دفاع مقدس و ارتش در استان سیستان و بلوچستان (2)
تاریخچه تأسیس لشکر88 زرهی زاهدان فصل اول: تاریخچه تأسیس لشکر88 زرهی زاهدان سرزمین پهناور سیستان و بلوچستان از دیرباز در معرض تاخت و تاز اقوام غارتگر و خونریز در مرزهای شرقی بوه است. پهلوانان و جنگاورانی از خطه سیستان و بلوچستان برای دفاع از وطن خویش دست به شمشیر و تفنگ برده و رشادتهای بینظیری از خود نشان دادهاند.

هسته اولیه نیروی نظامی سیستان و بلوچستان در دره صفویه شکل گرفت و شامل سواران مسلح از طوایف سیستانی بود، که در هنگام جنگ یا دفاع در مدت کوتاهی (چند روز) حاضر به خدمت می‌شدند. این وضعیت همچنان ادامه داشت تا در سال 1300 که ارتش نوین و یکپارچه در ایران پایه‌ریزی شد. واحدهای مختلف نظامی از جمله در نواحی شرق با یکدیگر درآمیختند و لشکر شرق به فرماندهی تیمسار پنجه (سرتیپ) حسین آقاخان خزائی در 14 دی 1300 تأسیس گردید و پادگان دائمی از جمله پادگان سیستان احداث و تیپ سیستان تحت فرماندهی لشکر شرق تشکیل و شکل گرفت.

یکی از نخستین مأموریت‌های این تیپ در سال 1307 با پشتیبانی تیپ‌های مشهد و کرمان در ماجرای لشکرکشی و قشون‌کشی به بلوچستان و بازگرداندن آرامش به منطقه بلوچستان (خاش، سراوان و ایرانشهر) بود، که در مدت شش ماه به طول انجامید و یاغیان که قصد خودمختاری و استقلال بلوچستان را در سر داشتند، سرکوب و مطیع دولت مرکزی شدند و همچنین، شرکت تیپ سیستان در بازسازی و تعمیر جاده مشهد و زاهدان (دزدآب) بود، که با نظارت مستقیم لشکر شرق به همراه سایر یگان‌ها صورت گرفت.

در جریان جنگ جهانی دوم، شهریور سال 1320 که نیروهای متفقین از مرزهای شرقی و شمال‌شرقی به سوی استان‌های شرقی کشور حمله‌ور شدند، تیپ سیستان نیز در کنار سایر تیپ‌های لشکر شرق به مقابله با نیروی خارجی پرداخت، تا اینکه با صدور فرمانی از سوی لشکر، آتش‌بس و ترک مخاصمه صورت گرفت و یگان‌ها از مرزها عقب‌نشینی کرده و دست از جنگ کشیدند و بدون کمترین مقاومتی تسلیم شدند و شیرازه یگان‌ها از هم پاشید و منحل گردید.

در پی سقوط سلطنت رضاشاه و توافق دولت ایران با متفقین، بازسازی یگان‌های ارتش پس از شش ماه انحلال، دوباره در سربازخانه‌ها از جمله تیپ14 مکران سازماندهی و تشکیل گردید. در سال 1324، تمامی اشغالگران متفقین خاک کشور ایران را ترک کرده و خارج شدند و یگان‌هایی از تیپ مکران در پادگان‌های سیستان، زاهدان و خاش استقرار یافتند.

تغییر مکان تیپ از سیستان به چابهار

از سال 1347، که ایران به عنوان ابرقدرتی کوچک در منطقه خودنمایی می‌کرد، برای صیانت بیشتر از مرزهای شرقی کشور تصمیم گرفته شد تیپ مکران همزمان با جدا شدن شهرستان بم از منطقه سیستان، به نام تیپ88 مستقل چابهار تغییر نام دهد و جهت حراست از مرزهای بین‌المللی و سواحل دریای عمان و جلوگیری از ناامنی‌های منطقه در شهرستان چابهار مستقر گردید. در سال 1354، استعداد تیپ به سه گردان افزایش یافته بود، که این سه گردان شامل دو گردان پیاده مکانیزه به نام‌های گردان197 مکانیزه و گردان196 مکانیزه و یک گردان پیاده به نام گردان157 بود و در سال 1355 نیز جهت تکمیل شدن سازمان تیپ، یگان‌هایی از سایر قسمت‌ها به استعداد تیپ افزوده شد. این یگان‌ها عبارتند از: گردان231 تانک هفتگل خوزستان و گردان255 تانک از زاهدان و گردان‌های300 توپخانه و 381 توپخانه از مراغه، که بجز گردان‌های231 تانک و گردان381 توپخانه سایر یگان‌های اختصاص‌یافته به تیپ ملحق گردیدند.

تغییر مکان تیپ88 چابهار به زاهدان

تیپ88 زرهی به دلیل نیاز و ضرورت محل استقرار، از شهرستان چابهار تغییر مکان داده و پادگان موجود در شهرستان زاهدان به دو قسمت تقسیم گردید، که یک قسمت از آن در اختیار گردان امداد ژاندارمری و قسمت دیگر آن به یگان‌های تیپ88 مستقل اختصاص یافت. فرماندهی تیپ را در سال 1355 سرهنگ زرهی ستاد باقرزاده به عهده داشت، که بعدها به نام تیپ88 مستقل زاهدان تغییر نام یافت.

بعضی از مأموریت‌هایی که تیپ88 مستقل زاهدان به عهده داشته است، عبارتند از:

الف) حفاظت از مرزهای جنوب‌شرقی کشور از جنوبی‌ترین نقطه تا شمالی‌ترین نقطه استان

ب) جلوگیری از آشوب‌ها و سرکوب تحرکات خودمختاری در منطقه بلوچستان

ج) سازماندهی و آموزش به منظور کسب آمادگی‌های لازم

د) کمک به مردم آواره و سیل‌زده ایرانشهر (بخش بمپور) در اثر طغیان رودخانه بمپور.

نقش تیپ88 مستقل زرهی در مسائل امنیتی استان به هنگام پیروزی انقلاب اسلامی

در پاییز و زمستان سال 1357 که رویدادهای انقلاب اسلامی در حال وقوع بود، حوادث تلخی در خیابان‌های شهرستان‌های زاهدان و زابل ایجاد شد، که سبب کشته و مجروح شدن عده‌ای از مردم و نظامیان گردید. نیروهای ساواک و برخی از گروه‌های وابسته به رژیم پهلوی نقش بسزایی در افزایش تنش‌ها و درگیری‌های منطقه داشتند. تعدادی از نظامیان دلسوز و انقلابی یگان‌های تیپ با هماهنگی و تماس‌هایی که با مردم انقلابی سطح شهر داشتند، با خروج اسلحه از پادگان، در اجتماعات و صفوف مردم شرکت کردند و سبب گسترش و مقاومت‌های مردمی شدند و در پیروزی انقلاب اسلامی نقش اساسی ایفا نمودند، که باعث تسریع در پیروزی انقلاب در این استان گردید. در روزهای آغازین انقلاب اسلامی ایران، منطقه سیستان و بلوچستان دچار ناآرامی و درگیری‌های مسلحانه گردید، که با تدبیر مسئولان و تصمیم بموقع یگان‌های نظامی تیپ و نیروی انتظامی و تلاش‌های فراوان، از توسعه نگرانی و ناآرامی‌ها در بعضی از شهرهای بلوچ‌نشین که خواستار خودمختاری بودند، جلوگیری گردید. از مهم‌ترین این اقدامات، می‌توان به سرکوب اشرار و مخالفین در شهر بمپور در اوایل پیروزی انقلاب اسلامی ایران توسط یگان ارتش در ایرانشهر اشاره کرد. همچنین، علیرغم اینکه اکثر نیروها در جبهه‌های دفاع مقدس حضور داشتند، در آشوب‌های خیابانی شهرستان زاهدان، که با آمدن دکتر ابراهیم یزدی درگیری سختی بین قوم بلوچ و شیعیان به وجود آمده بود، با هوشیاری و حضور بموقع لشکر88 زرهی زاهدان در سال 1360 از دامنه این تنش‌ها و ناآرامی‌ها کاسته و جلوگیری شد.

در این رابطه، امام خمینی(ره) نماینده خود حضرت حجت‌الاسلام و المسلمین سید علی خامنه‌ای را در 9 فروردین 1358 جهت رسیدگی به کمبودها و محرومیت‌های مردم بلوچ به استان اعزام نمود و در حکم خود مرقوم فرمودند: «در طول 50 سال رژیم سفاک پهلوی، همیشه برادران و خواهران منطقه سیستان و بلوچستان مورد ظلم و جور بودند؛ لذا جنابعالی به آن منطقه رفته و به خواسته‌های اهالی محترم آن منطقه رسیدگی نمایید و انتظارات مردم دلیر آن دیار را برای اینجانب و اولیای امور گزارش دهید.» (صحیفه امام، 1378، ج6: 429)

 

منبع: دفاع مقدس و ارتش در استان سیستان و بلوچستان ، سرهنگ غلامحسین زرگر ، 1398، ایران سبز، تهران

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده