نبرد دلیران ایران زمین(17)
طرح عملیات ثامنالائمه (ع) طرح مانور لشکر77 تیپ3 شامل: گردانهای110 و 148 پیاده، گروهانهای یکم و سوم گردان291 تانک، سه گردان پیاده سبک از سپاه پاسداران به استعداد 840 نفر. لازم به ذکر است گردانهای سپاه پاسداران در گردانهای ارتش ادغام شده بودند. در اوایل مهرماه1360، دستور عملیاتی تیپ1 بجنورد بر مبنای طرح عملیاتی لشکر77 صادر و به گروه رزمی37 زرهی ابلاغ گردید. گروه رزمی و حتی تیپ37 در منطقه عملیات فاقد گاوصندوق بود تا اسناد و مدارک طبقهبندی شده را از نظر حفاظت فیزیکی نگهداری نماید؛ لذا من و سروان بهرامزاده به نوبت دستورالعمل دریافتی را در سینه و زیر لباسهای خود مخفی نگاه میداشتیم، تا مبادا فاش شود و حتی شبها موقع خواب روی آن میخوابیدیم.

در این اواخر، با کمک یگان مهندسی لشکر، تعداد سه معبر برای سه گروهان شامل گروهان سربازبر، گروهان تانک ام60 و گروهان تانک ام47 در بین میدان مین جلو مواضع گروه رزمی37 باز شد و پس از تحویل توسط رکن سوم گروه، سروان بهرام‌زاده نتیجه را به تیپ1 بجنورد گزارش نمود.

هر روز از آمادگی گروهان‌ها و دسته خمپاره و تجهیزات آنها بازدید به عمل می‌آوردیم، ولی با کسی از نحوه عملیات صحبت نمی‌کردیم؛ حتی شب عملیات سروان قدرت قبل از شروع برنامه سؤال کرد «آیا خبری است؟ اگر چنین است ما را در جریان بگذارید!» پاسخ دادیم: «به موقع شما را باخبرخواهیم کرد، فقط شما از هرجهت آماده عملیات باشید.»

استعداد دشمن در مقابل تیپ1 بجنورد، دو گردان مکانیزه، سه گردان تانک و یک گردان پیاده (درگیر و تقویت) بود که با آتش یک گردان توپخانه تقویت‌شده، 6 آتشباره و یک آتشبار چهار توپه پشتیبانی می‌شد.

یگان‌هایی که در سازمان برای رزم تیپ1 اختصاص داده شده بود، عبارت بودند از: گردان136 پیاده تقویت‌شده، گروه رزمی163 پیاده سنگین تقویت‌شده متشکل از (گردان163 پیاده و یک گروهان تانک از گردان246 تانک و یگان‌هایی از سپاه پاسداران)، گروه رزمی37 زرهی شامل «گروهان تانک ام60،گروهان تانک ام47،گروهان 177 سربازبر، گروهان پیاده گردان191 مرکز پیاده، یک گروهان سوارزرهی گردان214 سوارزرهی» که با آتش گردان مختلط 815 توپخانه 155 و 105م‌م پشتیبانی می‌شدند.

مانور تیپ1 بجنورد در دو مرحله طرح‌ریزی شده بود: مرحله یکم گردان136 پیاده، مواضع دشمن را در جنوب محور ماهشهر ـ آبادان تصرف و جاده را آزاد می‌سازد؛ هم‌زمان گروه رزمی163 پیاده پس از عبور از مواضع تیپ2 قوچان تک نموده و خط سبز را تأمین  می‌کند (منظور از خط سبز عوامل کنترلی لشکر و همان جاده ماهشهر ـ آبادان می‌باشد.)

گروه رزمی37 پوشش جناح راست تیپ1 را در شمال جاده ماهشهر ـ آبادان برقرار می‌نماید. در مرحله دوم، گردان136 پیاده پس از تصرف و تأمین منطقه، احتیاط تیپ را تشکیل داده و گروه رزمی163 پیاده با ادامه تک به سمت شمال، نیروهای احتیاط دشمن را پاکسازی نموده و هدف واگذاری را که در مرکز منطقه است، تصرف و تأمین می‌نماید.

هم‌زمان گروه رزمی37 زرهی ضمن پوشش جناح راست، تک نموده و نیروهای پراکنده دشمن را که سمت راست هدف حضور دارند، پاکسازی می‌کند.

گروهان سوارزرهی در تمام طول عملیات، جناح راست تیپ1 بجنورد را از شمال گروه رزمی37 تا خط حد تیپ1 و تیپ3 حفظ می‌نماید. هدف تیپ2 هم تصرف پل حفار شرقی و الحاق با تیپ3 و پدافند در شرق رودخانه کارون بود.

با توجه به اصل غافلگیری و انجام عملیات در شب و استفاده از تاریکی، زمان آتش تهیه ابتدا به مدت30 دقیقه پیش‌بینی شده بود، ولی با بررسی‌های به‌عمل‌آمده توسط ستاد لشکر77، این زمان به ده دقیقه تقلیل یافت.

لشکر77 با استفاده از تمام مقدورات موجود، به ویژه نیروهای رزمنده فعال و انقلابی و  جوان تحت عنوان بسیج و یا نیروهای مردمی، حداکثر بهره را برده و در اکثر جلسات با دعوت از پرسنل جوان سپاه، ضمن رعایت احترام به آنان و ارائه جلسات کارآموزی، از نظرات آنان بهره‌برداری می‌شد.

بنا بر آنچه گذشت، تأکید می‌شود که تمام مراحل طراحی عملیات ثامن‌الائمه (ع) اعم از شناسایی، هماهنگی، تدوین و چگونگی اجرا، منحصراً متکی به تدبیر فرماندهی لشکر و به‌کارگیری دانش نظامی افسران ستاد عمومی و تخصصی لشکر بوده است.

اهمیت حضور این جوانان در عملیات موفقیت‌آمیز ثامن‌الائمه (ع) و اصولاً در طول   هشت سال دفاع مقدس بر کسی پوشیده نیست. در عملیات مهم و سرنوشت‌ساز شکست محاصره آبادان، 2460 نفر از پرسنل سپاه و بسیج[1] در قالب ده گردان پیاده سبک شرکت داشتند که با هماهنگی برادر رحیم صفوی، در گردان‌های رزمی و پیاده لشکر77 ادغام شدند. این ادغام آنچنان جا افتاده بود که سپاهیان از نظر فرماندهی هیچ مشکلی نداشتند و فرماندهان نظامی را پذیرا بودند، زیرا مسئله تجربه و دانش را قبول داشتند و سپاه پاسداران در رده هر تیپ، یک نماینده داشت. بنابراین، وحدت فرماندهی دقیق بود. به جرئت می‌توان گفت که نحوه ادغام و وحدت فرماندهی در تمام رده‌ها سبب تسریع در موفقیت با حداقل تلفات و ضایعات شد. بنابراین، مطرح شدن اینکه طرح عملیات ثامن‌الائمه (ع) چگونه و توسط کدام سازمان تهیه و تدوین شده است، غیر از آنچه در این نوشته عنوان شده، حداقل در رده لشکر نیز موضوعی بی‌سابقه می‌باشد. تنها سندی که در آرشیو لشکر77 پیاده خراسان و در لابه‌لای پرونده‌های آن موجود است، نامه‌ای از نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران پیرامون «طرح پیشنهادی سپاه پاسداران» می‌باشد که لشکر77 به عنوان یکی از گیرندگان نامه از عنوان طرح مذکور اطلاع حاصل نموده است.

واضح است طراحی یک عملیات نظامی مانند طراحی در سایر زمینه‌ها بیشتر نیاز به زمینه علمی دارد. به همین دلیل، باید عنصر طراح آشنایی کامل به ابزار مورد کاربرد یگان شامل سازمان، تجهیزات و مأموریت آن را داشته و از آخرین تکنولوژی موجود حداقل در سطح یک یگان مطلع باشد. علاوه بر آن، با واژه‌ها و استعارات و اختصارات و مفاهیم کلی کاربردی در قالب طرح‌ها و دستورات نظامی مأنوس باشد، تا بتواند مجموعه عوامل رزمی را در قالب یک طرح به هم تلفیق نماید. بدیهی است دریافت این آمادگی سرمایه یک عمر را می‌طلبد، که البته وجود افسران آموزش‌دیده و تحصیل‌کرده در ستاد لشکر77  پاسخ لازم را در قالب طراحی عملیات ثامن‌الائمه (ع) ارائه نمود.

اگرچه ارائه این سند با توجه به محتویات صفحات دوم و سوم آن چندان جالب و دلچسب نیست، لیکن برای روشن شدن اذهان و رفع ابهام پیرامون طرح و طراحی عملیات مورد بحث ارائه آن لازم به نظر می‌رسد.

منبع: نبرد دلیران و شیران ایران زمین، پیروزان، کریم، 1395، ایران سبز، تهران

 


[1]. گرچه در سازمان گردان‌های پیشنهادی سپاه پاسداران، هر گردان 280 نفر پیش‌بینی شده بود، لیکن  پس از آمارگیری قبل از شروع عملیات، کل پرسنل رزمنده بسیج و سپاه پاسداران در تاریخ 3 مهرماه 1360 شامل 2460 نفر بود.

روح الله سروری، ابوالقاسم جاودانی (1382)؛ عملیات ثامن الائمه (ع)، جلد یکم از دفتر اول، تهران، انتشارات عرشان، ص 145.

 

0 دیدگاه کاراکتر باقی مانده