تاریخ طب نظامی(بررسی عملکرد پزشکی نظامی ایران در دوران دفاع مقدس) 53
تاريخچه سازمانها و مؤسسات بهداشتي درماني نظامي موجود در آغاز دفاع مقدس مقدمه درهمين زمان بيمارستانهاي عمومي پنجاه تختخوابي تابع پشتيباني مناطق درشهرستانها نيز فقط25% پزشكان سازماني خود را داشتند و به اين مشكلات كمبودهاي تجهيزات و آمبولانس و فرسودگي و بهم ريختگي كه ناشي از عدم امكان نظارت تخصصي فني توسط پشتيباني هاي مناطق بود افزوده ميشد.

ازطرفي، درسالهاي اول انقلاب اعزام دانشجو به دوره هاي تخصصي متوقف و بعد از آغاز دفاع مقدس به علت نياز مبرم به پزشكان عمومي براي مدت كوتاهي اعزام به دوره هاي تخصصي خيلي محدود انجام شد، به طوريكــه فارغ التحصيلان دوره هاي تخصصي ساليانه به 3 تا 5 نفر مي‌رسيد.

از فارغ التحصيلان متخصص پزشكان وظيفه نيز به علت نياز بيمارستانهاي غير نظامي كشور در هردوره بيش از يكي دونفـر واگذار نمي‌شد و لـذا با تـوجه به كمبودها با رهايي پزشكان نظامي از خدمت نيز به نـدرت موافقت مي شد و بعضي از كساني‌كه  به هر علتي از خدمت رها مي شدند مجدداً به صورت خريد خدمت با انواع وعده و وعيدها در بيمارستانهاي تخصصي به كار گمارده مي‌شدند.

دراواخر سال 1361 در هماهنگي كه با وزارت بهداشت ودرمان و آموزش پزشكي بعمل آمد قرارشد كه اعزام اجباري يك ماه درسال رزيدنتهاي تخصصي نظامي بخصوص در رشته هاي جراحي، بيهوشي ارتوپدي، جراحي مغز و اعصاب دراختيار بهداري ارتش قرار گيرد تا ازآنها در بيمارستانهاي نظامي منطقه‌اي استفاده بعمل آيد، كه اين اقدام تأثير چنداني در رفع نيازمنديها نداشت. سرانجام مشكلات موجود ايجاب كرد كه پس از خلع بني صدر از فرماندهي كل قوا و رياست جمهوري و تغيير فرماندهي نيروي زميني و انتصاب  سرهنگ علي صياد شيرازي به فرماندهي نيروي زميني در مهرماه 1360 بافت مديريت بهداري نيروي زميني نيز تغييريافت و تلاش گسترده اي براي حضور حداكثر امكانات بهداري ارتش در پشتيباني از نيروهاي رزمنده ارتش جمهوري اسلامي و ديگر رزمندگان صورت گرفت. 

ازجمله در همان چند ماهه اول استقرار مديريت جديد آشكار شد كه آمار و ارقام صادره از طرف بيمارستانها و واحدهاي بهداري ارتش در سراسر نيروها براي تصميم گيريهاي سريع در جا به جايي‌ها دقيق و گويا نيست لذا در يك تدبير فرماندهي تيمي متشكل از متخصصين مختلف بهداري بنام ( تيم ارزشيابي بهـداشتي درماني نزاجا) از تـاريخ 6/5/1361 تا 6/9/1361 در طي چهارمسيركليه واحدهـاي بهـداري سراسر يگانهاي رزمي و پشتيباني را از نزديك مشاهده و آمار و ارقام وضعيت و نيازمندي آنها را از نظر نيروي انساني و تجهيزات پزشكي و مواد و دارو ثبت نمودند. ضمناً در هر واحد اصلي دستورالعملي جهت بهره برداري بهينه از امكانات موجود صادر نمودند كه باتوجه به دستورالعملي كه ازطرف فرماندهي محترم نزاجا صادر شده بود، بلافاصله عملي مي‌گرديد.

بعلاوه با اطلاعاتي كه بدين ترتيب جمع آوري گرديد سياستهاي نويني در جهت تقويت نيروهاي بهداري در منطقه عمليات وتأمين نيازمنديها اتخاذ گرديد. از جمله براي ايجاد انگيزه جهت پزشكان عمومي نظامي براي حضور در منطقه عمليات و هم‌چنين پيش بيني و تأمين نيروهاي پزشكي متخصص درسالهاي بعدي مقررشد هريك از پزشكان عمومي فارغ‌التحصيل پس ازطي دوسال در منطقه عمليات و واحدهاي رزمي اجازه اعزام به دوره تخصصي داشته باشند و ازطرف ارتش به دوره هاي تخصصي معرفي گردند.

اجراي اين تدبير سبب شد كه از يك سو داوطلبان اعزام به واحدهاي رزمي افزايش يابد و ازسوي ديگر از سال1365 به بعد به تدريج متخصصين جوان بيشتري به مراكز درماني و بيمارستانهاي نظامي وارد شوند.

از نتايج ديگر عملكرد اين تيم رفع خلاء نظارت و مديريت فني تخصصي بهداري در بيمارستانهاي منطقه اي تحت پوشش پشتيبانيهاي مناطق بود كه با دستور فرماندهي محترم نزاجا از تاريخ 1/12/61 عملاً كليه 25 بيمارستان منطقه اي نزاجا در شهرستانها تحت فرماندهي بهداري نزاجا قرارگرفت تا بهترين بهره برداري براي پشتيباني يگانهاي رزمي از آنها بعمل آيد.

و ازآن تاريخ تا پايان دفاع مقدس بيمارستانهاي فعال و مورد نياز در اسرع وقت آماده وتكميل و درخدمت درمان مجروحين قرارگرفت و برعكس، كاركنان و تجهيزات بيمارستانهايي كه درآن زمان مورد نياز نبوده و فعاليتي نداشت با مأموريتهاي خاص به منطقه عمليات اعزام و در خدمت منطقه عمليات قرارگرفت. و دراين تغييرات و نقل و انتقالات، رعايت عدالت بيشتري درمأموريتهاي نيروي انساني اعم از پزشك وپزشگيار و تكنسين به منطقه عمليات صورت گرفت كه دربالابردن روحيه وحفظ كارآيي آنها بسيارمؤثر بود.

بعد از اتمام دفاع مقدس در سال 1367 اعزام پزشكان به دوره هاي تخصصي تا سال 1374 ادامه پيدا كرد و تاحدودي نياز مراكز پزشكي نظامي را تأمين نمود. از جانب ديگر نيز با تداوم جذب سهميه قبولي آزمون ورودي سراسري كشور دانشجويان پزشكي نظامي در دانشگاههاي دولتي ضمن تأمين پزشك عمومي براي ارتش امكان شركت تعداد بيشتري از آنها در امتحانات ورودي دوره هاي تخصصي نيز فراهم گرديد.

 

منبع: تاریخ طب نظامی، سرتیپ 2 دکتر خسرو نامجوی نیک، 1389، ایران سبز، تهران.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده