دوران انقلاب اسلامي ابتدا از طريق توسلي و سپس از طريق امير انتظام در اختيار آمريكايي‌ها قرار مي‌گرفته است. لازم به ذكر است كه طبق مفاد سند «سري» شانزدهم خرداد 1357، افسر اطلاعاتي سفارت آمريكا اظهار مي‌دارد كه غير از ارتباطي كه از طريق محمد توسلي با نهضت آزادي دارند، با افراد ديگري نيز از نهضت آزادي در تماس هستند. طبق مفاد برخي اسناد داراي طبقه‌بندي «سري» سفارت آمريكا، خود مهندس بازرگان نيز حداقل سه نوبت در خرداد ماه و تيرماه 1357، به اتفاق مهندس توسلي در يك خانه شخصي در منطقه دروس شميران، با استمپل (افسر اطلاعاتي سفارت) ملاقات كرده و راجع به رويدادهاي سياسي با يكديگر  گفت­وگو مي‌كنند كه در دو نوبت آن دكتر«يدالله سحابي» نيز حضور داشته است.(دانشجويان مسلمان پيرو خط امام،1367: 230)

ويليام سوليوان، سفير آمريكا در ايران، نيز در كتاب خود در مورد ملاقات با مهندس بازرگان مي‌گويد: «به يكي از مأموران سياسي سفارت كه با «نهضت آزادي» در تماس بود، دستور دادم كه با «مهدي بازرگان» رهبر اين سازمان، تماس گرفته و به او اطلاع دهد كه من آماده ملاقات با او در هر نقطه‌اي كه مايل باشد، هستم. در اين جا بايد توضيح بدهم كه «بازرگان» قبلاً براي ملاقات با من اظهار علاقه كرده بود، ولي در آن موقع دعوت او را نپذيرفته بودم… .» وي ادامه مي­دهد: «وقتي كه وارد خانه شديم، بازرگان خلاصه‌اي از مذاكرات قبلي بين او و مأموران سياسي سفارت را براي من تكرار كرد و گفت كه خواهان ادامه همكاري و كمك نظامي آمريكا و حفظ قراردادهاي موجود با آمريكا هستند. بازرگان مي‌گفت كه او از طرف «نهضت آزادي ايران» صحبت مي‌كند.»(همان:209)

 

منبع: مواضع آمریکا در جنگ تحمیلی، عسگری، شاداب، 1393، ایران سبز، تهران

 


1- Gorye Que.

2- Joseph Edelsich.

3- Biden Kopov.

4- John stample.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده