نبردهای خرمشهر و آبادان(79)
نیروهای ما با استفاده از اطلاعات دقیق که اغلب به وسیله عکسهای هوایی به دست میآمد، به وضعیت دشمن و استقرار و گسترش و استعداد، آگاهی کافی داشتند و طرح آتش توپخانه به طور دقیق بر روی مواضع دشمن تهیه شده بود. به نحوی که بعد از آغاز حمله در نیمه شب پنجم مهرماه (1360)، بلافاصله بنا به درخواست فرماندهان ردههای مقدم آتش توپخانه ما به روی مواضع دشمن باز شد. این امر سبب وحشت نیروهای دشمن گردید و ابتکار عمل را از دست دشمن گرفت و توپخانه دشمن نتوانست عکسالعمل مهمی نشان دهد.

 

 نظریات سرهنگ توپخانه عظیم ازگمی فرمانده توپخانه لشکر77 پیاده در عملیات ثامن‌الائمه(ع)

برای تهیه طرح عملیاتی ثامن‌الائمه حدود دو ماه بررسی شد و کلیه فرماندهان ارتش و سپاه تا رده گردان با طرح آشنایی کامل پیدا کردند. اساس طرح اجرای حمله در سه ستون کلی بود که از شمال و جنوب و شرق به مواضع دشمن در منطقه سرپل شرق کارون حمله می‌کردند. به این ترتیب که یک تیپ پیاده با سه گردان پاسدار از شمال به جنوب در حاشیه رودخانه کارون حمله می‌کرد و پل‌های دشمن را در منطقه مارد اشغال می‌نمود. یک تیپ پیاده با یگان‌هایی از سپاه پاسداران از جنوب به شمال و از فیاضیه در حاشیه رودخانه کارون پیشروی می‌نمود. هدف پل حفار شرقی بود.

این دو تیپ در حوالی پل‌های احداثی دشمن در رودخانه کارون با یکدیگر الحاق حاصل می‌نمودند و راه عقب‌نشینی دشمن را به غرب کارون می‌بستند و پل‌های دشمن را منهدم می‌کردند. یک تیپ دیگر در سمت شرقی ـ غربی در شمال محور ماهشهر ـ آبادان پیشروی می‌کرد و منطقه اشغالی دشمن را تا جاده اهواز ـ آبادان از وجود دشمن پاک می‌نمود و یک واحد نیز از جنوب جاده ماهشهر ـ آبادان پیشروی می‌کرد تا راه نفوذ نیروهای عراقی را که احتمالاً ممکن بود عقب ستون شمالی را ببرند، سد نماید.

 این طرح به قدری حساب‌شده و خوب تهیه شده بود که نیروهای ما موفق شدند در مدت حدود 12 ساعت، مأموریت اصلی را انجام دهند. در حالی که دشمن حدود 12 گردان رزمی تانک و مکانیزه پیاده در منطقه سرپل داشت و برآورد می‌شد برای انهدام این نیروی دشمن، دو تا سه روز وقت لازم است. از نکات مثبت این عملیات برآوردهای اولیه بود. نیروهای ما با استفاده از اطلاعات دقیق که اغلب به وسیله عکس‌های هوایی به دست می‌آمد، به وضعیت دشمن و استقرار و گسترش و استعداد، آگاهی کافی داشتند و طرح آتش توپخانه به طور دقیق بر روی مواضع دشمن تهیه شده بود. به نحوی که بعد از آغاز حمله در نیمه شب پنجم مهرماه (1360)، بلافاصله بنا به درخواست فرماندهان رده‌های مقدم آتش توپخانه ما به روی مواضع دشمن باز شد. این امر سبب وحشت نیروهای دشمن گردید و ابتکار عمل را از دست دشمن گرفت و توپخانه دشمن نتوانست عکس‌العمل مهمی نشان دهد.

عملیات ثامن‌الائمه(ع) با موفقیت کامل همراه بود و نیروهای ما به تمام هدف‌های پیش‌بینی‌شده، که انهدام دشمن در شرق رودخانه کارون بود، دست یافتند. در مرحله اجرای طرح، ستون شمالی ـ جنوبی سریع‌تر پیشروی کرد و زودتر از ستون‌های شرقی و جنوبی به هدف‌های خود رسید. علت اصلی را می‌توان وضعیت زمین منطقه عملیات و مقاومت نیروهای دشمن دانست که در محور جنوبی ـ شمالی به علت وجود مناطق ساختمانی و درختزار مقاومت برای نیروهای دشمن ساده‌تر بود و توانستند از سرعت پیشروی نیروهای ما بکاهند. در عملیات ثامن‌الائمه، نیروهای ما از اصل غافلگیری به نحو کمال مطلوب استفاده می‌کردند. حمله شبانه شروع شد و تا موقعی که نیروهای ما به نزدیکی مواضع دشمن رسیدند دشمن متوجه پیشروی نیروهای ما نشد و سکوت کامل رادیویی و همچنین قطع تیراندازی‌ها رعایت گردید. در بعضی نقاط که افراد سپاه پاسداران کانال کنده بودند، تا کمتر از 50 متری دشمن رسیدند و دشمن متوجه آنها نشد.

3. نظریات مهدی کیانی فرمانده سپاه پاسداران آبادان

سابقه عملیات ثامن‌الائمه(ع) از محاصره آبادان شروع شد. در آن موقع، مقدورات ما خیلی کم بود و ما در هنگام عبور نیروهای عراقی از کارون غافلگیر شدیم. اما به مرور ضعف‌های ما برطرف شد. نیروهای بیشتری به آبادان آمدند. تجربه ما بیشتر و بهتر شد. نیروهای ما موفق به سد کردن پیشروی دشمن شدند و با گذشت زمان، وضعیت جبهه‌ها تثبیت شد و حرکت نیروهای عراقی متوقف گردید و مرحله بعدی آغاز شد که اجرای تک‌های محدود بود.

در این‌گونه عملیات محدود، ضمن وارد کردن ضربات به دشمن به نیروهای ما نیز تلفاتی وارد می‌شد و در بعضی از عملیات، ناموفق هم بودیم. یکی دو ماه قبل از عید نوروز (1360) ما متوجه ضعف‌های خود و وضعیت دشمن شدیم و به مسائل حقیقی جنگ آشنایی بیشتری پیدا کردیم. بعد از عید، حدود اردیبهشت‌ماه، سپاه پاسداران طرحی تهیه کرد، ولی مورد موافقت مقامات بالاتر قرار نگرفت و نیرویی که برای اجرای آن طرح متمرکز شده بود، برای عمق دادن به منطقه پدافندی مورد استفاده قرار گرفت.

بعد از مدتی، طرح مجدداً مورد بررسی قرار گرفت و موافقت شد ارتش و سپاه با هم آن را اجرا کنند. این طرح در شورای عالی دفاع و حتی در محضر امام مطرح شد و همه مقامات بر اجرای آن تأکید داشتند. این طرح اولین طرحی بود که ابتدا به وسیله سپاه پاسداران تهیه گردید و مهم‌ترین هماهنگی‌ها برای اجرای آن بین ارتش و سپاه به عمل آمد و در حقیقت واحدهای ارتش و سپاه با یکدیگر ادغام شدند. حتی در رده گروه 9 نفری افراد ارتش و سپاه در کنار هم بودند و صمیمانه با هم در نبرد شرکت کردند. رهبران عراق متوجه اجرای عملیات نیروهای ما شده بودند حتی در رسانه‌های گروهی عراق، خبر یک حمله قریب‌الوقوع نیروهای ایرانی در منطقه آبادان اعلام شده بود.

در بررسی وضعیت دشمن، متوجه نیروهای زیاد دشمن در منطقه سرپل شدیم و اهمیت این مأموریت برای همه روشن بود. برای حمله سه محور پیشروی انتخاب شد، اما در مقابل هر سه محور، نیروهای زیادی از ارتش عراق موضع پدافندی را اشغال کرده بودند و لازم بود ما هم نیروی کافی برای هر سه محور پیشروی آماده کنیم. هدف اصلی گرفتن پل‌های احداثی دشمن بر روی رودخانه کارون و محاصره کردن نیروی دشمن در شرق رودخانه بود که با این عمل، راه ارتباطی دشمن با غرب کارون قطع می‌شد و دشمن نمی‌توانست با نیروهای عمده احتیاط خود پاتک کند. ما مدت عملیات را سه روز و با قبول تلفات زیاد پیش‌بینی کرده بودیم، اما در عمل بیش از 12 ساعت طول نکشید و تلفات ما هم خیلی کمتر از آن بود که انتظار آن را داشتیم (توضیح اینکه مسئله آتش گرفتن بشکه‌های نفت گاز مورد تأیید ایشان نیز بوده است که در مصاحبه قبلی به آن اشاره شد). از جمله عوامل پیروزی ما، خارج شدن بنی‌صدر از صحنه جنگ بود. زیرا این امر سبب انسجام کامل ارتش و سپاه شد.

به عنوان شاهد مثال: چند روز قبل از اجرای عملیات ثامن‌الائمه یک جلسه هماهنگی در ستاد تیپ2 لشکر77 داشتیم. سه تیپ لشکر77 در عملیات شرکت داشت که دو تیپ آن در شمال آبادان بود و از جنوب به شمال حمله می‌کرد و تیپ سوم از شمال به جنوب و از دارخوین و سلیمانیه وارد عمل می‌شد. در قرارگاه تیپ، سرهنگ کهتری فرمانده تیپ چنان مؤثر و پرهیجان از وحدت و هماهنگی نیروهای ارتش و سپاه صحبت کرد که من برای اولین بار تحت تأثیر گفتار یک افسر قرار گرفتم. این وضعیت برای خود من موجب دلگرمی بود و برای اولین بار احساس کردم در کنار افسرانی طرح‌ریزی می‌کنیم که واقعاً نیتشان الهی است.

در زمان اجرای عملیات هم، رزمندگان سراسر شور و اشتیاق بودند و با حداکثر توانایی‌های خود به نیروهای دشمن یورش می‌بردند و اکثر آنان چنان به هیجان آمده بودند که سر از پا نمی‌شناختند.

در عملیات ثامن‌الائمه، تلاش کردیم تمام عناصر سپاه و ارتش را در رده‌های مختلف فرماندهی ادغام کنیم تا دو نیروی جداگانه وجود نداشته باشد و اختلافی پیش نیاید. وحدت فرماندهی در تمام رده‌ها ایجاد شد و هماهنگی بین فرماندهان ارتش و سپاه تا رده گروه و دسته و گروهان ایجاد شد.

ما از تجربیات عملیات انجام‌شده قبلی نهایت استفاده را در عملیات ثامن‌الائمه کردیم و سعی نمودیم معایب و نواقص و مشکلات گذشته را برطرف سازیم و اشتباهات گذشته را تکرار نکنیم که یکی از مهم‌ترین این مسائل، اختلاف بین ارتش و سپاه بود که در گذشته وجود داشت و سبب بدبینی و رقابت ناموجه بین ارتش و سپاه شده بود و در این عملیات، این موضوع از بین رفت. نقش جهاد سازندگی در فعالیت جاده‌‌سازی و تهیه مواضع فوق‌العاده مؤثر بود و در پیروزی عملیات ثامن‌الائمه یکی از عوامل به دست آوردن پیروزی گردید.

 

منبع: نبردهای منطقه خرمشهر و آبادان، حسینی، سید یعقوب، 1396، ایران سبز، تهران

 

 

 

 

 

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده